John Malcolm Fraser AC, CH, GCL, PC (21 mei 1930 - 20 maart 2015) was een Australisch politicus. Hij was de 22e premier van Australië van 11 november 1975 tot 11 november 1983. Hij was ook leider van de Liberale Partij van 1975 tot 1983.
Voordat hij premier werd, was Fraser van 1955 tot 1983 lid van het Australische parlement. Hij was minister van Defensie van 1966 tot 1968 en opnieuw van 1969 tot 1971 en minister van Onderwijs en Wetenschap van 1968 tot 1969 en opnieuw van 1971 tot 1972.
Vroege loopbaan en politieke opkomst
Fraser kwam in 1955 in het federale parlement en maakte snel naam binnen de Liberale Partij. In de jaren zestig en begin jaren zeventig bekleedde hij verschillende ministersposten in conservatieve regeringen. Zijn ervaring als minister van Defensie en van Onderwijs en Wetenschap gaf hem bekendheid en bestuurlijke ervaring die van belang waren voor zijn latere rol als partijleider en premier.
De constitutionele crisis van 1975
Het besluit dat Fraser het nationaal leiderschap zou aannemen, viel samen met een van de meest ingrijpende gebeurtenissen in de moderne Australische politiek: de afzetting (dismissal) van de Labour-premier Gough Whitlam door de gouverneur-generaal Sir John Kerr op 11 november 1975. Fraser werd door de gouverneur-generaal aangesteld als waarnemend premier en leidde de Liberalen naar een grote verkiezingsoverwinning kort daarna. De gang van zaken veroorzaakte veel discussie en blijvende controverse over de macht van de gouverneur-generaal en de grondwettelijke verhoudingen in Australië.
Belangrijkste beleid en binnenlandse politiek
Als premier voerde Fraser een centrum-rechtse koers met nadruk op economische stabiliteit en begrotingsdiscipline. Zijn regering stond voor diverse economische uitdagingen, waaronder inflatie en stijgende werkloosheid tegen het einde van zijn ambtstermijn. Fraser steunde tegelijkertijd immigratiebeleid dat Australië opende voor vluchtelingen en een grotere culturele diversiteit mogelijk maakte; onder zijn bewind werden veel Vietnamese vluchtelingen opgevangen na de val van Saigon. Zijn regering wordt vaak genoemd als meer open ten aanzien van multiculturalisme dan sommige voorgangers.
Buitenlands beleid
Op het internationale toneel hield Fraser nauwe banden met traditionele bondgenoten zoals het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. Tegelijkertijd zocht zijn regering naar versterkte relaties met landen in de Azië‑Pacificregio. Humanitaire kwesties, met name de opvang van vluchtelingen uit Zuidoost‑Azië, waren een opvallend onderdeel van zijn buitenlands beleid.
Einde van het premierschap en latere activiteiten
Fraser en de Liberale-Nationale coalitie verloren de macht bij de verkiezingen van maart 1983 aan de Australische Arbeidspartij onder leiding van Bob Hawke. Na zijn vertrek uit de actieve politiek bleef Fraser betrokken bij maatschappelijke en humanitaire kwesties. In de jaren na zijn premierschap profileerde hij zich als pleitbezorger van vluchtelingenrechten en mensenrechten en was hij soms kritisch over de richting die zijn partij later uitging.
Nalatenschap
De beoordeling van Frasers nalatenschap is gemengd. Hij wordt geprezen om zijn humanitaire inzet, met name voor vluchtelingen en multiculturalisme, maar zijn rol in de constitutionele crisis van 1975 blijft een bron van scherpe meningen en debat. Economisch werd zijn periode gekenmerkt door moeilijke omstandigheden die uiteindelijk bijdroegen aan het verlies van zijn regering in 1983. Fraser bleef tot zijn dood in 2015 een markante figuur in de Australische politieke geschiedenis.
Overlijden: Malcolm Fraser overleed op 20 maart 2015. Zijn dood werd nationaal opgemerkt en leidde tot veel commentaar over zijn politieke carrière en maatschappelijke inzet.