Obergefell v. Hodges — baanbrekende uitspraak over homohuwelijk in de VS

Obergefell v. Hodges: baanbrekende Amerikaanse Hooggerechtshof-uitspraak die het homohuwelijk erkent en de burgerrechten versterkt — lees het volledige verhaal.

Obergefell v. Hodges was een baanbrekendebeslissing van het Hooggerechtshof van de Verenigde Staten. Het Hof oordeelde dat de erkenning en verstrekking van het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht een fundamenteel recht is. Het Hof oordeelde dat dit recht wordt gewaarborgd door het Veertiende Amendement van de Grondwet van de Verenigde Staten.

Achtergrond

De zaak bracht meerdere rechtszaken samen die waren aangespannen in verschillende staten (onder meer uit Michigan, Kentucky, Ohio en Tennessee). Aanleiding waren wetten en grondwetswijzigingen op staatsniveau die huwelijk of erkenning van huwelijken voor paren van hetzelfde geslacht verboden of weigerden te erkennen. De eisers stelden dat zulke beperkingen in strijd waren met de Due Process- en Equal Protection-clausules van het Veertiende Amendement.

Feiten en procedure

Een van de bekendere eisers was James Obergefell, die vocht om op het overlijdensakte van zijn echtgenoot (John Arthur) als echtgenoot te worden vermeld nadat hun huwelijk in een andere staat was voltrokken maar in Ohio niet werd erkend. De zaken werden door lagere rechters verschillend beoordeeld en uiteindelijk gebundeld en voorgelegd aan het Hooggerechtshof, dat de zaak op 28 april 2015 behandelde en op 26 juni 2015 uitspraak deed.

Juridische vraagstukken

• Moeten staten het huwelijk openstellen voor paren van hetzelfde geslacht door huwelijkslicenties te verlenen?
• Moeten staten huwelijken tussen personen van hetzelfde geslacht, die rechtsgeldig in andere staten zijn voltrokken, erkennen?
• Rusten dergelijke verplichtingen op het grondwettelijke recht op levenslange verbintenissen en gelijke bescherming onder de wet?

Uitspraak en motivering

Het Hof wees de eisers in het gelijk met een meerderheid van 5–4. De meerderheid, geformuleerd door opperrechter Anthony Kennedy, stelde dat het recht te huwen een fundamenteel recht is dat niet kan worden onthouden aan paren van hetzelfde geslacht. De beslissing sloot zich aan bij twee basisprincipes van het Veertiende Amendement: de bescherming van persoonlijke banden en de eis dat gelijke behandeling niet op grond van onredelijke verschillen mag worden ontzegd. De meerderheid benadrukte ook de menselijke waardigheid en de maatschappelijke betekenis van huwelijk als fundament voor gezinnen en kinderen.

Rechtspraktische gevolgen

• Alle staten moesten huwelijken voor paren van hetzelfde geslacht toestaan en erkennen.
• De uitspraak had directe gevolgen voor huwelijksregistratie, overlijden- en geboortecertificaten, belastingaangifte, sociale zekerheidsrechten, immigratie en andere federale en staatsvoordelen die afhangen van de huwelijkse status.
• Hoewel de beslissing brede erkenning van huwelijksgelijkheid bracht, liet zij andere juridische geschillen rondom religieuze vrijheden, anti-discriminatiewetgeving en bezwaren van instellingen onbeslist, zodat latere procedures en wetsgeving nodig bleven.

Minderheid en reacties

Vier rechters (onder wie Chief Justice John Roberts en rechters Scalia, Thomas en Alito) stemden tegen. De dissenters waarschuwden dat het Hof een politiek controversiële verandering doordrukte in plaats van terughoudendheid te betrachten, en sommigen bekritiseerden de meeste juridische redenering van de meerderheid. De uitspraak leidde zowel tot brede vreugde onder voorstanders van gelijke rechten als tot verzet bij tegenstanders en tot politieke en religieuze debatten over uitzonderingen op basis van gewetensbezwaren.

Betekenis en opvolging

Obergefell v. Hodges wordt gezien als een mijlpaal in de Amerikaanse burgerrechten: voor het eerst verplichtte het hoogste rechtscollege van de VS alle staten om huwelijksgelijkheid te waarborgen. De uitspraak veranderde de rechtspositie van duizenden paren en had grote maatschappelijke impact. Tegelijkertijd bracht de uitspraak nieuwe juridische vragen naar voren over de balans tussen non-discriminatie en religieuze vrijheid, die in latere zaken en wetgevende initiatieven nog steeds onderwerp van discussie zijn.

Samengevat: Obergefell v. Hodges vestigde dat het huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht een grondwettelijk beschermde rechten is op grond van het Veertiende Amendement, waardoor huwelijksgelijkheid in de hele Verenigde Staten werd gerealiseerd.

Zoek op letter