Wraakporno: Definitie, gevolgen en wetten voor slachtoffers
Wraakporno: lees over definitie, traumatische gevolgen, juridische bescherming voor slachtoffers en concrete stappen voor herstel & juridische actie.
Wat is wraakporno?
Wraakporno is het opzettelijk verspreiden of dreigen met het verspreiden van seksueel expliciet beeld- of videomateriaal van iemand zonder diens toestemming, vaak met de bedoeling die persoon te vernederen, te chanteren of wraak te nemen. Vaak gaat het om materiaal dat oorspronkelijk privé gedeeld of gemaakt is; de dader publiceert het zonder toestemming en zonder medeweten van het slachtoffer. De term valt onder een bredere categorie die soms image-based sexual abuse of seksuele uitbuiting via beelden wordt genoemd.
De intentie achter wraakporno is essentieel: het doel is macht, controle of vergelding, niet seksuele reproductie. In sommige gevallen wordt bestaand materiaal gebruikt; in andere gevallen worden beelden of video's speciaal gemaakt om later tegen het slachtoffer te gebruiken. Ook tekstuele dreigementen (bijvoorbeeld sextortion) horen vaak bij hetzelfde patroon van misbruik.
Voorbeelden en vormen
Wraakporno kan verschillende vormen aannemen. Veelvoorkomende voorbeelden zijn:
- Het online plaatsen van seksueel expliciete foto's of video's zonder toestemming.
- Het verspreiden van expliciete content via berichtenapps, sociale media of anonieme sites.
- Het publiceren van intieme details of verzonnen verhalen gekoppeld aan foto's of namen in forums, blogs of nieuwscommentaren.
- Het dreigen met openbaarmaking om geld, seksuele handelingen of contact af te dwingen (sextortion).
- Het verzamelen en delen van materiaal uit relaties om iemand te straffen na een breuk.
Gevolgen voor slachtoffers
De impact van wraakporno kan ernstig en langdurig zijn. Mogelijke gevolgen zijn:
- Emotionele schade: schaamte, angst, depressie, posttraumatische stress.
- Sociale en professionele gevolgen: ontslag, sociale isolatie, beschadigde relaties of reputatie.
- Veiligheidsrisico's: stalking, bedreigingen en herhaalde online intimidatie.
- Financiële schade: kosten voor juridische hulp, psychologische zorg of het proberen verwijderen van materiaal.
- Verhoogd risico op zelfbeschadiging of suïcide bij kwetsbare personen.
Wettelijke maatregelen en jurisdicties
Veel landen hebben inmiddels maatregelen genomen tegen wraakporno, maar wetgeving, definities en strafmaat verschillen sterk. Enkele voorbeelden van landen die (gedeeltelijk) wetten hebben aangenomen tegen wraakporno zijn: Israël, Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en het grootste deel van de Verenigde Staten. In verschillende rechtsgebieden worden handelingen strafbaar gesteld via bijzondere wetten tegen het verspreiden van expliciet beeldmateriaal zonder toestemming, via intimidatie- en chantagebepalingen of door bestaande obsceniteits- en privacywetgeving toe te passen.
Straffen en mogelijkheden kunnen bestaan uit:
- Criminele vervolging met boetes en/of gevangenisstraf.
- Civiele procedures: schadeclaims, verbods- of verwijderingsbevelen.
- Beschermingsmaatregelen zoals straatverboden of contactverboden.
- Verplichting tot verwijdering van materiaal door sites of hostingproviders.
Geschiedenis en herkenbare gevallen
Het probleem van ongeoorloofde publicatie van intieme foto's is niet nieuw. In de jaren tachtig publiceerde het magazine Hustler een maandelijkse rubriek met door lezers ingezonden beelden van naakte vrouwen, de zogenaamde "Bever Hunt". Die foto's werden vaak vergezeld door persoonlijke details zoals hobby's en namen; sommige vrouwen stapten naar de rechter omdat hun foto's zonder toestemming werden gepubliceerd.
Een moderne doorbraak vond plaats in 2010, toen Hunter Moore de website IsAnyoneUp lanceerde. De site schreef gebruikers toe foto’s en expliciete content van anderen anoniem te uploaden en te delen, vaak met contactgegevens, wat leidde tot veel publieke verontwaardiging. Een van de eerste publieke critici en steunpilaren voor slachtoffers was activist Charlotte Laws. Zulke voorbeelden maakten zichtbaar hoe groot het probleem was en droegen bij aan politieke en juridische reacties wereldwijd.
Grote internetbedrijven begonnen mee te bewegen: in juni 2015 besloot Google op verzoek links naar wraakporno te verwijderen uit zoekresultaten, en Microsoft volgde in juli 2015 met vergelijkbare verwijderingsopties voor slachtoffers. Sindsdien hebben diverse sociale netwerken, hostingproviders en zoekmachines beleid en procedures ingevoerd om het materiaal sneller te verwijderen en slachtoffers te ondersteunen.
Wat te doen als je slachtoffer bent
Als je geconfronteerd wordt met wraakporno, kunnen de volgende stappen helpen:
- Blijf rustig en zorg voor jezelf: zoek steun bij vertrouwde vrienden, familie of professionele hulpverleners.
- Documenteer alles: maak screenshots, noteer URLs, data, tijden en eventuele bedreigende berichten. Verwijder niets van je eigen apparaten — dat kan belangrijk bewijs zijn.
- Meld het bij de hostingpartij en platforms: gebruik de rapportage- en verwijderingsprocedures van de betreffende website of sociale media.
- Rapporteer bij de politie: vooral bij chantage, stalking of bedreigingen is aangifte belangrijk. Politie kan onderzoek doen en bewijzen veiligstellen.
- Zoek juridische hulp: informeer naar civiele mogelijkheden (zoals een bevel tot verwijdering of schadevergoeding) en strafrechtelijke opties.
- Bescherm je online accounts: verander wachtwoorden, schakel tweestapsverificatie in en kijk of je e-mail- of cloudaccounts zijn gehackt.
- Maak gebruik van slachtofferhulp: praat met organisaties voor emotionele en praktische steun (in Nederland bijvoorbeeld Slachtofferhulp Nederland) en met vertrouwenspersonen bij werk of onderwijs.
Hoe kun je wraakporno voorkomen?
Voorkomen is niet altijd volledig mogelijk, maar je kunt risico’s verkleinen:
- Wees terughoudend met het delen van intieme foto’s en video’s, ook met mensen die je vertrouwt.
- Gebruik veilige apparaten en sterke wachtwoorden; schakel tweestapsverificatie in voor accounts.
- Controleer privacy-instellingen op sociale media en beperk zichtbaarheid van persoonlijke informatie.
- Sla intiem materiaal niet onversleuteld op in cloud-diensten of gedeelde apparaten zonder goede beveiliging.
- Praat met partners over grenzen, toestemming en de risico’s van delen.
Slotopmerkingen
Wraakporno is een vorm van misbruik waarmee veel mensen te maken krijgen. Het heeft juridische, sociale en psychologische gevolgen. Wetgeving en platformbeleid verbeteren geleidelijk, maar preventie, ondersteuning van slachtoffers en het melden van misbruik blijven cruciaal. Als je of iemand in je omgeving hiermee te maken krijgt: zoek hulp, bewaar bewijsmateriaal en gebruik de officiële meldprocedures bij platforms en politie.
Vragen en antwoorden
V: Wat is wraakpornografie?
A: Wraakpornografie is het maken van seksueel expliciete video's, boeken en films over een persoon om wraak op hem te nemen, zonder toestemming van het slachtoffer.
V: Wat is het motief achter wraakpornografie?
A: Het motief achter wraakpornografie is meestal om het slachtoffer te straffen voor het beëindigen van een relatie.
V: Welke landen hebben wetten tegen wraakpornografie?
A: Verschillende landen hebben wetten tegen wraakpornografie aangenomen. Dit zijn onder andere Israël, Canada, Australië, het Verenigd Koninkrijk en de meeste Verenigde Staten.
V: Wat is "Beaver Hunt"?
A: "Beaver Hunt" was een maandelijkse show van door lezers ingezonden foto's van naakte vrouwen, gepubliceerd in het Hustler magazine in de jaren 1980.
V: Hebben de vrouwen op de foto's van "Beaver Hunt" toestemming gegeven voor publicatie van hun foto's?
A: Sommige vrouwen klaagden Hustler magazine aan voor het publiceren van hun foto's zonder hun toestemming.
V: Wie heeft de website IsAnyoneUp gelanceerd?
A: In 2010 lanceerde Hunter Moore de website IsAnyoneUp, die het delen van wraakpornografie vergemakkelijkte.
V: Wat hebben Google en Microsoft gedaan in reactie op wraakpornografie?
A: In juni 2015 kondigde Google aan dat ze op verzoek links naar wraakporno zouden verwijderen. In juli kondigde ook Microsoft aan dat ze hetzelfde zouden doen.
Zoek in de encyclopedie