Voor het historische volk van Israël, zie Israëlieten.
De staat Israël is een land in Zuidwest-Azië aan de oostelijke kant van de Middellandse Zee. Israël werd in 1948 een onafhankelijk land. Israël is het enige joodse land, en joden over de hele wereld zien Israël als hun spirituele thuis. In 2013 telde Israël 8,1 miljoen inwoners en 6,04 miljoen zijn joods. Bijna alle andere burgers van Israël zijn Arabisch (1,6 miljoen) en omvatten moslims, christenen, Druzen en Samaritanen. De grootste stad van Israël is Jeruzalem. De hoofdstad van Israël is Jeruzalem. De meeste landen hebben een ambassade in Tel Aviv.
Israël is een klein land, maar het heeft bergen, woestijnen, kusten, valleien en vlaktes. Het klimaat is warm en regenloos in de zomers met een hoge luchtvochtigheid in de kustvlakte en lagere hoogtes, en koel en regenachtig in de winters, die zelden onder het vriespunt komen.
Israël heeft weinig natuurlijke hulpbronnen en importeert meer goederen dan dat het exporteert. Het heeft een relatief hoge levensstandaard en levensverwachting. Bijna al zijn mensen kunnen lezen en schrijven.
Volgens de Democratische Index is Israël de enige democratische republiek in het Midden-Oosten. Volgens Freedom House zijn zowel Israël als Tunesië de enige volledige democratieën in het grote Midden-Oosten.
Geschiedenis (kort overzicht)
Het gebied dat nu Israël is, heeft een lange geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. Nadat er in de oudheid koninkrijken bestonden en Joodse gemeenschappen zich ontwikkelden, kwam het gebied later onder Ottomaanse heerschappij en vervolgens onder het Britse mandaat na de Eerste Wereldoorlog. In 1947 stelde de Verenigde Naties een verdelingsplan voor een Joodse en een Arabische staat voor. Op 14 mei 1948 riepen Joodse leiders de onafhankelijkheid van de staat Israël uit. Direct daarna brak oorlog uit met omliggende Arabische staten.
Belangrijke conflicten en ontwikkelingen sindsdien zijn onder andere de oorlogen van 1948, 1956, 1967 (Zesdaagse Oorlog), 1973 (Jom Kipoeroorlog), de bezetting van de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook na 1967, de terugtrekking uit de Gazastrook in 2005, de vrede met Egypte (1979) en Jordanië (1994), en verschillende pogingen tot onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen (zoals de Oslo-akkoorden van de jaren 1990). De situatie in de regio blijft complex en onderwerp van internationale diplomatie.
Bevolking en samenleving
Het aantal inwoners van Israël is in de afgelopen decennia sterk gegroeid. Rond 2023 had Israël ongeveer 9,7 miljoen inwoners. De bevolking bestaat voornamelijk uit:
- Joden (meerderheid): mensen met diverse achtergronden, onder meer asjkenazische, sefardische en mizrachische gemeenschappen, en recente immigranten uit landen over de hele wereld.
- Arabieren (minderheid): inclusief moslims, christenen en Druzen. Arabische burgers hebben de Israëlische nationaliteit en vormen een belangrijke etnische en culturele minderheid.
- Andere kleine groepen zoals Samaritanen en verschillende immigrantengroepen uit onder meer de voormalige Sovjet-Unie, Ethiopië en Noord-Amerika.
De officiële taal is in de praktijk Hebreeuws; Arabisch wordt veel gesproken binnen de Arabische gemeenschap en heeft een speciale status. De samenleving kent zowel seculiere als religieuze stromingen; religie speelt een belangrijke rol in cultuur en in sommige aspecten van het openbare leven.
Geografie en klimaat
Israël is relatief klein qua oppervlakte maar gevarieerd qua landschap. Belangrijke geografische kenmerken zijn:
- de kustvlakte langs de Middellandse Zee, met stedelijke centra en landbouwgebieden;
- de heuvels van Galilea en de Joodse bergen rond Jeruzalem;
- de diepe Jordaanvallei en het laagste punt op aarde bij de Dode Zee;
- de Negev-woestijn in het zuiden, die ongeveer de helft van het landoppervlak beslaat;
- het berggebied van de Hermon in het noordoosten (hoogste punt).
Het klimaat varieert van mediterraan aan de kust (natte winters, droge zomers) tot woestijnklimaat in het zuidelijk binnenland met veel minder regen. Door de klimaatverschillen zijn er verschillende ecosystemen en landbouwmethoden, inclusief geavanceerde irrigatietechnieken en kassenbouw.
Bestuur en politiek
Israël is een parlementaire democratie met een eenkamerstelsel, de Knesset, die uit 120 zetels bestaat. De regering wordt geleid door een premier. Israël heeft geen formele geschreven grondwet; in plaats daarvan bestaan er basiswetten die het staatsbestel regelen.
Er zijn veel politieke partijen die uiteenlopende standpunten vertegenwoordigen, van links tot rechts en religieus tot seculier. Zaken als veiligheid, religie en staat, economie en de relatie met de Palestijnen zijn bepalende thema's in de binnenlandse politiek.
Economische kenmerken
De economie van Israël is modern en gevarieerd. Hoewel Israël weinig grote natuurlijke hulpbronnen heeft, is het land internationaal bekend om zijn innovatieve technologie- en industriesectoren (vaak aangeduid als "start-up nation"). Belangrijke economische sectoren zijn onder meer hoogtechnologie, defensie-industrie, diamantbewerking, landbouw en toerisme.
Israël voert zowel grondstoffen als eindproducten in en exporteert veel goederen en diensten, vooral in de technologie- en kennisintensieve sectoren. De levensstandaard en levensverwachting behoren tot de hogere niveaus in de regio, en de alfabetiseringsgraad is hoog.
Onderwijs, gezondheidszorg en dienstplicht
Het onderwijsniveau is hoog: Israël heeft een uitgebreid systeem van basis- en voortgezet onderwijs en sterke universiteiten en onderzoeksinstituten. De gezondheidszorg is breed georganiseerd en veel inwoners hebben toegang tot algemene medische voorzieningen via een systeem van ziektekostenverzekeringen.
Er geldt in Israël militaire dienstplicht voor de meeste joodse en Druze inwoners (zowel mannen als vrouwen) en eveneens deels voor sommige andere groepen. Dienstplicht, veiligheid en de rol van het leger (de Israel Defense Forces, IDF) zijn belangrijke onderdelen van de politieke en sociale realiteit.
Internationale betrekkingen en geschilpunten
Israël onderhoudt diplomatieke betrekkingen met veel landen wereldwijd. De status van Jeruzalem is een belangrijk twistpunt: Israël ziet Jeruzalem als zijn hoofdstad, maar veel landen plaatsten traditioneel hun ambassades in Tel Aviv; sinds 2018 hebben enkele landen hun ambassade naar Jeruzalem verplaatst.
Een van de meest aanhoudende geschilpunten is het Israëlisch-Palestijns conflict, dat kwesties omvat als grenzen, veiligheid, vluchtelingen, de status van Oost-Jeruzalem en nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Daarnaast is de status van de Golanhoogten (veroverd in 1967 en later geannexeerd door Israël) onderwerp van internationale discussie. De situatie heeft zowel regionale als wereldwijde politieke gevolgen en leidt tot herstel- en vredespogingen die tot op heden wisselend resultaat hebben.
Cultuur en religie
Israël is cultureel divers: Joodse tradities vormen een groot deel van de nationale identiteit, maar de maatschappij bevat ook belangrijke Arabische, christelijke, Druze en andere gemeenschappen met hun eigen culturele en religieuze tradities. Religieuze feestdagen, talen, muziek en keuken weerspiegelen die diversiteit.
Samenvatting
Israël is een klein maar veelzijdig land met een complexe geschiedenis en belangrijke geopolitieke positie. Het heeft een moderne economie, een hoog opleidingsniveau en een diverse samenleving, maar kampt ook met langlopende conflicten en politieke uitdagingen die zowel binnenlands als internationaal veel aandacht krijgen.
