Canadese Arctische Archipel: ligging, eilanden en feiten

Ontdek de Canadese Arctische Archipel: ligging, grootste eilanden, 36.563 eilanden, feiten en unieke natuur van Nunavut en Northwest Territories — complete gids voor arctische landschappen.

De Canadese Arctische Archipel, ook bekend als gewoon de Arctische Archipel, is een archipel ten noorden van het Canadese vasteland in het noordpoolgebied. Er zijn ongeveer 36.563 eilanden die een groot deel van het grondgebied van Noord-Canada omvatten - het grootste deel van Nunavut en een deel van de Northwest Territories.

De archipel telt 94 grote eilanden (groter dan 130 km²), waaronder drie van de tien grootste eilanden ter wereld, en 36.469 kleinere eilanden. De grotere eilanden van de archipel (groter dan 10.000 km²) zijn:

NT = Northwest Territories, NU = Nunavut

Belangrijkste eilanden (groter dan 10.000 km²)

• Baffin Island — 507.451 km² — NU
• Victoria Island — 217.291 km² — NT/NU
• Ellesmere Island — 196.235 km² — NU
• Banks Island — 70.028 km² — NT
• Devon Island — 55.247 km² — NU
• Axel Heiberg Island — 43.178 km² — NU
• Melville Island — 42.149 km² — NT/NU
• Southampton Island — 41.214 km² — NU
• Prince of Wales Island — 33.339 km² — NU
• Somerset Island — 24.786 km² — NU
• Bathurst Island — 16.042 km² — NU
• Prince Patrick Island — 15.848 km² — NT
• King William Island — 13.111 km² — NU
• Bylot Island — 11.067 km² — NU

Ligging en omvang

De archipel strekt zich uit over honderden kilometers van oost naar west en van zuid tot de hoge Arctische gebieden tegen Groenland aan. In totaal beslaat het eilandgebied van de archipel ongeveer 1,4 miljoen km² landoppervlak — een van de grootste aaneengesloten groepen eilanden ter wereld.

Klimaat, landschap en geologie

• Klimaat: streng Arctisch tot subarctisch met lange, koude winters en korte, koele zomers. Zeewater rond de eilanden is in veel gebieden langdurig met zee-ijs bedekt, hoewel de ijsbedekking in recentere jaren door klimaatverandering afneemt.
• Landschap: variërend van ruige kusten, fjorden en bergen (vooral in het noorden, op Ellesmere) tot vlakke toendra met permafrost. Op sommige eilanden zijn grote ijskap- en gletsjergebieden aanwezig (bijvoorbeeld op Devon en Ellesmere).
• Geologie: een mix van oude Precambische gesteenten, sedimentaire platen en glaciaal gevormde reliëfs. De archipel is sterk beïnvloed door ijstijden en glaciatieprocessen.

Flora en fauna

De vegetatie bestaat voornamelijk uit toendra (mossen, korstmossen, lage kruidachtige begroeiing). Ondanks de barre omstandigheden herbergt de archipel een rijke fauna, waaronder:

• polarberen en ijsberen langs kusten en op zee-ijs
• arctische vos, lemmingen en haviken
• zeehonden, walrussen en verschillende walvissoorten (waaronder narwal en beluga)
• grote vogelkolonies in broedseizoenen (sterns, meeuwen en zeevogels)
• caribou- en muskox-populaties op sommige eilanden

Mensen, bewoning en infrastructuur

De archipel is dun bevolkt; de meeste bewoners zijn Inuit-gemeenschappen die al duizenden jaren in deze gebieden leven. Belangrijke nederzettingen en knooppunten zijn onder meer Iqaluit (hoofdstad van Nunavut) op Baffin Island, Cambridge Bay op Victoria Island en kleinere gemeenschappen verspreid over de eilanden.

Infrastructuur is beperkt: kleine luchthavens en seizoensgebonden zeehavens verzorgen verbindingen. Er zijn ook onderzoeksstations (bijvoorbeeld Alert op Ellesmere, een van de noordelijkste permanent bemande plaatsen op aarde) en militaire en sovereigniteitsfaciliteiten. Transport gebeurt grotendeels per vliegtuig, schip (in ijsvrije maanden) en ijsweg/overland in traditionele en moderne varianten.

Geschiedenis en het belang van de Northwest Passage

Inheemse volkeren (vooral Inuit) bewonen de regio al millennia. Europese ontdekkingsreizigers verkenden de archipel vanaf de 16e eeuw op zoek naar de Northwest Passage — een zeeweg tussen Atlantische en Pacifische Oceaan via het noordpoolgebied. Die route is historisch berucht vanwege zware ijscondities en vele scheepsrampen (bijv. de familaire Franklin-expeditie).

Tegenwoordig heeft de Northwest Passage strategisch en economisch belang: met afnemend zee-ijs in de zomer wordt de route beknopter bevaren, wat discussies oproept over scheepvaart, veiligheid, milieueffecten en Canadese soevereiniteit.

Milieu, bedreigingen en bescherming

• Klimaatverandering: de grootste bedreiging: opwarming, afnemend zee-ijs, smeltende permafrost en veranderende leefomstandigheden voor fauna en mensen.
• Natuurbescherming: verschillende nationale parken en beschermde gebieden zijn ingesteld, zoals Auyuittuq, Sirmilik en Quttinirpaaq, plus vogelreservaten en mariene beschermingszones om kwetsbare ecosystemen te behouden.
• Exploitatie: er is belangstelling voor natuurlijke hulpbronnen (olie, gas, mineralen), maar exploitatie brengt ecologische en sociale risico's met zich mee en vereist zware logistieke en milieu-overwegingen.

Toekomst en aandachtspunten

De Canadese Arctische Archipel speelt een sleutelrol in discussies over klimaatbeleid, inheemse rechten, maritieme veiligheid en behoud van biodiversiteit. Het evenwicht tussen ontwikkeling, nationale belangen en ecologische bescherming blijft een belangrijk aandachtspunt voor Canada, lokale gemeenschappen en internationale belanghebbenden.

Vragen en antwoorden

V: Wat is de Canadese Arctische Archipel?

V: Hoe groot is de Canadese Arctische Archipel?

V: Hoeveel grote eilanden zijn er in de Canadese Arctische Archipel?

V: Hoeveel kleinere eilanden zijn er in de Canadese Arctische Archipel?

V: Hoeveel van de tien grootste eilanden ter wereld liggen er in de Canadese Arctische Archipel?

V: Uit welke gebieden bestaan de grotere eilanden van de Canadese Arctische Archipel?

V: Hoe groot moeten de eilanden in de Canadese Arctische Archipel zijn om als grote eilanden te worden beschouwd?

Zoek op letter