Vierhoornige antilope (Tetracerus quadricornis) — kenmerken, leefgebied & status
Vierhoornige antilope (chousingha): kenmerken, leefgebied in India & Nepal, vier hoorns, bedreigingsstatus en terugloop door jacht en habitatverlies — minder dan 10.000 exemplaren.
De vierhoornige antilope (Tetracerus quadricornis) is een evenhoevig hoefdier uit Zuid-Azië. Hij wordt ook wel chousingha genoemd in het Hindi. Het dier is opvallend doordat de mannetjes twee paar hoorns bezitten — vier hoorns in totaal — wat deze soort van andere runderen en antilopen onderscheidt. De soort behoort tot het monotypische geslacht Tetracerus, dat betekent dat er binnen dit geslacht maar één soort voorkomt.
Kenmerken
Vierhoornantilopen zijn relatief klein: de schouderhoogte ligt rond de 55–64 cm (ongeveer 0,60 meter) en het gewicht bedraagt doorgaans tussen 17 en 22 kg (ongeveer 20 kilogram). De vacht is licht geelbruin tot roodbruin, met een witte onderzijde en vaak een donkere streep over de voorpoten.
Mannetjes hebben vier hoorns; de achterste (achterste paar) zijn het langst en kunnen ongeveer 8–12 cm lang worden, de voorste hoorns zijn korter, meestal tot ongeveer 3–4 cm. Vrouwtjes hebben normaal geen of slechts zeer kleine rudimentaire hoorns, waardoor er duidelijke seksuele differentiatie is. De hoorns worden gebruikt bij intraseksuele concurrentie tussen mannetjes.
Leefgebied en verspreiding
De vierhoornige antilope komt voor in delen van India en Nepal, voornamelijk in relatief droge, open of licht begroeide bossen, scrublands, teak- en tropische droge loofbossen, soms in heuvelachtig terrein en rivierbossen. De soort vermeed doorgaans dichte, natte bossen maar zoekt juist gebieden met voldoende dekking en voedsel. In het verleden kwamen verwante vormen mogelijk ook in andere delen van Azië of Afrika voor, maar vandaag leven er geen vierhoornige antilopen meer in Afrika; hun verre voorouders hebben daar mogelijk wel geleefd.
Gedrag
Vierhoornantilopen zijn overwegend solitair en territoriaal; volwassen mannetjes leven vaak alleen en verdedigen kleine territoria. Soms worden vrouwtjes met jongen of kleine familiegroepen gezien. Ze zijn meestal actief tijdens de schemering en de vroege ochtend (crepusculair), maar kunnen ook overdag foerageren. Bij gevaar vluchten ze snel maar vertrouwen ook op hun schutkleur en de dekking van het terrein om te ontsnappen aan roofdieren.
Voeding en voortplanting
Hoewel vaak wordt vermeld dat ze gras eten, is het dieet breder: ze foerageren op bladeren, gras, zaden, kruiden, jonge scheuten en soms vruchten — ze kunnen zowel grazer als browser-achtige voedingskeuzes maken afhankelijk van beschikbaarheid. De exacte samenstelling van het dieet varieert per lokaal leefgebied en seizoen.
De draagtijd duurt naar schatting ongeveer 6–7 maanden, waarna meestal één jong wordt geboren. Het jong blijft enige tijd verborgen in dichte begroeiing terwijl de moeder graast, tot het groot en snel genoeg is om de moeder te volgen. Volwassenheid wordt relatief vroeg bereikt, maar precieze leeftijden kunnen per populatie verschillen.
Predatoren
Jonge en soms volwassen vierhoornantilopen kunnen het slachtoffer worden van roofdieren zoals luipaarden, wilde honden en andere middelgrote roofdieren. Menselijke jacht vormt echter een veel belangrijkere bedreiging.
Bedreigingen en bescherming
De grootste bedreigingen voor de soort zijn:
- Bejaging: op vierhoornantilopen wordt gejaagd door trofeejagers vanwege hun vier hoorns, en ook voor hun vlees (vlees).
- Habitatverlies en fragmentatie door landbouwuitbreiding, houtkap, infrastructuur en menselijke nederzettingen.
- Concurrentie met vee om voedsel en water, en verstoring door menselijk gebruik van het landschap.
Door deze factoren is de totale populatie afgenomen; er wordt geschat dat er nu minder dan 10.000 vierhoornige antilopen in het wild zijn. De soort staat dan ook onder druk en is opgenomen op internationale en nationale beschermingslijsten (IUCN-classificatie: kwetsbaar/Vulnerable). Beschermingsmaatregelen omvatten legaal jachtverbod op veel plaatsen, populatieonderzoek, het in stand houden en uitbreiden van beschermde gebieden en anti-stroperijacties.
Wat helpt de soort?
- Bescherming en beheer van geschikte bossen en struikgebieden waar de dieren zich kunnen terugtrekken en voeden.
- Handhaving van jachtverboden en bestrijding van stroperij.
- Beleid dat conflicten tussen veehouders en wilde herbivoren vermindert en samenwerking met lokale gemeenschappen bevordert.
- Onderzoek en monitoring om populatietrends en verspreiding beter te begrijpen.
De vierhoornige antilope is een zeldzame en karakteristieke soort van de droge bossen van Zuid-Azië. Bescherming van hun leefgebieden en strengere handhaving van bestaande wetten zijn essentieel om verdere achteruitgang te voorkomen.
Vragen en antwoorden
V: Wat is de vierhoornige antilope?
A: De vierhoornige antilope is een evenhoevig rund dat verschilt van andere runderen omdat hij vier hoorns heeft in plaats van twee.
V: Wat is de Hindi-naam voor de vierhoornige antilope?
A: De Hindi naam voor de vierhoornige antilope is chousingha.
V: Hoe groot zijn vierhoornantilopen en hoeveel wegen ze?
A: Vierhoornantilopen zijn ongeveer 0,60 meter hoog en ze wegen ongeveer 20 kilogram.
V: Waar leven vierhoornantilopen?
A: Vierhoornantilopen leven in India en Nepal, vooral in bossen.
V: Wat eten vierhoornantilopen?
A: Vierhoornantilopen eten gras.
V: Waarom wordt er op vierhoornantilopen gejaagd?
A: Vierhoornantilopen worden bejaagd door trofeejagers vanwege hun vier hoorns, maar ze worden ook bejaagd voor hun vlees.
V: Waarom zijn er nu minder dan 10.000 vierhoornantilopen?
A: Er zijn nu minder dan 10.000 vierhoornantilopen door habitatverlies en de jacht.
Zoek in de encyclopedie