Mohammad Abdus Salam — Pakistaanse theoretische natuurkundige, Nobelprijs 1979
Mohammad Abdus Salam — Pakistaanse theoretische natuurkundige en Nobelprijswinnaar 1979; pionier in de vereniging van elektromagnetische en zwakke krachten.
Mohammad Abdus Salam (29 januari 1926; Santokdas, Sahiwal Punjab - 21 november 1996; Oxford, Engeland) was een Pakistaanse theoretische natuurkundige. Hij kreeg in 1979 de Nobelprijs voor Natuurkunde.
Opleiding en vroege loopbaan
Salam kreeg zijn opleiding aan het Government College Lahore en aan de Universiteit van de Punjab, Lahore, waar hij uitblonk in wiskunde en natuurkunde. Een tijd lang werkte hij ook aan het Government College als docent, wat zijn intellectuele ontwikkeling en netwerk aanzienlijk vergrootte. Vervolgens vervolgde hij zijn studie in Engeland aan de Universiteit vanCambridge, waar hij promoveerde en begon met onderzoek op het gebied van de theoretische natuurkunde.
Onderzoek en wetenschappelijke bijdragen
Na een korte periode terug in Pakistan (in 1951) voelde Salam zich afgesneden van de internationale wetenschappelijke gemeenschap en keerde hij in 1953 opnieuw naar Engeland terug om daar zijn onderzoek en onderwijs voort te zetten. Zijn belangrijkste wetenschappelijke bijdrage ligt op het terrein van de fundamentele deeltjesfysica en de eenheid van krachten.
Salam werkte aan de theorie die de elektromagnetische en de zwakke kernkracht verenigt. Samen met collega’s legde hij, onafhankelijk van anderen, de basis voor wat nu de elektroweaktheorie heet — een theorie die beschrijft hoe twee schijnbaar verschillende krachten van de natuur in hogere energieën één gemeenschappelijke interactie vormen. Volgens het idee van het Peter Higgs bestaat er een veld (het Higgsveld) dat verantwoordelijk is voor het geven van massa aan bepaalde deeltjes; Salam toonde aan hoe spontane symmetriebreking en zulke mechanismen de zwakke krachten en elektromagnetische krachten met elkaar verbinden.
Voor deze theoretische doorbraken werd Salam samen met de Amerikaanse natuurkundigen Sheldon Glashow en Steven Weinberg in 1979 onderscheiden met de Nobelprijs voor Natuurkunde "voor hun bijdragen aan de theorie van de verenigde zwakke en elektromagnetische interacties tussen elementaire deeltjes, en hun voorspelling van de zogenaamde zwakke neutrale stromingen". De theorie verklaarde onder meer het bestaan van de W- en Z-bosonen, de dragers van de zwakke kracht, die later experimenteel werden bevestigd.
Instituten, onderwijs en inzet voor ontwikkelingslanden
Salam was niet alleen een theoreticus maar ook een organiserend leider. Hij zette zich sterk in voor het versterken van wetenschappelijk onderzoek in ontwikkelingslanden. Hij speelde een centrale rol bij de oprichting van internationale onderzoeks- en opleidingsprogramma’s en was de grondlegger van het International Centre for Theoretical Physics (ICTP) in Triëst, Italië, dat tot doel heeft jonge wetenschappers uit landen met minder middelen te ondersteunen en te begeleiden.
Persoonlijke achtergrond, erkenning en nalatenschap
Salam stamde uit de Ahmadiyya-gemeenschap; na wijziging van de Pakistaanse grondwet in 1974, die de Ahmadieten als niet-moslims bestempelde, liep hij tegen tegenstand en discriminatie aan in zijn geboorteland. Dit bemoeilijkte zijn relatie met officiële instanties in Pakistan en droeg ertoe bij dat hij het grootste deel van zijn professionele leven in het buitenland werkzaam bleef.
Hij was de eerste Pakistaan die een Nobelprijs in de exacte wetenschappen ontving en is internationaal erkend als een van de sleutelfiguren in de ontwikkeling van de deeltjesfysica in de twintigste eeuw. Zijn werk legde fundamentele theoretische bouwstenen voor het standaardmodel van de deeltjesfysica. Salam ontving talrijke wetenschappelijke onderscheidingen en lidmaatschappen in internationale academies en universiteiten.
Mohammad Abdus Salam overleed op 21 november 1996 in Oxford, Engeland. Zijn wetenschappelijke en organisatorische nalatenschap leeft voort, onder meer via het ICTP en via de vele studenten en onderzoekers die door zijn werk zijn geïnspireerd.
Abdus Salam in 1987
Vragen en antwoorden
V: Wie was Mohammad Abdus Salam?
A: Mohammad Abdus Salam was een Pakistaanse theoretische fysicus die in 1979 de Nobelprijs voor natuurkunde won.
V: Waar studeerde hij?
A: Hij studeerde aan het Government College Lahore en de Universiteit van Punjab, Lahore voordat hij naar de Universiteit van Cambridge ging voor zijn doctoraalstudie.
V: Wat deed hij na zijn terugkeer naar Pakistan?
A: Bij zijn terugkeer in Pakistan merkte hij dat hij daar afgesneden was van de rest van de wetenschappelijke wereld en besloot daarom terug te keren naar Engeland, waar hij les ging geven en onderzoek ging doen.
V: Wat was zijn interesse in de Grand Unified Theory?
A: Zijn belangstelling voor de Grand Unified Theory kwam voort uit zijn overtuiging dat als de Schepper van het heelal één is, alle krachten één enkele oorsprong moeten hebben.
V: Hoe toonde Salam aan dat zwakke kernkrachten gerelateerd zijn aan elektromagnetische krachten?
A: Salam toonde met succes aan dat de zwakke kernkrachten niet echt verschillen van de elektromagnetische krachten, en dat de twee met elkaar in verband kunnen worden gebracht door een theorie te verschaffen die hun eenwording in elkaar aantoont.
Zoek in de encyclopedie