De hertz (symbool: Hz, definitie: 1/s) is een van de tijd-afgeleide eenheden die de frequentie meet in het Internationaal Stelsel van Eenheden (SI). Frequentie geeft aan hoe vaak een periodisch verschijnsel zich per seconde herhaalt. Een frequentie van 1 hertz betekent dat iets één keer per seconde gebeurt. Formeel geldt: frequentie f = 1 / periode T (f = 1/T), waarbij T de duur van één cyclus in seconden is.

De toon Midden-C (de C in het midden van de piano) heeft een frequentie van 261,65 (vaak afgerond tot 262) Hz. Dat betekent dat er elke seconde 262 trillingen zijn, die we horen als de toon midden C wanneer die pianotoets wordt bespeeld. Een andere veelgebruikte referentietoon is A4 = 440 Hz, die in muziek vaak gebruikt wordt voor stem- en instrumentstemming.

Gehoorbereik en voorbeelden

Mensen kunnen geluiden horen in ongeveer het bereik van 20 tot 20.000 Hz, hoewel dit per persoon en met de leeftijd sterk kan verschillen; hoge tonen nemen vaak af naarmate men ouder wordt. Uilen kunnen geluiden horen tussen 200–12.000 Hz (zoals hierboven genoemd). Andere voorbeelden:

  • Honden horen ook veel hogere frequenties dan mensen; zij kunnen geluiden waarnemen tot ongeveer 40–60 kHz.
  • Vleermuizen gebruiken ultrasone echo‑lokalisatie met frequenties die vaak tussen 20 kHz en >100 kHz liggen.
  • Walvissen en olifanten gebruiken lage frequenties (infrasoon) — sommige soorten communiceren met tonen onder 20 Hz, die over zeer grote afstanden reizen.
  • Huiselijke technieken: ultrasoon geluid (>20 kHz) wordt gebruikt in medische beeldvorming (echografie) en reinigingsapparatuur.

Toepassingen van hertz

  • Audio en muziek: toonhoogte wordt grotendeels bepaald door frequentie; hogere frequenties correspondenten met hogere toonhoogtes.
  • Elektriciteit: wisselstroom netfrequenties zijn typisch 50 Hz (Europa) of 60 Hz (Noord-Amerika).
  • Radio en telecommunicatie: radiogolven en draadloze communicatie worden uitgedrukt in kilohertz (kHz), megahertz (MHz) en gigahertz (GHz) — bijvoorbeeld FM‑radio rond 88–108 MHz, wifi rond 2,4 GHz of 5 GHz.
  • Wetenschap en techniek: trillingen, oscillator‑frequenties in elektronica en resonanties in mechanische systemen worden in hertz aangegeven.

Eenheden en notatie

De basis‑eenheid is 1/seconde (s−1). Voor praktische toepassingen worden vaak voorvoegsels gebruikt, bijvoorbeeld:

  • kHz (kilohertz) = 1.000 Hz
  • MHz (megahertz) = 1.000.000 Hz
  • GHz (gigahertz) = 1.000.000.000 Hz

Naam en achtergrond

De eenheid is genoemd naar de Duitse natuurkundige Heinrich Rudolf Hertz, die belangrijke experimentele bewijzen leverde voor het bestaan van elektromagnetische golven in de 19e eeuw.

Kernpunten: hertz (Hz) meet hoe vaak iets per seconde gebeurt (f = 1/T), wordt gebruikt in geluid, elektriciteit en radiotechniek, en heeft praktische toepassingen van gehoorstudies tot communicatie en medische apparatuur.