Mumtaz Mahal (Arjumand Banu Begum) — leven, invloed en link met Taj Mahal

Leven

Arjumand Banu Begum werd rond 1593 geboren in de Mogolstad Agra als dochter van Asaf Khan, een invloedrijke hoveling. Ze was een pleegkind van de keizerlijke familie en een nicht van keizerin Nur Jahan. In 1612 trad zij in het huwelijk met prins Khurram, die later keizer Shah Jahan zou worden. Als echtgenote en gezellin verwierf zij al snel de voorkeur en het vertrouwen van de prins.

Tijdens hun huwelijk kreeg Mumtaz Mahal meerdere kinderen; historische bronnen noemen vaak dat ze in totaal veertien kinderen baarde, onder wie prominente nazaten als Jahanara Begum, Dara Shikoh, Shah Shuja en Aurangzeb. Ze vergezelde Shah Jahan geregeld op militaire en bestuurlijke reizen en bleef tot haar dood zijn belangrijkste vertrouwelinge.

Invloed aan het hof

Mumtaz Mahal had grote persoonlijke invloed op Shah Jahan. Zij fungeerde niet alleen als levenspartner maar ook als raadgeefster en vertrouwelinge. Haar rol was deels politiek en deels sociaal: zij hielp bij liefdadigheidswerk, het onderhouden van familierelaties en het vormen van hofetiquette. Na haar overlijden nam hun dochter Jahanara Begum veel van haar publieke taken over en kreeg zij een prominente positie aan het hof.

Sterven en link met het Taj Mahal

Mumtaz Mahal stierf in 1631, terwijl ze Shah Jahan vergezelde tijdens een campagne in het zuiden van India. Ze overleed in Burhanpur aan complicaties na de bevalling van haar laatste kind. Shah Jahan was diep getroffen door haar dood. Als blijk van rouw en als eeuwig monument voor hun liefde gaf hij opdracht tot de bouw van een groots mausoleum in Agra: het Taj Mahal.

De bouw van het Taj Mahal begon kort na haar overlijden (veel bronnen noemen het jaar 1632) en duurde naar schatting tot circa 1653. Bij het project waren naar schatting duizenden ambachtslieden, metselaars, steenkappers en kunstenaars betrokken. De naam van de hoofdarchitect is niet eenduidig vastgelegd in contemporaine documenten, maar traditioneel wordt vaak Ustad Ahmad Lahauri genoemd. Het gebouw combineert Perzische, Turkse en Indiase bouwtradities en staat sindsdien symbool voor de liefde en rouw van Shah Jahan voor Mumtaz Mahal.

Nalatenschap

Mumtaz Mahal leeft voort in de cultuur, literatuur en architectuur. Het Taj Mahal is tegenwoordig een van de bekendste en meest bezochte monumenten ter wereld en staat als UNESCO-werelderfgoed op de lijst. Haar leven en de verhalen over haar relatie met Shah Jahan worden regelmatig aangehaald als voorbeeld van romantische toewijding, maar historici benadrukken ook haar rol als invloedrijke figuur binnen de Mogol-hofcultuur.