Het Petit Théâtre de la Reine (theater van de koningin) is een klein, intiem theater in Versailles, vlak bij het Petit Trianon. Het theater werd in 1780 ontworpen en gebouwd in opdracht van Marie Antoinette en uitgevoerd door haar favoriete architect Richard Mique. Met slechts ongeveer 100 zitplaatsen bood het een besloten ruimte waar de koningin, haar familie en haar vrienden voor eigen vertier toneelstukken, komedies en kleine opera’s opvoerden — een gebruik dat onder veel aristocraten in die tijd populair was.

Architectuur en interieur

De buitenkant van Mique is sober en relatief streng van vorm, passend bij het kleine schaalniveau van het gebouw en de eenvoudige entourage van het Petit Trianon. Het interieur daarentegen is rijkelijk gedecoreerd: warme goudaccenten, koningsblauw en wit domineren de zaal. De zaal is in hout gebouwd en beschilderd met technieken die het oppervlak op marmer doen lijken (boiserie geschilderd als marmer). De bijzondere intimiteit van het theater wordt versterkt door de compacte zitopstelling en de verfijnde decoratie.

Toneeltechniek

Een van de opvallende kenmerken is de bewaarde toneelmachine: de oorspronkelijke 18e‑eeuwse decorsystemen met katrollen, hijs- en schuifsystemen en elementen voor snelle decorwissels zijn grotendeels intact. Deze mechaniek maakte het mogelijk om snel van scène te veranderen en gaf, ondanks de kleine omvang, ruimte aan relatief geavanceerde theatrale effecten die typerend waren voor huistheaters van die tijd.

Geschiedenis en gebruik

In 1780 voerde de koningin met haar gezelschap onder meer Le Roi et le fermier (De koning en de boer, 1762) van Pierre‑Alexandre Monsigny op in dit kleine theater. Het oorspronkelijke decor met boslandschap en een rustiek huisje is bewaard gebleven en geeft een goed beeld van het soort eenvoudige, pastorale decors dat populair was bij privéalfestelijkheden. Samen met de persoonlijke rol van Marie‑Antoinette in en rondom het theater maakt dit gebouw het tot een belangrijk voorbeeld van de cultuur van privévertier aan het Franse hof in de laatste jaren van het Ancien Régime.

Behoud en restauraties

De originele decors en het interieur hebben door de eeuwen heen restauraties ondergaan. Veel onderdelen werden in de 19e eeuw gerestaureerd om het ensemble te bewaren. In latere jaren is het theater ook grondig geconserveerd om de kwetsbare schilderingen en de mechanische onderdelen te beschermen. De originele decors werden opnieuw in gebruik genomen bij hedendaagse uitvoeringen: in februari 2012 werden de gerestaureerde decors gebruikt bij opvoeringen van Le Roi in de Opéra van Versailles.

Kenmerken in vogelvlucht

  • Bouwjaar: 1780
  • Architect: Richard Mique
  • Capaciteit: circa 100 zitplaatsen
  • Locatie: bij het Petit Trianon, onderdeel van het domein van Versailles
  • Bijzonderheid: bewaarde 18e‑eeuwse toneelmachine en originele decors

Bezoek

Het Petit Théâtre de la Reine maakt deel uit van het grotere erfgoed van het Château de Versailles en is voor bezoekers te bewonderen binnen bepaalde rondleidingen of tijdelijke tentoonstellingen. Toegang kan beperkt of verbonden zijn aan speciale tours, rondleidingen of voorstellingen; controleer daarom bij het plannen van een bezoek altijd de actuele informatie en openingstijden van het kasteel van Versailles.