Square dance: geschiedenis, techniek en traditie van de dans voor vier paren

Ontdek de geschiedenis, techniek en tradities van square dance — de energieke volksdans voor vier paren, van 16e-eeuws Engeland tot Noord-Amerika. Leer stappen, formaties en rituelen.

Square dances zijn opeenvolgende dansen voor vier paren in een vierkant. Elk paar staat in het midden van het vierkant.

Over square dances werd voor het eerst geschreven in het 16e-eeuwse Engeland, en ze waren ook gebruikelijk in Frankrijk en in heel Europa. Ze kwamen naar Noord-Amerika met de Europese kolonisten. Square dances zijn een soort volksdans.

Geschiedenis en verspreiding

Square dance heeft diepe wortels in Europese set- en ronde-dansen en ontwikkelde zich in verschillende regionale vormen nadat het naar Noord-Amerika werd gebracht. In de Verenigde Staten en Canada ontstonden lokale tradities, zoals New England squares, Appalachian squares en later de meer gestandaardiseerde Modern Western Square Dance. In de 19e en 20e eeuw mengden elementen uit Britse, Ierse, Franse en Afrikaanse dans- en muziektradities zich, wat leidde tot de variatie die we vandaag kennen.

Techniek en opbouw van een square

Een square bestaat uit vier koppels (acht dansers) die de hoeken van een denkbeeldig vierkant vormen. Elk paar bestaat meestal uit een leider en een volger, maar veel moderne geledingen benadrukken gelijkheid van rollen. Een caller (de roeper) geeft tijdens de dans aanwijzingen — de zogenaamde calls — die bepalen welke figuren de dansers moeten uitvoeren. De meeste squares duren enkele minuten en bestaan uit een serie van bekende figuren die in verschillende volgorde en combinaties voorkomen.

Veelvoorkomende figuren

• Promenade — koppels wandelen in promenade-houding rond het vierkant of met de partner langs een rij.
• Allemande Left — draai met links met een andere danser (meestal je buurpaar of partner) en ga verder in de aangegeven richting.
• Do-si-do — twee dansers passeren elkaar frontaal zonder elkaar aan te raken, draaien vervolgens om elkaar heen en nemen hun oorspronkelijke positie weer in.
• Right and Left Grand — dansers geven achtereenvolgens handen met verschillende personen en kruisen zo de square.
• Swing — partners of twee dansers pakken elkaar vast en draaien samen.

Muziek, caller en tempo

Muziek bij square dance is vaak traditioneel folk, bluegrass of country, gespeeld op instrumenten zoals viool (fiddle), banjo, gitaar en contrabas. De caller stemt zijn calls af op het tempo van de muziek en op het niveau van de dansers. In veel clubs en festivals zijn er niveaus (beginneling, gemiddeld, gevorderd), zodat zowel nieuwkomers als ervaren dansers kunnen meedoen.

Kleding en traditie

Traditionele outfits — opvallende jurken met wijd uitlopende rokken en petticoats voor vrouwen, en western-achtige overhemden en schoenen voor mannen — worden nog steeds gedragen bij veel sociale dances en festivals. In de praktijk dragen veel dansers comfortabele schoenen en kleding die goed kan bewegen. Square dance blijft een sterke sociale traditie: bijeenkomsten zijn vaak familiegericht en gemeenschapsgericht.

Verschillen en verwante dansen

Square dance verwant aan andere vormen zoals contra dance en set dance. Contra dance gebruikt lange rijen van paren in plaats van vierkanten; de rol van de caller en de basisprincipes van figures zijn vergelijkbaar, maar de formatie en veel calls verschillen.

Hoe begin je met square dance?

• Zoek een lokale club of beginner-workshop; veel gemeenschapscentra en folkclubs bieden introductielessen.
• Kom zonder partner als dat nodig is — veel clubs helpen bij het vormen van squares.
• Draag platte, gesloten schoenen met goede grip en comfortabele kleding.
• Luister naar de caller en wees niet bang om fouten te maken; square dance is sociaal en bedoeld om plezier te geven.

Etiquette en veiligheid

Respect voor mededansers en de caller is belangrijk: luister aandachtig, houd rekening met ieders ruimte en wees voorzichtig bij draaien en swing-bewegingen om blessures te voorkomen. Square dance is laagdrempelig en meedoen is vaak een leuke manier om nieuwe mensen te ontmoeten en actief te blijven.

Of je nu klassieke of moderne vormen prefereert, square dance combineert muziek, samenspel en traditie en blijft een levendige vorm van volksdans met gemeenschapswaarde — van historische salons in Engeland tot gemeenschapszalen in Noord-Amerika.

Zoek op letter