Europa is het westelijke deel van het continent Eurazië, dat vaak als een eigen continent wordt beschouwd. Het wordt van Azië gescheiden door de Oeral in Rusland en de zeestraat Bosporus in Turkije. De precieze grens tussen Europa en Azië varieert in kaarten en definities, waardoor sommige landen als transcontinentaal worden gezien.

Geografie en grenzen

Europa wordt aan drie kanten begrensd door water. In het westen ligt de Atlantische Oceaan, in het noorden de Noordelijke IJszee en in het zuiden de Middellandse Zee, die Zuidoost-Europa van Afrika scheidt. Aan de oostelijke grens van Europa liggen de Oeral en het Oeralgebergte, die traditioneel als scheidslijn met Azië worden beschouwd.

Het Europese landschap is zeer gevarieerd: van de toendra en fjorden van Scandinavië via de uitgestrekte laagvlakten van Oost-Europa tot de bergketens zoals de Alpen, de Pyreneeën en de Karpaten, en talrijke schiereilanden (Iberisch, Balkans, Italiaans, Scandinavisch) en grote eilanden (Britse Eilanden, IJsland, Sicilië, Sardinië). Europa bestrijkt ongeveer 10.180.000 vierkante kilometer, wat ongeveer 2% van het aardoppervlak en circa 6,8% van het landoppervlak is.

Klimaat en natuurlijke zones

Europa kent meerdere klimaatzones. Grote delen hebben een gematigd klimaat met milde winters en koele zomers. Het zuiden heeft veel gebieden met een mediterraan klimaat (warme, droge zomers en zachte, natte winters). Het noorden van Scandinavië en gebieden boven de poolcirkel hebben subarctisch tot arctisch klimaat. Klimaatverandering beïnvloedt ook Europa: smeltende gletsjers, zeespiegelstijging langs kusten en extremere weersomstandigheden komen steeds vaker voor.

Landen en bevolking

Het aantal landen dat tot Europa gerekend wordt, hangt af van de definitie die men hanteert. Er bestaan ongeveer 44–50 erkende soevereine staten op het Europese continent; de status van enkele transcontinentale landen (zoals Cyprus, Georgië, Kazachstan, Rusland en Turkije) wordt soms betwist omdat zij deels in Azië liggen. Veel Europese landen zijn lid van de Europese Unie, terwijl andere belangrijke samenwerkingen zoals de Schengenzone en de eurozone overlappende maar verschillende leden hebben.

Het aantal inwoners van Europa varieert afhankelijk van de gebruikte grenzen tussen Europa en Azië. In recente schattingen wonen er ongeveer 740–750 miljoen mensen op het Europese continent. De bevolkingsdichtheid en demografische ontwikkelingen verschillen sterk per regio: vergrijzing en lage geboortecijfers in delen van West- en Centraal-Europa, en hogere groei in sommige zuidelijke en zuidoostelijke gebieden.

Belangrijke bergen, rivieren en vulkanen

Belangrijke bergketens zijn onder meer de Alpen (met toppen boven de 4.000 m), de Karpaten, de Pyreneeën en het Oeralgebergte. Het hoogste punt dat vaak tot Europa wordt gerekend is de berg Elbrus in de Kaukasus (5.642 m), hoewel de plaatsing ervan in Europa of Azië afhangt van de grensdefinitie.

Belangrijke rivieren zijn de Volga (de grootste rivier die geheel in Europa stroomt), de Donau (die door meerdere landen naar de Zwarte Zee stroomt), de Rijn, de Dnjepr en de Loire. Europa bevat ook grote meren zoals het Ladoga-meer in Rusland en het Balatonmeer in Hongarije.

Europa huisvest ook actieve vulkanen; de Etna (Sicilië) is de meest actieve vulkaan van Europa en behoort tot de meest eruptieve ter wereld. Daarnaast zijn de vulkanen op IJsland (zoals Hekla en Grímsvötn) en op de Canarische Eilanden geografisch en vulkanologisch van belang.

Taal, cultuur en economie

Europa is cultureel en taalkundig zeer divers. De meeste talen behoren tot de Indo-Europese taalfamilie (Germaanse, Romaanse, Slavische talen), maar er zijn ook andere families zoals de Oeralische talen (bijv. Fins, Hongaars) en geïsoleerde talen. Religieus gezien is het christendom historisch dominant (rooms-katholiek, protestants, oosters-orthodox), maar secularisering, religieuze diversiteit en religieuze minderheden (bijv. moslims, joden) zijn belangrijke kenmerken van het moderne Europa.

Economisch is Europa een van de grootste samenhangende markten ter wereld. De Europese Unie faciliteert vrije handel en samenwerking tussen lidstaten, en steden als Londen, Parijs, Frankfurt en Madrid spelen een grote rol in financiën, industrie, cultuur en wetenschap.

Toerisme en werelderfgoed

Europa is een belangrijke toeristische bestemming. Mensen komen van over de hele wereld om beroemde monumenten, musea, historische steden en natuurlijke landschappen te bezoeken. Europa telt veel UNESCO-sites en andere cultureel-historische bezienswaardigheden: van het Colosseum in Rome en de Akropolis in Athene tot de Eiffeltoren in Parijs, het Sagrada Família in Barcelona, het Kremlin in Moskou en de vele historische stadsgezichten en kastelen verspreid over het continent. Het grote aantal werelderfgoederen weerspiegelt de rijke culturele en natuurlijke diversiteit.

Europa blijft aantrekkelijk door zijn goed ontwikkelde infrastructuur, relatief korte reiskilometers tussen landen, rijke geschiedenis en uiteenlopende natuur — van mediterrane kusten tot noordelijke fjorden en alpine bergen.