Karl Ernst Adolf Anderssen (Breslau, 6 juli 1818 - Breslau, 13 maart 1879) was een Duitse schaakgrootmeester en wiskundeleraar. Geboren in het toenmalige Pruisische Breslau (nu Wrocław, Polen) werd Anderssen in zijn tijd algemeen erkend als de sterkste speler van Europa en een van de beste ter wereld, met name in de periode tussen 1851 en circa 1870.

Hij onderscheidde zich door zijn briljante, combinatoire en aanvallende stijl: offers, verassende combinaties en esthetische eindzetten kenmerken zijn spel. Anderssen bleef, ook nadat jongere grootmeesters opkwamen, een gerespecteerde en invloedrijke persoonlijkheid binnen de schaakwereld.

Belangrijkste toernooien en matches

Anderssen won meerdere grote internationale toernooien gedurende zijn carrière. Tot zijn belangrijkste overwinningen behoren:

  • Londen 1851 — winnaar van het eerste grote internationale schaaktoernooi, wat zijn reputatie als topondernemer vestigde;
  • Londen 1862 — een van zijn volgende grote toernooizeges;
  • Baden-Baden 1870 — een sterk internationaal veld, vergelijkbaar met moderne GM-toernooien.

Hij verloor een belangrijke wedstrijd in 1858 van Paul Morphy, die destijds als uitzonderlijk talent opereerde, en in 1866 verloor hij nipt van Steinitz. Ondanks enkele nederlagen bleef Anderssen lange tijd een van de succesvolste toernooispelers in Europa en won hij meer dan de helft van de evenementen waaraan hij deelnam. Zijn laatste grote succes kwam in Leipzig 1877, waar hij samen met Zukertort tweede werd, achter Paulsen, op bijna 60‑jarige leeftijd.

Stijl, beroemde partijen en schaakproblemen

Anderssen is vooral beroemd om zijn spectaculaire offerpartijen en creatieve aanvalsspel. Twee van zijn partijen zijn klassiekers die nog altijd veel worden bestudeerd:

  • "Immortal Game" (1851) — tegen Lionel Kieseritzky; een partij met meerdere monumentale offers die eindigt in een fraai matbeeld en die het ideale voorbeeld vormt van de romantische speelstijl uit die tijd;
  • "Evergreen Game" (1852) — tegen Jean Dufresne; opnieuw een schijnbaar riskante serie offers die leidt tot een esthetische en overtuigende overwinning.

Naast zijn praktijk als schaakspeler componeerde Anderssen ook schaakproblemen en bijdragen aan schaaktheorie, waarmee hij bijdroeg aan de ontwikkeling van combinatorische en aanvalstechnieken.

Persoonlijkheid en nalatenschap

Anderssen stond bekend als een vriendelijke en welbespraakte persoonlijkheid — een 'gentleman' van het schaakbord — tot wie jongere spelers en collega’s zich wendden voor advies of arbitrage. Hoewel hij nooit officieel wereldkampioen werd (de officiële wereldtitel ontstond pas later onder Steinitz), wordt zijn plaats in de schaakgeschiedenis zeker erkend: hij was voor velen de onbetwiste sterkste speler van zijn generatie en zijn partijen behoren tot het standaardrepertoire van iedereen die combinatorisch schaak wil bestuderen.

Samengevat: Anderssen combineerde groot toernooi‑succes met een onvergetelijke, artistieke speelstijl. Zijn meest beroemde partijen (onder andere de Immortal en Evergreen Games) en zijn voorbeeldige sportiviteit hebben hem blijvend een hoge plaats in de schaakgeschiedenis bezorgd.p16