Zhuyin (Bopomofo) — definitie van het Chinese fonetische schrift

Ontdek Zhuyin (Bopomofo): geschiedenis, tekens, uitspraak en Unicode-codering van het Chinese fonetische schrift — helder & praktisch overzicht voor taalliefhebbers en studenten.

Zhuyin Fuhao, vaak afgekort als zhuyin en gewoonlijk bopomofo genoemd, is een soort op klank gebaseerd schrift voor de Chinese taal. In het Chinees zijn "bo", "po", "mo" en "fo" de eerste vier van de conventionele ordening van beschikbare lettergrepen. Als gevolg daarvan zijn de vier lettergrepen samen gebruikt om te verwijzen naar veel verschillende fonetische systemen. Voor Chinese sprekers die voor het eerst kennis maakten met het Zhuyin-systeem, betekent "bopomofo" zhuyin fuhao.

De zhuyin-tekens worden in typografische lettertypes weergegeven alsof ze met een inktpenseel zijn getekend (zoals in het gewone schrift). Ze zijn in Unicode gecodeerd in het bopomofo-blok, in de reeks U+3105 ... U+312D.

Geschiedenis en naam

Zhuyin werd ontwikkeld aan het begin van de 20e eeuw als hulpmiddel om de uitspraak van het Standaardmandarijn te noteren en te onderwijzen. Het systeem werd geïntroduceerd door taalhervormers en commissieleden die aandacht wilden besteden aan een uniforme uitspraak van het Chinees. De naam bopomofo komt van de eerste vier symbolen van de traditionele volgorde: "bo", "po", "mo" en "fo". De term zhuyin fuhao betekent letterlijk "klankannotatie-teken".

Samenstelling en werking

Zhuyin is een fonetisch systeem dat uit drie hoofdonderdelen bestaat:

• Initialen (beginmedeklinkers)
• Finalen (klinkers en eindmedeklinkers)
• Toontekens (diakritische tekens die de toon aangeven)

In totaal zijn er standaard ongeveer 37 basistekens en meerdere toontekens. Een Chinese lettergreep wordt meestal geschreven door eerst het teken voor de initial (indien aanwezig) te plaatsen, gevolgd door de finale. De toon wordt daarna aangegeven met een klein teken. Deze toontekens maken duidelijk of een lettergreep bijvoorbeeld de eerste, tweede, derde of vierde toon heeft, of een neutrale toon.

Gebruik en toepassing

Zhuyin wordt vooral gebruikt in Taiwan bij het leren lezen en uitspreken van Mandarijn. Enkele veelvoorkomende toepassingen zijn:

• Leerboeken voor kinderen en beginnende taalstudenten, als hulpmiddel bij het ontcijferen van karakters.
• Uitspraakannotaties in woordenboeken en educatieve materialen.
• Toetsing en didactiek: leraren gebruiken zhuyin om uitspraak te oefenen.
• Informatietechnologie: er bestaan invoermethoden (keyboards) waarbij gebruikers zhuyin-tekens typen om Chinese karakters te selecteren.

In de Volksrepubliek China is Hanyu Pinyin het dominante fonetische systeem voor onderwijs, romanisatie en invoer op computers; zhuyin wordt daar nauwelijks meer gebruikt, behalve historisch of in specifieke kringen.

Unicode en digitale codering

Zoals hierboven vermeld, zijn de belangrijkste zhuyin-tekens gecodeerd in Unicode in het blok U+3105–U+312D. Daarnaast bestaat er een Bopomofo Extended-blok in Unicode (U+31A0–U+31BF) dat tekens bevat voor dialectale en speciale klanken. Daardoor is zhuyin breed ondersteund in moderne digitale tekstverwerking en op het web.

Praktische voorbeelden en tips

Als je Mandarijn leert en je ziet zhuyin voor het eerst, onthoud dan:

• Zhuyin geeft klanken weer, niet betekenis. Het helpt bij de uitspraak maar vervangt geen karakterkennis.
• Het is zeer geschikt voor beginnende leerlingen doordat elk teken een vaste klank vertegenwoordigt.
• Voor digitaal gebruik zijn er speciale zhuyin-toetsenborden en invoermethodes die het gemakkelijk maken om karakters te typen.

Zhuyin blijft een belangrijk cultureel en educatief hulpmiddel in Taiwan en wordt nog steeds gewaardeerd door leerkrachten, taalleerders en taalkundigen vanwege de directe koppeling tussen teken en klank.

Zoek op letter