Het jaar 10 v.Chr. (10 voor Christus): kalender en consulschap

Ontdek 10 v.Chr.: Juliaanse kalenderstartdagen, kalenderfeiten en het consulschap van Maximus en Antonius — helder overzicht van Romeinse tijdrekening en politiek.

Het jaar 10 voor Christus was ofwel een gewoon jaar dat begon op dinsdag, woensdag of donderdag ofwel een schrikkeljaar dat begon op dinsdag of woensdag van de Juliaanse kalender. Het stond toen bekend als het jaar van het consulschap van Maximus en Antonius.

Kalender en dag van de week

De verschillende mogelijkheden voor de eerste dag van het jaar (dinsdag, woensdag of donderdag) en voor de vraag of het een schrikkeljaar was, komen voort uit de manier waarop moderne historici de oude Juliaanse kalender reconstrueren. De Juliaanse kalender, ingevoerd door Julius Caesar in 45 v.Chr., kende als regel een schrikkeljaar om de vier jaar. In de praktijk werden die regels in de eerste decennia na de invoering echter niet altijd consequent toegepast, waardoor er onzekerheid kan ontstaan bij terugberekeningen van weekdagen.

Bij het reconstrueren van het kalenderverloop van 10 v.Chr. speelt ook mee dat moderne kalenderberekeningen gebruikmaken van verschillende conventies (bijvoorbeeld proleptische toepassing van de Juliaanse of van de later ingevoerde Gregoriaanse kalender). Daardoor zijn meerdere correcte reconstructies mogelijk, wat verklaart waarom bronnen of tabellen soms uiteenlopende startdagen of aanduidingen van schrikkeljaren geven.

Het consulschap

In de Romeinse republiek en vroege keizertijd werd elk jaar vaak aangeduid met de namen van de twee zittende consuls. De aanduiding "jaar van het consulschap van Maximus en Antonius" volgt deze traditie. Zulke cognomina (bij‑ en familienaam) worden in bronnen gebruikt om het betreffende consulaire college aan te duiden; volledige persoonsnamen in inscripties of literatuur geven meer context, maar de gebruikelijke jaarnamen in oude teksten blijven doorgaans de kortere vormen zoals hier vermeld.

Historische context

• Politieke context: 10 v.Chr. valt in de regeerperiode van keizer Augustus, een periode van consolidatie van de keizerlijke macht en relatief interne stabiliteit in het Romeinse rijk.
• Culturele en administratieve ontwikkelingen: in deze tijd werden hervormingen doorgevoerd in bestuur, muntslag en infrastructuur; provinciaal bestuur en militaire organisatie werden aangepast aan het keizerlijke systeem.
• Bronnen: Onze kennis over exacte data, consuls en kalenderindeling komt uit antieke bronnen (inscripties, kronieken, schrijvers) en uit moderne prosopografie en kalenderreconstructies.

Waarom meerdere mogelijke datums?

Kort samengevat zijn er drie hoofdoorzaken voor de variatie in moderne reconstructies van 10 v.Chr.:

• Onzekerheid over de exacte toepassing van de Juliaanse schrikkelregel in de betreffende periode.
• Verschillende methoden om de Juliaanse kalender proleptisch toe te passen of om conversies naar de Gregoriaanse kalender te maken.
• Beperkte en soms tegenstrijdige informatie uit antieke bronnen, gecombineerd met interpretatieverschillen bij moderne onderzoekers.

Aanbevelingen voor verdere lezing

Wie preciesere informatie zoekt over de consuls van 10 v.Chr., antieke kalenderhervormingen of kalenderconversies, kan het beste moderne overzichtswerken over de Romeinse keizertijd en gespecialiseerde studies over kalenderwetenschap en prosopografie raadplegen. Inschriften- en consulaire lijsten in wetenschappelijke databases bieden vaak de meest directe gegevens over jaarnamen en ambtsdragers.

Zoek op letter