Mikhail Khodorkovsky

Chodorkovski werd in Moskou geboren uit een Joodse vader en een Russische moeder. Hij ging naar het Mendelejev Chemie en Technologie Instituut.

In 2003 werd Chodorkovski door Expert uitgeroepen tot Persoon van het Jaar, samen met Roman Abramovitsj, en in 2004 was Chodorkovski de rijkste man in Rusland en een van de rijkste mensen ter wereld, met een 16e plaats op de Forbes-lijst van miljardairs.

Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie vergaarde Chodorkovski rijkdom door de ontwikkeling van Siberische olievelden. Hij stond aan het hoofd van Yukos, een van de grootste Russische bedrijven die voortkwam uit de privatisering van staatsactiva in de jaren negentig.

Hij werd gearresteerd op 25 oktober 2003. De regering onder Vladimir Poetin bevroor kort daarna de aandelen van Yukos op beschuldiging van belasting. De staat ondernam verdere acties tegen Yukos, waardoor de aandelenkoers van het bedrijf instortte. Dit vernietigde het grootste deel van Chodorkovski's vermogen. In mei 2005 werd hij schuldig bevonden en veroordeeld tot negen jaar gevangenisstraf. Terwijl hij zijn straf nog moest uitzitten, werden Chodorkovski en zijn zakenpartner Platon Lebedev verder aangeklaagd en in december 2010 schuldig bevonden aan verduistering en het witwassen van geld, waardoor zijn gevangenisstraf werd verlengd tot 2014.

Chodorkovski kreeg gratie van president Vladimir Poetin nadat Hans-Dietrich Genscher voor zijn vrijlating had gelobbyd, en werd op 20 december 2013 vrijgelaten.

Internationaal wordt algemeen gevreesd dat de processen en veroordelingen politiek gemotiveerd waren. Tijdens het presidentschap van Poetin werd duidelijk dat veel staatsactiva ver onder hun werkelijke waarde waren verkocht. Dit bleek zodra aandelen op de open markt beschikbaar kwamen. De complottheorie is dat men, omdat men Yukos wilde heroveren voor de staat, een manier zocht om een einde te maken aan de zeggenschap van Chodorovski.

Er was een confrontatie tussen de accountants van de staat en de accountants van Yukos over de omvang van de winst van Yukos. Yukos beweerde dat een groot deel van de winst gedekt werd door investeringen in installaties (pijpleidingen, enz.) en exploratie. Het resultaat was dat Chodorovski beschuldigd werd van belastingontduiking.

Het proces werd in het buitenland bekritiseerd vanwege het gebrek aan een behoorlijke rechtsgang. Chodorkovski diende verschillende verzoeken in bij het Europees Hof voor de rechten van de mens. In antwoord op zijn eerste verzoek, dat betrekking had op de gebeurtenissen van 2003 tot 2005, oordeelde het Hof dat de Russische autoriteiten verschillende schendingen hadden begaan in hun behandeling van Chodorkovski. In het bijzonder oordeelde het hof dat de arrestatie van Chodorkovski "onwettig was, aangezien zij was verricht met een ander doel dan was aangegeven". Ondanks deze bevindingen oordeelde het hof uiteindelijk dat het proces niet politiek gemotiveerd was, maar dat "de aanklachten tegen hem gegrond waren op een 'redelijke verdenking'".