Dignitas — Zwitserse organisatie voor geassisteerde zelfdoding
Dignitas — Zwitserse organisatie voor geassisteerde zelfdoding: hulp bij waardig overlijden volgens strikte wetten, medische toetsing en getuigen; internationaal bekend om zorgvuldige, ethische procedures.
Dignitas is een Zwitserse organisatie die mensen helpt bij geassisteerde zelfmoord. Dat wil zeggen dat artsen en andere medewerkers mensen ondersteunen bij het beëindigen van hun leven wanneer zij dat zelf willen en aan bepaalde voorwaarden voldoen. Dignitas werd in 1998 opgericht door Ludwig Minelli, een Zwitserse advocaat. De organisatie is vooral bekend omdat zij ook mensen uit andere landen helpt die in hun eigen land geen toegang hebben tot geassisteerde stervenshulp.
Wat houdt de hulp van Dignitas in?
Bij Dignitas gaat het om het verstrekken van medicijnen en begeleiding zodat iemand op een veilige en gecontroleerde manier kan sterven. Volgens de Zwitserse wet is hulp bij zelfdoding toegestaan zolang degene die helpt geen eigenbelang heeft (bijvoorbeeld het erven van geld) en de wil van de patiënt zorgvuldig is vastgesteld. Euthanasie, waarbij iemand anders direct het dodelijke middel toedient, is in Zwitserland niet toegestaan; het gaat dus om geassisteerde zelfdoding waarbij de patiënt zelf de laatste handeling verricht.
Wie komt in aanmerking?
Niet iedereen kan worden geholpen. In de praktijk gelden strikte voorwaarden. Belangrijke punten zijn:
- Ernstige ziekte of lijden: vaak gaat het om mensen met een terminale ziekte of zeer ernstige lichamelijke of geestelijke aandoeningen waardoor zij ondraaglijk lijden.
- Beslissingsbekwaamheid: de patiënt moet in staat zijn te begrijpen wat er gebeurt en zelfstandig beslissen dat hij of zij wil sterven.
- Herhaalde bevestiging: de wens moet meerdere malen en vrijelijk worden bevestigd.
- Geen eigenbelang van de helper: de wet vereist dat degene die hulp biedt geen persoonlijk voordeel heeft.
Hoe verloopt de procedure?
De procedure bevat meerdere stappen om zekerheid te bieden over de wilsbekwaamheid en vrijwilligheid:
- De betrokken arts of medisch personeel ontmoet de patiënt minstens twee keer om de situatie te beoordelen en zeker te zijn dat de wens om te sterven duurzaam en vrijwillig is.
- Er is schriftelijke toestemming nodig: de patiënt moet een verklaring ondertekenen. Twee getuigen tekenen vaak mee om te bevestigen dat zij de patiënt hebben zien tekenen.
- Als de patiënt te ziek is om te tekenen, kan een video-opname worden gemaakt als bewijs van de vrijwillige beslissing.
- Wanneer alle voorwaarden zijn vervuld en er brede zekerheid bestaat, krijgt de patiënt een medicijn dat het leven beëindigt.
Internationale patiënten
Vanwege het relatief liberale juridische kader in Zwitserland reizen mensen uit andere landen naar Dignitas om daar geholpen te worden. Bekende voorbeelden uit het verleden zijn de Britse rugbyman Daniel James, die geopereerd niet meer kon lopen nadat hij een ernstige verwonding aan zijn ruggengraat had opgelopen en met zijn ouders naar Zwitserland reisde om te sterven, en de Britse dirigent Edward Downes2009 reisden naar Dignitas en daar samen stierven. Zulke gevallen trekken veel aandacht en roepen vragen op over grensoverschrijdende euthanasiehulp en de verschillen tussen landen in wetgeving en zorgmogelijkheden.
Veiligheidsmaatregelen en ethiek
Dignitas en vergelijkbare organisaties hanteren procedures om misbruik te voorkomen en de vrijwilligheid van de patiënt vast te stellen. Daarnaast speelt de beoordeling door medische professionals en vaak ook door psychologen een rol, zeker als er twijfel bestaat over de mentale toestand van de persoon. Er bestaat echter een voortdurende maatschappelijke discussie over de ethische grenzen: welke vormen van lijden rechtvaardigen geassisteerde zelfdoding, en hoe kunnen kwetsbare mensen worden beschermd?
Controverse en kritiek
Dignitas is onderwerp geweest van veel discussie en kritiek. Tegenstanders maken zich zorgen over mogelijke druk op oudere of zieke mensen om te kiezen voor stervenshulp, over de rol van commerciële aspecten (zoals vergoedingen voor dienstverlening) en over de mogelijkheid van grensoverschrijdend “zelfdodingstoerisme”. Voorstanders wijzen op het belang van zelfbeschikking, waardigheid en de mogelijkheid om ondraaglijk lijden op humane wijze te beëindigen. De organisatie en de Zwitserse praktijk zijn meerdere keren juridisch en publiekelijk besproken en blijven gevoelig liggen in medische, juridische en religieuze debatten.
Alternatieven en nazorg
Voor veel mensen blijft palliatieve zorg en symptoombehandeling een alternatief dat het leven kan verlengen zonder onaanvaardbaar lijden. Dignitas en artsen benadrukken doorgaans ook het belang van goede medische en psychosociale ondersteuning. Bij het besluitvormingsproces is nazorg voor nabestaanden en aandacht voor de emotionele gevolgen belangrijk.
In het kort: Dignitas is een prominente en omstreden organisatie in Zwitserland die, onder strikte voorwaarden en volgens Zwitserse wetgeving, mensen helpt bij geassisteerde zelfdoding. De praktijk roept belangrijke vragen op over regels, controles, ethiek en de bescherming van kwetsbare groepen.
Vragen en antwoorden
V: Wat is Dignitas?
A: Dignitas is een Zwitserse groep die mensen helpt bij hulp bij zelfdoding.
V: Wie heeft Dignitas opgericht?
A: Dignitas werd in 1998 opgericht door Ludwig Minelli, een Zwitserse advocaat.
V: Wat zegt de Zwitserse wet over hulp bij zelfdoding?
A: De wet in Zwitserland zegt dat iemand kan helpen bij een begeleide zelfdoding zolang hij geen eigenbelang heeft (bijvoorbeeld zolang hij geen geld zal erven van de persoon die sterft).
V: Hoe zorgt de arts ervoor dat de patiënt echt wil sterven?
A: De arts moet de patiënt tweemaal ontmoeten en zich ervan vergewissen dat de patiënt werkelijk wenst te sterven. Er moet bewijs zijn, d.w.z. de patiënt moet een document ondertekenen en twee getuigen moeten tekenen dat zij de patiënt hebben zien tekenen. Als de patiënt te ziek is om te tekenen, kan een videofilm worden gemaakt. De patiënt wordt meermaals gevraagd of hij dat wil.
V: Zijn er voorbeelden van mensen die vanuit andere landen, zoals Groot-Brittannië, naar Dignitas reizen voor hulp bij zelfdoding?
A: Ja, sommige mensen reizen vanuit andere landen zoals Groot-Brittannië naar de Dignitas kliniek in Zwitserland om geholpen te worden bij het sterven. Rugbyspeler Daniel James bijvoorbeeld had een vreselijke blessure waardoor hij verlamd raakte en reisde daarheen met zijn ouders; de Britse dirigent Edward Downes en zijn vrouw reisden beiden daarheen waar ze samen stierven.
V: Is het mogelijk dat meer dan één persoon tegelijk hulp bij zelfdoding bij Dignitas ondergaat?
A: Ja, het is mogelijk dat meer dan één persoon tegelijk hulp bij zelfdoding krijgt bij Dignitas - zoals Edward Downes en zijn vrouw samen deden in 2009.
Zoek in de encyclopedie