Elasmosaurus: de lange-neks plesiosauriër uit de Noord-Amerikaanse Binnenzee
Elasmosaurus — fascinerende lange-neks plesiosauriër uit de Noord-Amerikaanse Binnenzee; ontdek zijn 71 nekwervels, jacht op kleine vissen en Cope's beroemde vergissing.
Elasmosaurus was een 46 voet lang zwemmend reptiel dat leefde in de Noord-Amerikaanse Binnenzee. Het was een plesiosaurus. De totale lengte van ongeveer 14 meter maakte het een van de langste bekende plesiosauriërs, vooral dankzij zijn uitzonderlijk lange nek.
Ontdekking en historische fout
Het werd voor het eerst ontdekt in 1868 door een wetenschapper genaamd Edward Drinker Cope, die bij de reconstructie per ongeluk het hoofd op de staart plaatste. Die fout werd later gecorrigeerd door tijdgenoten en is beroemd geworden als een van de zwarte bladzijden in de zogeheten "Bone Wars" tussen paleontologen uit die tijd. Cope beschreef dat exemplaar met 71 nekwervels, wat de nek van Elasmosaurus tot een van de langste onder gewervelden maakte.
Anatomie en voortbeweging
Elasmosaurus bezat een relatief klein hoofd, een extreem lange nek met tientallen cervicale wervels en een korte, stevige romp met vier brede, bladachtige flippers. In tegenstelling tot veel andere zeereptielen—zoals ichthyosauriërs—werd de voortbeweging niet door de staart maar door de vier flippers verzorgd. Die flippers werkten waarschijnlijk als krachtige aandrijvers en sturen, vergelijkbaar met de manier waarop sommige moderne zeedieren (bijvoorbeeld pinguïns en zeeschildpadden) zich door het water bewegen.
Voedsel en leefwijze
D.M.S. Watson heeft gesuggereerd dat zij als oppervlaktezwemmers meestal met de kop boven water eten en dan naar beneden duiken om kleinere vissen te grijpen die zich met plankton voeden. Andere hypothesen stellen dat de lange nek gebruikt kon worden om prooien te besluipen zonder het lichaam zichtbaar te maken, of om snel met het kleine, puntige hoofd naar zwemmende vissen en weekdieren uit te steken. Het voordeel van een lange nek onder water is moeilijk in te zien; hydrodynamisch is een lange nek nadelig omdat ze de gestroomlijnde vorm belemmert.
Waterzoogdieren die onder water opereren hebben allemaal een gestroomlijnde torpedovorm, net als pliosauriërs en ichthyosauriërs. Alle families met een langere nek waren, aan de stand van de tanden en de kaken te zien, eters van kleine vissen en andere zachte prooidieren. De tanden van Elasmosaurus waren doorgaans smal en puntig, geschikt om glibberige prooien vast te houden in plaats van zware botten te kraken.
Functie van de vele nekwervels
Het grote aantal nekwervels houdt waarschijnlijk verband met de bescheiden mate van flexibiliteit tussen de aangrenzende wervels: in plaats van zeer flexibele gewrichten te hebben, gaf de grote aantallen korte wervels het hele bouwwerk een zekere gezamenlijke bewegingsmogelijkheid. Dit betekent dat de nek over grote afstanden kon buigen door kleine bewegingen op veel gewrichten, in plaats van door enkele zeer draaibare scharnieren.
Leefomgeving en verspreiding
Elasmosaurus leefde in de warme, ondiepe zeeën van de Laat-Krijt, vooral in de uitgestrekte Noord-Amerikaanse Binnenzee (de Western Interior Seaway). Fossielen van dit type plesiosauriër worden vooral gevonden in mariene afzettingen uit die periode, wat wijst op een volledig aquatische levenswijze. De soort bewoonde een rijk ecosysteem met vele andere zeereptielen, vissen en weekdieren.
Belang en onderzoek
Elasmosaurus is belangrijk voor het begrip van de functionele morfologie van langnekpleisosauriërs en draagt bij aan discussies over hoe morfologie en hydrodynamica samenhangen in mariene reptielen. Onderzoek naar wervelgeometrie, spieraanhechtingen en vaatstructuren levert nieuwe inzichten op in hoe deze dieren hun nek gebruikten en hoe ze zich door water voortbewogen. Voortdurend fossiel onderzoek en moderne technieken zoals CT-scanning helpen om oude aannames te toetsen en de leefwijze van deze fascinerende dieren verder te verduidelijken.
Vragen en antwoorden
V: Wat is Elasmosaurus?
A: Elasmosaurus was een 46 voet lang zwemmend reptiel dat leefde in de Noord-Amerikaanse binnenzee. Het was een plesiosaurus.
V: Wie heeft Elasmosaurus ontdekt?
A: Edward Drinker Cope ontdekte Elasmosaurus in 1868.
V: Welke fout maakte Edward Drinker Cope tijdens de ontdekking van Elasmosaurus?
A: Edward Drinker Cope zette per ongeluk de kop op de staart toen hij Elasmosaurus ontdekte.
V: Hoeveel nekwervels had Elasmosaurus?
A: Elasmosaurus had 71 nekwervels.
V: Wat was de door D.M.S. Watson voorgestelde methode van oppervlaktezwemmen voor Elasmosaurus?
A: D.M.S. Watson suggereerde dat de methode van oppervlaktezwemmen voor Elasmosaurus vooral bestond uit eten met de kop boven water en naar beneden duiken om kleinere vissen te grijpen die zich voedden met plankton.
V: Waarom is het voordeel van een lange nek onder water voor Elasmosaurus moeilijk te zien?
A: Het is moeilijk om het voordeel van een lange nek onder water voor Elasmosaurus te zien, omdat onder water opererende zoogdieren allemaal een gestroomlijnde torpedovorm hebben, net als pliosauriërs en ichthyosauriërs.
V: Waarop wijst het aantal nekwervels bij Elasmosaurus?
A: Het grote aantal nekwervels bij Elasmosaurus houdt waarschijnlijk verband met de bescheiden mate van flexibiliteit tussen aangrenzende wervels.
Zoek in de encyclopedie