Wat is het Europees Parlement? Functie, Samenstelling en Werking
Ontdek wat het Europees Parlement is, hoe het werkt, welke functies het heeft en hoe leden worden gekozen — heldere uitleg over samenstelling en besluitvorming.
Het Europees Parlement (voorheen de Europese Parlementaire Vergadering of de Gemeenschappelijke Vergadering) is het parlement van de Europese Unie (EU). De EU-burgers kiezen eens in de vijf jaar hun leden. Samen met de Raad van Ministers is het de wetgevende tak van de instellingen van de Unie. Het vergadert op twee locaties: Straatsburg en Brussel.
Taken en bevoegdheden
Het Europees Parlement heeft meerdere belangrijke rollen binnen de EU:
- Wetgeving: samen met de Raad van Ministers stelt het Parlement EU-wetgeving vast via de gewone wetgevingsprocedure (voorheen co-decisie). Dit is de belangrijkste manier waarop regels voor de interne markt, milieu, consumentenzaken, digitale zaken en vele andere onderwerpen tot stand komen.
- Begroting: het Parlement besluit samen met de Raad over de jaarlijkse EU-begroting en heeft invloed op uitgavenprioriteiten.
- Democratische controle: het Parlement controleert de Europese Commissie en andere instellingen, keurt benoemingen goed (bijv. de voorzitter van de Commissie) en kan een motie van afkeuring aannemen tegen de Commissie.
- Politieke vertegenwoordiging: het vertegenwoordigt de burgers van de EU rechtstreeks en geeft hun stem in EU-besluitvorming.
Samenstelling en verkiezingen
Het Parlement bestaat uit rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordigers: de leden van het Europees Parlement (MEP's). EU-burgers kiezen hen elke vijf jaar via algemeen kiesrecht. Het totaal aantal MEP's is vastgesteld door verdragsregels en is verdeeld over de lidstaten; elke lidstaat heeft een minimum en maximum aantal zetels, zodat kleinere en grotere landen evenwichtig worden vertegenwoordigd. Sinds het vertrek van het Verenigd Koninkrijk is het aantal MEP's verlaagd ten opzichte van het verleden.
Het kiesstelsel is proportioneel, maar lidstaten mogen zelf bepalen welke methode ze gebruiken binnen die eis. Een aantal landen kent nationale drempels voor zeteltoewijzing (bijvoorbeeld 3–5%).
Politieke fracties en nationale partijen
MEP's organiseren zich niet primair per nationale partij, maar in pan-Europese politieke fracties (zoals de Europese Volkspartij, de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten, Renew Europe, de Groenen/EFA, Identity and Democracy, en anderen). Deze fracties vormen coalities en bepalen in belangrijke mate het politieke debat en de agenda in het Parlement.
Werking en besluitvorming
Het Parlement werkt via een combinatie van plenaire zittingen, commissies en politieke fracties:
- Plenaire zittingen: hier vinden debatten en stemmingen plaats; veel belangrijke beslissingen en amendementen worden in de plenaire zaal aangenomen.
- Commissies: gespecialiseerde commissies behandelen wetsvoorstellen, stellen verslagen op en bereiden stemmingen in de plenaire zitting voor. Voorbeelden zijn de commissie voor Economische en Monetaire Zaken, de commissie voor Milieu en de commissie voor Burgerlijke Vrijheden.
- Stemprocedures: stemmingen kunnen handopsteking, elektronische stemming of roll-call zijn, afhankelijk van het soort besluit en de regels.
Belangrijke wetgevende procedures naast de gewone wetgevingsprocedure zijn de raadplegingsprocedure (waarbij het Parlement advies geeft) en de instemmingprocedure (waarbij het Parlement een akkoord of benoeming moet goedkeuren of verwerpen). Het Parlement heeft ook uitgebreide onderzoeks- en controlerende bevoegdheden: het kan vragen stellen aan de Commissie, hoorzittingen houden en onderzoekscommissies instellen.
Organisatie en personen
Het Parlement kiest aan het begin van elke zittingsperiode een voorzitter voor tweeënhalf jaar (de helft van de zittingsperiode). Daarnaast zijn er meerdere vicevoorzitters en quaestoren die verantwoordelijk zijn voor procedurele, administratieve en budgettaire zaken. Het secretariaat ondersteunt het parlementaire werk en heeft kantoren in verschillende steden.
Locaties en vergaderingen
- Straatsburg: officiële zetel van het Parlement; de meeste plenaire zittingen (meestal één week per maand) vinden hier plaats.
- Brussel: veel commissievergaderingen en extra plenaire zittingen vinden hier plaats; veel MEP's en medewerkers werken dagelijks vanuit Brussel.
- Luxemburg: administratieve diensten en sommige ondersteunende eenheden van het Parlement zijn hier gevestigd.
De meertalige werking van het Parlement is omvangrijk: er is simultaanvertolking in de officiële EU-talen en veel documenten worden in meerdere talen gepubliceerd om toegankelijkheid voor alle burgers te garanderen.
Transparantie, ethiek en burgerparticipatie
Het Parlement zet in op openheid en verantwoordingsplicht: plenums en commissies zijn publiek, verslagen en stemmingen zijn openbaar, en er is een register voor belangenvertegenwoordigers. MEP's vallen onder gedragsregels en moeten belangenconflicten melden.
Burgers kunnen rechtstreeks betrokken raken via instrumenten als de Europees Burgerinitiatief en via het indienen van petities. Ook kunnen individuele burgers rapporten en besluiten volgen via de openbare documentatie van het Parlement.
Rechten van MEP's
MEP's genieten bepaalde immuniteiten en privileges die hun onafhankelijk functioneren moeten beschermen, zoals beperkte parlementaire immuniteit voor handelingen in de uitoefening van hun mandaat. Daarbij bestaan er ingestelde procedures om de immuniteit op te heffen wanneer dat nodig is voor strafrechtelijke vervolgingen binnen lidstaten.
Samenvattend
Het Europees Parlement is de rechtstreeks gekozen volksvertegenwoordiging van de EU en speelt een centrale rol in wetgeving, begroting en democratische controle. Door zijn samenstelling, meertaligheid en samenwerking met andere EU-instellingen vormt het Parlement een belangrijk platform waarop EU-beleid wordt gevormd en de stem van de burgers wordt gehoord.
De belangrijkste vergaderzaal in Straatsburg waar alle leden samenkomen.
Leden
Het Parlement bestaat uit zijn 751 leden, "EP-leden" genoemd. Elk lid spreekt voor een deel van Europa, bijvoorbeeld Londen, Denemarken of Schotland. Iedereen kan gekozen worden, ze worden gekozen door alle EU-burgers, de mensen die burgers zijn van een land in de EU. Mensen worden sinds 1979 in het Parlement gekozen, daarvoor kwamen ze uit de parlementen van elk land. Omdat de parlementsleden uit veel landen komen, spreken ze in het Parlement allemaal verschillende talen (24 in 2013). Dit betekent dat het Parlement veel tolken nodig heeft omdat zij recht hebben op hun eerste taal (meertaligheid).
In tegenstelling tot andere internationale groepen politici zitten de leden van het Europees Parlement niet in groepen van landen, maar zitten zij naast mensen met wie zij ideeën delen. De twee grootste fracties zijn de "Europese Volkspartij-Europese Democraten" en de "Partij van Europese Socialisten". Maar deze groepen werken samen om het eens te worden, dus ze vechten niet en proberen een wet te maken als de ander het niet goed vindt.
Power
De macht van het Europees Parlement hangt af van het gebied van de EU waarin het werkt. De EU heeft drie gebieden, de "Gemeenschap", haar vertegenwoordiging naar andere landen, en zaken die te maken hebben met politie en rechtbanken. Op de laatste twee gebieden kan het niet veel doen omdat de Raad deze zaken regelt, maar in de Gemeenschap (het grootste gebied) kan het elke wet veranderen of tegenhouden. Maar de Raad moet ook instemmen, en soms zijn ze het oneens en kunnen ze geen wet maken.
Het Parlement kan wel een wet wijzigen, maar geen nieuwe wet maken, dat moet het aan de Europese Commissie vragen. De Europese Commissie werkt aan het dagelijkse werk en het Parlement moet ervoor zorgen dat zij haar werk goed doet, als zij dat niet doet kan het Parlement ervoor zorgen dat zij allemaal hun baan verliezen of niet toestaan dat zij de EU-begroting uitgeven.
Werk
Als het parlement een nieuwe wet wil maken, stemmen ze allemaal tegelijk. Maar voor die tijd brengen ze vele kleine veranderingen aan, terwijl ze praten met deskundigen die weten wat de nieuwe wet zal veranderen. Net als in andere parlementen doen zij dit in kleine vergaderingen, "comités" genaamd, van 28 tot 86 parlementsleden.
Het Parlement heeft een Voorzitter. De voorzitter wordt twee keer per tweeënhalf jaar gekozen door de leden van het Europees Parlement om de vergaderingen te organiseren en namens het Parlement te spreken bij ontmoetingen met andere leiders. Sinds 2019 is de voorzitter de Italiaanse politicus David Sassoli.
David Sassoli is de voorzitter, die het Parlement organiseert
Geschiedenis
Het Parlement werd opgericht in 1952 en heette toen de "Gemeenschappelijke Vergadering". In die tijd had het geen macht, het werd alleen gevraagd om commentaar te geven op wetten van de "Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal". In 1957 werd ze omgedoopt tot "Europese Parlementaire Vergadering" en mocht ze zich uitspreken over de wetten van de "Europese Economische Gemeenschap" en de "Europese Gemeenschap voor Atoomenergie". In de daaropvolgende jaren kreeg ze enkele bevoegdheden over wetten en geld en in de jaren zestig noemde ze zichzelf het "Europees Parlement". Het wilde verkozen worden zodat het meer kon doen, want als de mensen op de mensen in het Parlement zouden stemmen, zouden de Raad en de Commissie meer aandacht aan het Parlement moeten besteden (dit staat bekend als "Democratische Legitimiteit", het idee dat je stem meer waard is als je veel mensen hebt die je steunen bij een verkiezing).
In 1979 hield het zijn eerste verkiezingen, en het kreeg meer bevoegdheden en ook meer leden omdat meer landen tot de Gemeenschappen toetraden en ook zij mensen kozen. In 1993 kreeg het nog meer, en macht over de Commissie, toen de Europese Unie de plaats innam van de Gemeenschappen. Het staat nu bekend als een van de machtigste parlementen ter wereld.
Vragen en antwoorden
V: Wat is het Europees Parlement?
A: Het Europees Parlement is het parlement van de Europese Unie (EU).
V: Hoe heette het Europees Parlement vroeger?
A: Het Europees Parlement heette vroeger de Europese Parlementaire Vergadering of de Gemeenschappelijke Vergadering.
V: Wie kiest de leden van het Europees Parlement?
A: Eens in de vijf jaar kiezen de EU-burgers de leden van het Europees Parlement.
V: Wat is de rol van het Europees Parlement in de instellingen van de Unie?
A: Het Europees Parlement is samen met de Raad van Ministers de wetgevende tak van de instellingen van de Unie.
V: Waar vergadert het Europees Parlement?
A: Het Europees Parlement vergadert op twee locaties: Straatsburg en Brussel.
V: Hoe vaak worden de leden van het Europees Parlement gekozen?
A: De leden van het Europees Parlement worden eens in de vijf jaar gekozen door de EU-burgers.
V: Met welk orgaan werkt het Europees Parlement samen om wetten te maken?
A: Het Europees Parlement werkt samen met de Raad van Ministers om wetten te maken als wetgevende tak van de instellingen van de Unie.
Zoek in de encyclopedie