Bangladesh: parlementaire republiek, grondwet en verkiezingen uitgelegd

Ontdek hoe Bangladesh' parlementaire republiek werkt: grondwet (1972), 15 amendementen, premier, 300 zetels en verkiezingen voor alle burgers vanaf 18 jaar.

Bangladesh heeft een parlementaire representatieve democratische republiek. De premier van Bangladesh is het hoofd van de regering. In dit stelsel ligt de uitvoerende macht voornamelijk bij de premier en het kabinet, die verantwoording verschuldigd zijn aan het parlement. De president is het staatshoofd, maar heeft in de praktijk vooral ceremoniële bevoegdheden; sommige constitutionele taken en benoemingen blijven wel aan de president verbonden.

De grondwet van Bangladesh is opgesteld in 1972. Er zijn vijftien amendementen geweest. De grondwet legt onder meer fundamentele rechten vast en formuleert de basisprincipes van de staat, waaronder beginselen die vaak worden samengevat als nationalisme, democratie, socialisme en secularisme. De amendementen hebben in de loop van de tijd belangrijke kwesties beïnvloed, zoals de verhouding tussen religie en staat, de organisatie van het bestuur en procedures rond verkiezingen en de rechterlijke macht. De grondwet bevat ook bepalingen over noodtoestanden, de onafhankelijke rechterlijke macht en de bevoegdheden van de uitvoerende en wetgevende organen.

Verkiezingen en kiesstelsel

Alle burgers mogen stemmen nadat ze 18 zijn geworden. De wetgevende macht bestaat uit 300 direct gekozen leden van het parlement (de Jatiya Sangsad), die gekozen worden in enkelvoudige kiesdistricten en waarbij het systeem van first-past-the-post (meeste stemmen wint) wordt toegepast. Naast de 300 directe zetels zijn er bovendien gereserveerde zetels voor vrouwen die op basis van de zetelverdeling worden toegewezen, zodat vrouwenvertegenwoordiging in het parlement wordt bevorderd.

De leden van het parlement worden minstens om de 5 jaar verkozen; de president wordt doorgaans gekozen voor een termijn die eveneens gerelateerd is aan de grondwettelijke bepalingen. De leider van de partij of coalitie met de meerderheid in het parlement wordt gewoonlijk premier en vormt het kabinet. De onafhankelijke Election Commission is verantwoordelijk voor de organisatie en het toezicht op nationale en lokale verkiezingen.

Belangrijke punten en recente ontwikkelingen

• Verantwoordelijkheden van regering en parlement: het kabinet voert beleid uit en is verantwoordelijk tegenover het parlement; wetten moeten door de Jatiya Sangsad worden goedgekeurd.
• Genderspecifieke maatregelen: de gereserveerde zetels voor vrouwen versterken hun vertegenwoordiging, maar er blijft aandacht voor bredere gendergelijkheid in politiek en bestuur.
• Verkiezingsgeschiedenis: het land heeft perioden gekend met sterke politieke rivaliteit en discussies over de eerlijkheid van verkiezingen. In het verleden werd tijdelijk een onafhankelijk, niet-partijdig 'caretaker'-kabinet ingezet om verkiezingen te begeleiden; dat systeem is later afgeschaft en het onderwerp blijft onderdeel van politieke debatten en hervormingsvoorstellen.
• Internationale waarneming en hervorming: verkiezingen worden soms gevolgd door internationale waarnemers en er zijn voortdurende oproepen tot transparantie, versterking van de Election Commission en verbeterde waarborgen voor vrije en faire verkiezingen.

Samengevat is Bangladesh een parlementaire republiek met een grondwet uit 1972 die sindsdien meerdere malen is gewijzigd. Het politieke stelsel draait om een uitvoerende macht geleid door de premier, een parlement met 300 direct gekozen leden (plus gereserveerde vrouwenzetels) en kiesrecht vanaf 18 jaar. Discussies over grondwettelijke hervormingen, verkiezingsprocedures en institutionele onafhankelijkheid blijven belangrijke onderdelen van de politieke agenda.

Vragen en antwoorden

V: Wat voor type regering heeft Bangladesh?

V: Wie is het hoofd van de regering in Bangladesh?

V: Wanneer is de grondwet van Bangladesh geschreven?

V: Hoeveel amendementen zijn er op de grondwet van Bangladesh geweest?

V: Vanaf welke leeftijd mogen burgers in Bangladesh stemmen?

V: Hoeveel leden telt de wetgevende macht van Bangladesh?

V: Hoe vaak worden de leden van de wetgevende macht in Bangladesh gekozen?

Zoek op letter