Saladin, of Sultan Ṣalāḥ ad-Dīn Yūsuf ibn Ayyūb (geboren rond 1137–1138 in Tikrit, overleden 4 maart 1193 in Damascus) was een van de beroemdste moslimheersers uit de tijd van de kruistochten. Hij groeide uit tot de stichter van de Ayyubid dynastie en is bekend om zowel zijn militaire successen als zijn reputatie van hoffelijkheid en rechtvaardigheid.

Oorsprong en vroeg leven

Saladin stamde uit een familie van Koerdische afkomst en was een moslim. Zijn vader, die voor de Turkse gouverneur werkte, liet hem in Syrië opvoeden, waar hij scholing en militaire training ontving. Een belangrijke mentor in zijn leven was zijn oom Sjirkuh (Shirkuh), een ervaren generaal die hem introduceerde in de politiek en militaire campagnes van de regio. Saladin trad in dienst van de Zengiden en later van Nur ad-Din, wat de basis legde voor zijn latere macht.

Opkomst en politieke macht

In 1169 werd Saladin naar Egypte gestuurd en nam na een korte tijd het bestuur over als vizier van het Fatimidenrijk. In 1171 schafte hij het Fatimidische kalifaat af en bracht Egypte terug onder het soennitische gezag van de Abbasiden, wat zijn positie aanzienlijk versterkte. In de jaren daarna breidde hij zijn macht uit door zowel diplomatie als militaire campagnes: hij verenigde grote delen van Egypte, Syrië en andere gebieden onder zijn gezag en plaatste familieleden op strategische posities. Zo groeide de macht van de Ayyubid dynastie snel.

Belangrijke veldslagen en de herovering van Jeruzalem

Saladin voerde vanaf het midden van de jaren 1160 langdurige oorlogen tegen de Europese kruisvaarders in de Levant. Zijn bekendste militaire successen zijn:

  • Slag bij de Hoorns van Hattin (juli 1187): een beslissende overwinning op de kruisvaarders, waarbij veel van hun ridders werden gevangen genomen of gedood.
  • Herovering van Jeruzalem (oktober 1187): kort na Hattin viel Jeruzalem terug in islamitische handen; dit markeerde een grote draai in de balans van macht in de regio.

De herovering van Jeruzalem leidde tot de reactie van het West-Europa: de Derde Kruistocht (1189–1192), waarin onder anderen koning Richard I van Engeland een leidende rol speelde. Hoewel er meerdere veldslagen en belegeringen volgden en Saladin terrein verloor aan de kust, eindigde de kruistocht zonder dat Jeruzalem definitief door de kruisvaarders werd herwonnen. In 1192 sloten Saladin en Richard I een wapenstilstand (de Vrede van Jaffa) die christelijke pelgrims toegang tot de heilige plaatsen garandeerde, terwijl het binnenste deel van Jeruzalem onder islamitische controle bleef.

Bestuur, hervormingen en persoonlijkheid

Als heerser voerde Saladin administratieve hervormingen door, organiseerde hij het leger en stimuleerde hij economische en religieuze instellingen. Hij staat bekend om zijn vrijgevigheid, gastvrijheid en relatief gematigd beleid tegenover christelijke en joodse bevolkingsgroepen in door hem beheerde gebieden. In veel westerse en islamitische bronnen wordt hij geprezen om zijn hoffelijkheid tegenover vijanden en zijn zorg voor rechtvaardig bestuur.

De naam Salah ad-Din betekent dat zijn titel verwijst naar de gerechtigheid en het geloof; Salah ad-Din is een titel die de vertaling van De gerechtigheid van het geloof uit het Arabisch is.

Geografische reikwijdte van zijn macht

Op het hoogtepunt van zijn macht omvatte zijn gezag of dat van zijn naaste familie delen van Egypte, Syrië, delen van Mesopotamië, het Hejaz met Mekka, gebieden in Jemen en invloed in delen van Noord-Afrika en Irak. Hij stichtte en consolideerde zo de Ayyubid dynastie, die na zijn dood door zijn familieleden voortgezet werd.

Nalatenschap

Saladin wordt door veel moslims en ook door westerse historici herinnerd als een symbool van heldhaftigheid, militaire vaardigheid en beleefdheid. Zijn herovering van Jeruzalem in 1187 had grote politieke en religieuze gevolgen en veranderde het verloop van de kruistochten. Cultureel en historisch blijft hij een van de meest bestudeerde figuren uit de middeleeuwse islamitische wereld.

Er zijn veel boeken geschreven over Saladin, zijn daden en de oorlogen waarin hij vocht. Daastaan Imaan Farooshoon Ki is een boek in Urdu geschreven door Althamash dat zeer lovend over Saladin schrijft en hem vergelijkt en contrasteert met andere koningen en prinsen, in een gunstig daglicht.

Moderne betekenis

Saladin blijft een veelbesproken figuur in zowel academische studies als populaire verhalen. Historici verschillen over details van zijn levensloop en motieven, maar over het algemeen wordt zijn combinatie van militaire bekwaamheid, staatsmanschap en reputatie voor rechtvaardigheid als uitzonderlijk beschouwd.