Wat zijn sabelsprinkhanen?

Sabelsprinkhanen vormen de familie Tettigoniidae, ook wel in het Engels bekend als katydids of in het Brits-Engels als bush-crickets. Het zijn langhoornige leden van de onderorde Ensifera, met wereldwijd duizenden beschreven soorten (meer dan 6.400). De Nederlandse naam verwijst vaak naar de lange, zwaardachtige legbuis (ovipositor) van veel vrouwtjes.

Kenmerken en anatomie

Sabelsprinkhanen vallen op door hun extreem lange antennes, die vaak veel langer zijn dan het lichaam — een eigenschap die hen onderscheidt van vele echte sprinkhanen. Hun voorvleugels (tegmina) dienen deels als beschermende platen en als resonatoren bij geluidproductie. Veel soorten hebben lateraal afgeplatte, bladachtige vleugels en een kleurpatroon dat uitstekende camouflage biedt.

Gedrag, geluid en voortplanting

De meeste sabelsprinkhanen zijn nachtdieren en communiceren met soortspecifieke roepgeluiden die ze produceren door met een rasp- en schrapermechaniek over de vleugels te wrijven (stridulatie). Ze ondergaan onvolledige gedaanteverwisseling (hemimetabolie): jonge nymfen lijken op kleine volwassenen en vervellen meerdere keren totdat ze volwassen zijn. Vrouwtjes hebben vaak een opvallend lang legorgaan, daardoor ook wel 'sabel' genoemd.

Voeding en ecologische rol

Hun dieet is divers: veel soorten zijn voornamelijk planteneters, maar veel sabelsprinkhanen zijn opportunistische omnivoren of zelfs predatoren die insecten vangen. Ze spelen een rol in voedselketens als consumenten van bladeren en als prooi voor vogels, reptielen en kleine zoogdieren. Sommige soorten beïnvloeden landbouwgewassen en worden lokaal als plaag beschouwd.

Verspreiding en habitats

Sabelsprinkhanen komen bijna wereldwijd voor, met veel soorten in tropische en gematigde gebieden. Ze bewonen bossen, struikgewas, graslanden en tuinen. Hun bladachtige verschijning en gedrag maken ze tot meesters van mimicry en crypsis, waardoor ze zich goed kunnen verbergen voor predatoren.

Belangrijke verschillen en onderzoek

  • Antennes: zeer lang bij sabelsprinkhanen vs relatief kort bij veel echte sprinkhanen (Acrididae).
  • Verwantschap: nauwer aan krekels (krekels) verwant dan aan gewone sprinkhanen.
  • Geluid: stridulatie via vleugels in plaats van andere mechanismen.

Sabelsprinkhanen zijn onderwerp van studie in bioakoestiek, ecologie en gedragsbiologie. Voor praktische informatie over soorten, verspreiding en identificatie kunnen veldgidsen en gespecialiseerde bronnen worden geraadpleegd, bijvoorbeeld via soortenregisters of academische publicaties (literatuur). Voor een overzicht van hun Engelse namen en gebruik in populair taalgebruik zie Amerikaans en Brits terminologie.