Abdulaziz ibn Saud — stichter en eerste koning van Saoedi-Arabië (1876–1953)

Leven en nalatenschap van Abdulaziz ibn Saud (1876–1953): stichter en eerste koning van Saoedi-Arabië, verenigde het rijk in 1932 en startte de olieontdekking die het land veranderde.

Abdulaziz ibn Saud (15 januari 1876 – 9 november 1953) was de stichter en eerste vorst van Saudi-Arabië. In de Arabische wereld werd hij doorgaans aangeduid als Abdulaziz, internationaal vaak bekend als Ibn Saud. Hij legde de basis voor de moderne Saoedische staat en combineerde militaire veroveringen met politieke allianties en religieuze steun om een monarchie te vestigen die tot op de dag van vandaag bepalend is voor de regio.

Opkomst, veroveringen en nationale eenwording

In 1902 heroverde hij de geboortestad van zijn voorouders, Riyadh, met een kleine groep volgelingen. Dit markeerde het begin van drie decennia van uitbreiding en consolidatie. Hij breidde zijn macht uit over de centraal-Arabische regio Najd en wist vanaf 1922 zijn controle daar te verstevigen. Met behulp van militante bedoeïenengroepen, met name de Ikhwan, voerde hij succesvolle campagnes tegen rivaliserende stammen en sheikhdoms.

In 1925 veroverde hij het door de Hasjemieten geregeerde Hijaz, waar belangrijke heilige steden als Mekka en Medina liggen. Door deze overwinningen en politieke hervormingen verenigde hij in 1932 zijn bezittingen officieel tot het Koninkrijk Saudi-Arabië, waarmee een nieuw staatsbestel in de Arabische wereld ontstond.

Relatie met religieuze autoriteiten en binnenlandse politiek

Abdulaziz bouwde zijn legitimiteit deels op een nauwe band met het Wahhabi-religieuze establishment, dat sinds de 18e eeuw verbonden was met het Huis van Saoed. Die samenwerking gaf zijn regime religieuze autoriteit, maar veroorzaakte ook spanningen wanneer militaire groepen zoals de Ikhwan zelfstandiger en radicaler werden. Nadat de Ikhwan zich in de late jaren 1920 tegen Ibn Saud keerden, werden ze militair verslagen en ingelijfd of onderdrukt om centrale staatsmacht en orde te herstellen.

Onder zijn bestuur begon een zorgvuldige, vaak conservatieve modernisering: administratieve instituties werden opgebouwd, en centrale controle over het grondgebied werd uitgebreid, terwijl traditionele machtsstructuren en religieuze normen grotendeels in stand werden gehouden.

Ontdekking van olie en buitenlandse betrekkingen

Als koning speelde hij een centrale rol bij de ontwikkeling van de olie-industrie in het koninkrijk. In 1933 tekende hij concessies met Amerikaanse belangen, wat uiteindelijk leidde tot de ontdekking van aardolie in 1938 (de Dammam-putten). De daaropvolgende grootschalige olieproductie na de Tweede Wereldoorlog veranderde de economische basis van het land ingrijpend en maakte Saudi-Arabië tot een sleutelspeler in wereldwijde energievoorziening.

Op het internationale toneel zocht Ibn Saud navolging van pragmatische allianties: tijdens de jaren 1920 en 1930 waren er nauwe betrekkingen met het Verenigd Koninkrijk, later ontwikkelde zich een sterke band met de Verenigde Staten, versterkt door de oliebelangen en strategische samenwerking tijdens en na de oorlog. Een bekend moment uit zijn latere jaren is de ontmoeting met de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt in februari 1945.

Persoonlijk leven en nalatenschap

Abdulaziz had veel vrouwen en verwekte vele kinderen; algemeen wordt vermeld dat hij zo'n 45 zonen kreeg. Zijn grote nageslacht en vele huwelijken speelden een rol in de opvolgingspolitiek van de dynastie. Na zijn dood op 9 november 1953 aan een hartaanval werd hij opgevolgd door zijn zoon Saud.

Zijn nalatenschap is complex: hij stichtte een sterk gecentraliseerde monarchie en legde met de olie-inkomsten de economische basis voor modernisering, infrastructuur en internationale invloed. Tegelijkertijd liet hij een samenleving achter waarin conservatieve religieuze structuren een belangrijke rol bleven spelen. Alle opeenvolgende koningen van Saudi-Arabië na hem waren leden van zijn geslacht (meestal zijn zonen), wat de voortdurende invloed van zijn lijn op de Saoedische politiek benadrukt.

Belangrijke data in het kort

• Geboorte: 15 januari 1876
• Herovering van Riyadh: 1902
• Consolidatie van Najd: rond 1922
• Verovering van Hijaz: 1925
• Stichting Koninkrijk Saudi-Arabië: 1932
• Ontdekking van olie: 1938
• Overlijden: 9 november 1953 (hartaanval)

Vragen en antwoorden

V: Wie was Abdulaziz ibn Saud?

V: Hoe stond Abdulaziz ibn Saud bekend in de Arabische wereld en daarbuiten?

V: Wat deed Abdulaziz ibn Saud in 1902?

V: Hoe lang duurde de heerschappij van Abdulaziz ibn Saud over Centraal-Arabië?

V: Wanneer consolideerde Abdulaziz ibn Saud zijn controle over de Najd?

V: Wanneer veroverde Abdulaziz ibn Saud de Hijaz?

V: Wanneer verenigde Abdulaziz ibn Saud zijn gebieden in het Koninkrijk Saudi-Arabië?

Zoek op letter