Akrisios (Acrisius) — koning van Argos in de Griekse mythologie

Leer het tragische verhaal van Akrisios, koning van Argos: orakel, gevangenschap van Danaë, geboorte van Perseus en de voldane profetie die zijn ondergang brengt.

Akrisios (ook geschreven als Acrisius) is een figuur uit de Griekse mythologie. Hij was koning van Argos en wordt vooral genoemd als de vader van Danaë en grootvader van Perseus. Zijn verhaal draait om een voorspelling, familieruzies en het onvermijdelijke lot.

Volgens de meeste overleveringen was Akrisios een zoon van Abas en dus lid van de koninklijke dynastie van Argos. Hij had een broer, Proetus, met wie hij ruzie kreeg over de heerschappij. In verschillende versies van het mythische verleden leidde die tweestrijd tot verdeling van het koninkrijk: de ene broer kreeg Argos, de andere Tiryns.

Het bekendste deel van Akrisios’ verhaal begint wanneer een orakel voorspelt dat hij door zijn kleinkind zal sterven. Uit angst voor die profetie sloot Akrisios zijn dochter Danaë op zodat zij geen kinderen kon krijgen. In sommige versies werd ze opgesloten in een toren, in andere in een onderaardse kamer of bronzen kist; de kern is dat Akrisios haar isolement zocht om zwangerschap te voorkomen.

De god Zeus vond echter een manier: hij kwam bij Danaë in de gedaante van een gouden regen (een beeldspraak voor zijn goddelijke verschijning) en zo werd Danaë zwanger van Perseus. De geboorte van Perseus maakte de voorspelling opnieuw actueel.

Om zowel Danaë als het kind uit te schakelen, liet Akrisios hen in een kist plaatsen en in zee zetten. In veel versies spoelen zij aan op het eiland Seriphos, waar een vissersfamilie hen vindt. De populaire vertelling noemt Dictys als de visser die Danaë en Perseus redde; op Seriphos wonen zij vervolgens bij Dictys en zijn broer Polydectes, die als koning van het eiland optreedt.

Op Seriphos groeit Perseus op en onderneemt later heldendaden, onder andere de beroemde tocht waarbij hij het hoofd van de Gorgo Medusa verwerft. In sommige verhalen werd deze queeste aangemoedigd door Polydectes, die Perseus weg wilde hebben omdat hij zijn moeder lastigviel.

Het einde van Akrisios’ leven wordt in de literatuur op verschillende manieren verteld, maar altijd met de ironische vervulling van het orakel:

• In de meest bekende versie neemt Perseus ten tijde van begrafenisspelen (meestal in een andere stad, zoals Larissa) deel aan atletenwedstrijden. Bij het discuswerpen loopt het ongelukkig: de discus komt buiten baan en raakt een toeschouwer — Akrisios — die het ongeluk niet overleeft. Zo sterft hij door de hand van zijn kleinzoon, al onopzettelijk.
• Andere bronnen vermelden dat Akrisios weliswaar door een discus of projectiel getroffen wordt, maar dat hij soms op afstand of indirect aan zijn einde komt; ook bestaan varianten waarin Perseus Akrisios niet opzettelijk doodt of waarin de gebeurtenissen elders plaatsvinden.

Na de dood van Akrisios weigerde Perseus vaak de troon van Argos te aanvaarden, uit respect voor de vervulling van het orakel of uit angst voor de erfenis van bloedvergieten. In sommige overleveringen geeft hij Argos over aan een nakomeling van Proetus (bijvoorbeeld Megapenthes) en vestigt hij zichzelf elders, onder andere in Mycene, dat hij later met stichtingsverhalen associeert.

Het verhaal van Akrisios illustreert in sterke mate de klassieke mythische thema’s: het onvermijdelijke van profetieën, de spanning tussen menselijke wil en goddelijke macht, en de tragiek van familiebanden die tot ongewilde voldongen feiten leiden. Verschillende dichters en schrijvers uit de Oudheid gaven eigen accenten aan het verhaal, waardoor er meerdere gelijklopende versies bestaan van Akrisios’ lot.

Belangrijke punten

• Akrisios is koning van Argos en de grootvader van Perseus.
• Een orakel voorspelt dat hij door zijn kleinkind zal sterven; uit angst sluit hij Danaë op.
• Zeus bevrucht Danaë als een gouden regen; Perseus wordt geboren.
• Danaë en Perseus worden in een kist in zee gezet en komen op Seriphos terecht.
• Perseus’ discusgooi bij begrafenisspelen leidt — volgens de bekendste versie — onbedoeld tot de dood van Akrisios, waarmee de voorspelling uitkomt.

Vragen en antwoorden

V: Wie is Akrisios in de Griekse mythologie?

V: Wat deed Akrisios om de voorspelling van zijn dood te voorkomen?

V: Wie is Danaë en wat is haar relatie met Akrisios?

V: Hoe is Perseus ontstaan?

V: Wat gebeurde er met Danaë en Perseus nadat Akrisios achter zijn kleinzoon kwam?

V: Wie vond Danaë en haar zoon Perseus op het eiland Serifos?

V: Hoe kwam Akrisios uiteindelijk zijn voorspelling na dat hij door zijn kleinkind zou sterven?

Zoek op letter