Kersenbloesem (Sakura): Japanse Prunus serrulata, soorten & Hanami

Ontdek kersenbloesem (Sakura): Prunus serrulata, beroemde soorten zoals Someiyoshino, de Hanami-traditie en de betoverende roze-witte bloei in Japan.

Kersenbloesem of sakura (Japans kanji en Chinees karakter: 桜 of 櫻; katakana: サクラ) verwijst in het algemeen naar kersenbomen, vaak van de soort Prunus serrulata, en naar hun karakteristieke bloesems. De vruchten die men kent als eetbare kersen komen meestal van andere Prunus-soorten (zoals Prunus avium). Kersenbomen en hun bloesems zijn diep ingebed in de Japanse cultuur: ze zijn een bekend symbool van de lente en van de vergankelijkheid. Het woord Sakura wordt ook vaak als meisjesnaam gebruikt. De traditionele gewoonte van Hanami (letterlijk: bloemenkijken) houdt in dat mensen plekjes en parken bezoeken waar de sakura in bloei staan om daar samen te genieten van de korte bloeiperiode. Hoewel sakura sterk met Japan geassocieerd wordt, is het niet officieel de nationale bloem. De cultivar Someiyoshino (Somei-yoshino) is de meest verspreide en beroemde vorm van de sierkers.

Verschillende soorten en cultivars

Er zijn ongeveer 400 verschillende soorten en cultivars van kersenbomen, deels omdat Prunus-soorten gemakkelijk muteren en veel door mensen zijn gekweekt en geselecteerd. Belangrijke groepen zijn onder andere:

• Someiyoshino (Somei-yoshino) – zeer populair in Japan: vroegbloeiend, vaak lichtroze tot wit, met meestal enkele bloemen (vijf bloemblaadjes).
• Yamazakura – een inheemse bergkers, vaak witter van kleur en met blad dat tegelijk met of kort na de bloei verschijnt.
• Yaezakura – verzamelnaam voor dubbelbloemige cultivars met veel bloemblaadjes; sommige hebben tientallen tot bijna honderd bloemblaadjes.
• Prunus x yedoensis – de wetenschappelijke aanduiding waaronder sommige sierkersen, zoals Someiyoshino, vaak vallen.

Sommige cultivars zijn geselecteerd op kleur (van zuiver wit tot donkerroze), bloemvorm (enkel of dubbel), groeivorm en bloeitijd. Door kruisingen en veredeling ontstaan steeds nieuwe varianten.

Bloei, timing en levensduur

De meeste sakura-bloemen zijn wit of roze en hebben standaard vijf bloemblaadjes, maar variatie in bloemvorm en -aantal is groot. Enkelbloemige soorten hebben doorgaans vijf blaadjes; dubbelbloemige cultivars kunnen tientallen tot bijna honderd bloemblaadjes per bloem hebben. De bloeiperiode is kort en vaak spectaculair: afhankelijk van soort en klimaatomstandigheden duurt de piekbloei meestal één tot twee weken per locatie. Daarna vallen de bloemblaadjes als een roze of witte ‘regen’. In Japan wordt de voortgang van de bloei elk jaar gevolgd met de zogenaamde sakura-zensen, ofwel de “kersenbloesemfront”-voorspellingen.

De levensduur van sierkersen varieert. Veel gekweekte cultivars zijn relatief kortlevend (sommige tientallen jaren), maar er bestaan ook beroemde, zeer oude exemplaren in Japan die honderden tot zelfs meer dan duizend jaar oud worden toegeschreven. Leeftijd, gezondheid en bodemgesteldheid spelen daarbij een grote rol.

Hanami en culturele betekenis

Hanami is meer dan toerisme: het is een sociale activiteit waarbij familie, vrienden en collega’s bijeenkomen onder bloeiende bomen om te eten, drinken en van het moment te genieten. Sakura staat symbool voor vergankelijkheid (mono no aware), vernieuwing, schoonheid en soms voor de levensloop van de mens of de ethos van de krijger (samurai). Bloesems spelen een prominente rol in poëzie (zoals haiku), schilderkunst, ontwerpen en moderne populaire cultuur.

Groei en verzorging

Voor wie sakura wil planten of verzorgen gelden enkele algemene richtlijnen:

• Standplaats: kies een zonnige, goed doorlatende plek; sierkersen houden van veel licht.
• Bodem: bij voorkeur licht zure tot neutrale, vruchtbare en goed gedraineerde grond.
• Water: jonge bomen regelmatig water geven; volwassen bomen zijn matig droogtetolerant maar hebben baat bij droge omstandigheden vermijdende periodes.
• Snoei: beperkt snoeien om vorm te behouden en dode of kruisende takken te verwijderen; snoei bij voorkeur buiten het bloeiseizoen.
• Ziekten en plagen: let op schimmelaantastingen, bladluizen en andere insecten; een gezonde bodem en goede luchtcirculatie verminderen problemen.

Vruchten en gebruik

De meeste sierkersen produceren kleine, over het algemeen bittere of weinig smakelijke vruchten die niet vergelijkbaar zijn met de commerciële zoete kersen uit boomgaarden. In Japan en sommige andere culturen worden echter ook delen van de kersenboom culinair gebruikt: gepekelde sakura-blaadjes en -bloemen verschijnen in traditionele gerechten en dranken (zoals sakura-thee of sakura-snoep). Hout van sommige Prunus-soorten wordt soms voor houtsnijwerk of kleine gebruiksvoorwerpen gebruikt.

Belangrijke feiten samengevat

• Er bestaan ongeveer 400 soorten en cultivars van kersenbomen.
• De bloemen variëren van wit tot (donker)roze en van enkel- tot dubbelbloemig.
• De bloeiperiode is kort en wordt in Japan intens gevolgd en gevierd met Hanami.
• Sakura-symboliek draait rond lente, vernieuwing en vergankelijkheid.

Door hun schoonheid en sterke culturele associaties blijven kersenbloesems een wereldwijd geliefd symbool van lente en vergankelijke schoonheid.

Vragen en antwoorden

V: Wat zijn Japanse kersenbloesems?

V: Wat betekent Sakura?

V: Zijn kersenbomen voor Japanners een symbool van de lente?

V: Wat is het traditionele gebruik van Hanami?

V: Zijn kersenbloesems de nationale bloem van Japan?

V: Wat is de beroemdste soort sakura?

V: Hoeveel verschillende soorten kersenbomen zijn er?

Zoek op letter