Dualisme is het idee of de theorie dat iets (een object, een idee of de hele wereld) in tweeën is gesplitst. Deze delen staan los van elkaar, en het ding kan niet op een andere manier worden opgesplitst. Het idee of de theorie dat iets niet in delen kan worden gesplitst wordt monisme genoemd. Het idee dat iets in vele delen kan worden gesplitst wordt pluralisme genoemd.
In de filosofie zijn er vele vormen van dualisme.
- In de filosofie van de geest betekent dualisme dat de geest en het lichaam twee heel verschillende dingen zijn. Niets dat deel uitmaakt van het lichaam kan deel uitmaken van de geest en niets dat deel uitmaakt van de geest kan deel uitmaken van het lichaam. Mensen houden van dit soort dualisme omdat ze denken dat de geest te belangrijk of te vreemd is om deel uit te maken van het lichaam. Een contrasterend idee is dat de geest en het lichaam hetzelfde zijn of dat de geest slechts een ander woord is voor de hersenen. (Zie ook RenéDescartes)
- In de epistemologie betekent dualisme dat er een barrière is tussen een persoon en de wereld om hem heen. Deze barrière splitst de wereld in tweeën voor die persoon, in 'ikzelf' en 'de wereld'. Elke persoon kan de wereld zien, horen, proeven, ruiken en aanraken, maar kan het niet direct weten. Iemand kan bijvoorbeeld niet alleen door te kijken weten dat de dingen uit vele atomen bestaan. Dit betekent dat er iets zou kunnen gebeuren in de wereld dat we niet zouden weten omdat we het niet kunnen zien, horen, proeven, ruiken of aanraken. Een niet-dualistisch idee is dat een persoon gewoon een ander deel van de wereld is en dat er geen barrière is. Men zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat als iemand iets niet kan zien, horen, proeven, aanraken of ruiken, het geen invloed heeft op hem of haar.
Dualisme is ook een idee van gezond verstand. Het is bijvoorbeeld een vorm van dualisme om te zeggen dat een ding warm of koud is, goed of slecht, van mij of van iemand anders, zonder rekening te houden met mogelijke toestanden daartussen.
