Zadelrob is de Nederlandse naam voor de harp zeehond, een oorloze zeehondensoort die vooral voorkomt in het hoge noorden van de Atlantische Oceaan en aangrenzende ijsgebieden. Deze soort behoort tot het monotypische geslacht Pagophilus en draagt de wetenschappelijke naam Pagophilus groenlandicus. De zadelrob wordt ook wel gezien als een symbool van het zee-ijs: veel levensfasen, en vooral de geboorte van pups, zijn afhankelijk van drijvend pakijs.

Kernmerken

Volwassen zadelrobben hebben een slanke, gestroomlijnde bouw met korte voor- en achterflippers. De naam "zadelrob" verwijst naar de aftekening op de rug van volwassen dieren; volwassen mannetjes en vrouwtjes tonen een heldergrijs tot zilverachtig pelstype met donkere zadelvlekken. Als jonge pup wordt het dier geboren met een zachte, witte lanugovacht die na enkele weken wordt vervangen. Zoals bij alle oorloze zeehonden ontbreken buitenste oorschelpen; het gehoor is aangepast aan zowel onder water als bovengronds.

Verspreiding en migratie

Zadelrobben leven in het uiterste noorden van de Atlantische Oceaan en in delen van de Noordelijke IJszee. Belangrijke locaties zijn de zeeën rond Groenland, Canada en IJsland. De soort onderneemt seizoensgebonden migraties tussen voedselrijke zeegebieden en ijsvelden waar de jongen worden geboren en grootgebracht. Veranderingen in ijsbedekking beïnvloeden deze bewegingen sterk.

Voedsel en gedrag

Zadelrobben voeden zich voornamelijk met vis, kreeftachtigen en weekdieren. Ze jagen onder water en gebruiken hun gevoelige snorharen om prooien te detecteren. Sociale groepering is typerend: op land of ijs vormen ze vaak dicht opeengepakte roestplaatsen tijdens rustperiodes en rui. Aanvallen door roofdieren zoals ijsberen en orka's vormen natuurlijke bedreigingen.

Voortplanting en ontwikkeling

De paartijd speelt zich af op of dicht bij het pakijs. Vrouwtjes werpen meestal één pup per jaar. De witte vacht van de pasgeborene biedt isolatie en camouflage; na enkele weken wisselt de pup naar een donkerder, waterdicht vel voordat hij zelfstandig gaat jagen. De afhankelijkheid van stabiel zee-ijs voor succesvolle jongenstergroei maakt de soort gevoelig voor klimaatverandering.

Relatie tot mensen en bescherming

Mensen hebben lange tijd geprofiteerd van zadelrobben voor hun huid, olie en vlees, wat tot historische jacht leidde. Tegenwoordig zijn commerciële jacht en lokaal gebruik geregeld door nationale en internationale regels. Belangrijke bedreigingen komen van verlies van pakijs door opwarming, vervuiling, bijvangst en verstoring door scheepvaart. Conservatie-inspanningen richten zich op monitoring van populaties, regelgeving en onderzoek naar de effecten van klimaatverandering.

Belangrijke feiten en onderscheid

  • De zadelrob is een typische Noord-Atlantische soort die sterk afhankelijk is van zee-ijs.
  • Het geslacht Pagophilus is monotypisch; de soortnaam Pagophilus groenlandicus betekent vrij vertaald "ijsliefhebber uit Groenland".
  • Zie ook algemene informatie over oorloze zeehonden: oorloze zeehond.
  • Verspreiding en ecologie worden vaker beschreven in mariene overzichtsbronnen: Atlantische Oceanen en Arctische gebieden.