Acanthopholis (van het Grieks voor "stekelige schubben") was een gepantserde ankylosaurische dinosaurus uit het Onder-Krijt van Engeland. Dit viervoetige, plantenetende dier droeg rijen ovale platen (osteodermen) die in de huid waren ingebed en had scherpe stekels die uit de nek en schouders langs de ruggengraat staken. Op basis van de fossielen wordt de lengte op ongeveer 4 meter geschat en het gewicht op zo'n 380 kg, maar zulke cijfers blijven schattingen vanwege het fragmentarische materiaal.
Uiterlijke kenmerken
Acanthopholis had een laag, brede bouw met een stevig lichaam en korte poten. Het pantser bestond uit verschillende vormen en groottes osteodermen die in rijen over de flank en rug lagen. De stekels op de hals en schouders gaven het dier zijn kenmerkende "stekelige" uiterlijk. Er is geen duidelijk bewijs dat Acanthopholis een zware staartknobbel (zoals bij sommige andere ankylosauriërs) had; de staart lijkt meer geschikt geweest voor verdediging door stekels en bepantsering dan voor het zwaaien met een grote knop.
Ontdekking en vindplaats
Het eerste exemplaar werd in 1865 door fossielenverzamelaar John Griffiths gevonden aan de kustlijn bij Folkestone. Het gesteente waarin het fossiel werd aangetroffen behoort tot de laag Cambridge Greensand, een bekende formatie in het Onder-Krijt van Zuid-Engeland. In die periode lag dit gebied in een warme, tropische omgeving met uitgestrekte rivierdeltas en kustvlaktes; het Greensand werd vlak voor de kust afgezet. Waarschijnlijk leefden deze dinosaurussen in de delta of op de kustvlakten en werden dieren soms door rivieren naar zee gevoerd, waarna hun resten in mariene afzettingen belandden en bewaard werden.
Taxonomie en status
Hoewel Acanthopholis vroeg werd beschreven en lange tijd als een herkenbare groep gepantserde dinosauriërs gold, is de taxonomische status complex. Veel van het oorspronkelijke materiaal is fragmentarisch en sommige vondsten uit de Cambridge Greensand zijn herwerkt (verplaatst) uit oudere of jongere lagen. Daardoor bestaat de mogelijkheid dat verschillende botten door elkaar terechtkwamen of dat resten van uiteenlopende soorten samen zijn gepresenteerd. Moderne paleontologen beschouwen sommige soorten die ooit aan Acanthopholis werden toegekend daarom als twijfelachtig of herzienbaar.
Paleo-ecologie en betekenis
Acanthopholis was een herbivoor die zich voedde met lage vegetatie op kustvlakten en deltagebieden. Het zware pantser en de stekels dienden als verdediging tegen roofdieren. Ondanks de fragmentarische aard van de vondsten levert Acanthopholis belangrijke informatie over de diversiteit van gepantserde dinosauriërs in Europa tijdens het Vroeg-Krijt en over de omstandigheden waaronder fossielen in kust- en mariene afzettingen terecht konden komen.
Opmerking: veel details over het uiterlijk en de precieze verwantschappen van Acanthopholis blijven onzeker vanwege het beperkte en vaak herwerkte fossielmateriaal; toekomstige vondsten en heronderzoek van bestaand materiaal kunnen het beeld verder verfijnen.