Nereid — maan van Neptunus: ontdekking, baan en kenmerken

Nereid — maan van Neptunus: ontdekking 1949, ongewone excentrische baan, diameter ~340 km; mogelijk gevangen Kuipergordelobject. Ontdek baan, kenmerken en geschiedenis.

Nereid of Neptunus II, is een maan van Neptunus. De maan werd op 1 mei 1949 ontdekt door Gerard Kuiper. Kuiper stelde de naam voor in het verslag van zijn ontdekking; de naam verwijst naar de Nereiden, zeenimfen uit de Griekse mythologie.

Ontdekking en naam

Nereid werd zichtbaar gemaakt met telescopen vanaf de aarde en was lange tijd de buitenste bekende satelliet van Neptunus. De naam volgt de conventie om Neptunus' manen te vernoemen naar figuren uit de mythologie van de zee. Sinds de ontdekking zijn meer, kleinere en verder verwijderde onregelmatige manen gevonden, zoals van Halimede tot Neso.

Baan en dynamica

Nereids baan is opvallend door zijn grote excentriciteit. De gemiddelde baanstraal bedraagt ongeveer 5.513.400 km, maar doordat de baan sterk excentrisch is varieert de afstand tot Neptunus van circa 1.353.600 km (perihelium) tot circa 9.623.700 km (aphelium). De excentriciteit is hoog (ongeveer e ≈ 0,75) en de omloopperiode is ongeveer 360 dagen. De baan is prograde en heeft een relatief kleine inclinatie ten opzichte van Neptunus' evenaar.

Door die ongewone, sterk uitgerekte baan wordt Nereid vaak als een onregelmatige maan beschouwd. De extreem excentrische baan suggereert dat Nereid mogelijk een gevangen asteroïde of Kuipergordelobject is, of dat de baan verstoord werd tijdens historische gebeurtenissen in het Neptunus-systeem, bijvoorbeeld tijdens de vangst van de grootste maan Triton. Lange tijd had Nereid de meest excentrieke baan van alle bekende manen in het zonnestelsel; later ontdekte objecten zoals Bestla (een maan van Saturnus,) kunnen nog excentrischer banen hebben.

Fysische kenmerken

Nereid is een middelgrote maan met een geschatte diameter van ongeveer 340 km (radius grofweg 170 km), waardoor het de derde grootste bekende maan van Neptunus is. Het oppervlak lijkt donker tot matig reflecterend; de albedo (reflectiviteit) is relatief laag tot matig, wat wijst op een mix van ices en donkerder organisch of rotsachtig materiaal.

De vorm van Nereid is niet perfect sferisch, wat gezien is op de lage-resolutiefoto's die beschikbaar zijn. De rotatieperiode is onzeker: lichtkrommemetingen vanaf aarde en met ruimtetelescopen laten variabele resultaten zien, met voorgestelde perioden variërend van uren tot dagen en met soms veranderingen in amplitude. Dit kan duiden op een complexe rotatie of variaties in helderheid door oppervlaktestructuur en hoek ten opzichte van de zon en waarnemer.

Waarnemingen en onderzoek

Nereid lag te ver van Neptunus en te zwak om goed in beeld te worden gebracht door de Voyager 2 sonde toen deze in 1989 het Neptunus-systeem bezocht. De teruggezonden foto's toonden alleen dat Nereid geen perfecte bol was en lieten geen gedetailleerde oppervlaktekenmerken zien bij de beschikbare resolutie.

Sindsdien zijn verbeterde waarnemingen vanaf de aarde en met de Hubble Space Telescope en grote grondtelescoopinstallaties (met adaptieve optiek) gebruikt om fotometrische en spectrale gegevens te verzamelen. Die waarnemingen beperken eigenschappen zoals kleur, lichtechtheid en oppervlaktetypen, maar veel details blijven onzeker door de geringe grootte en afstand van Nereid.

Oorsprong en evolutie

Er bestaan twee hoofdscenario's voor de oorsprong van Nereid: ofwel het is een in situ gevormde natuurlijke satelliet die later sterk werd verstoord, ofwel het is een geaccepteerd (gevangen) object afkomstig uit verre regio's (bijvoorbeeld de Kuipergordel) dat door Neptunus is aangegrepen. Een plausibele verklaring is dat de dynamische geschiedenis van Neptunus, inclusief de mogelijke vangst van Triton, leidde tot verstoring van eerdere satellieten en het tot stand komen van ongebruikelijke banen zoals die van Nereid.

Samenvatting

• Naam: Nereid (Neptunus II), vernoemd naar de Nereiden uit de Griekse mythologie.
• Ontdekking: 1 mei 1949, Gerard Kuiper.
• Diameter: ongeveer 340 km.
• Baan: sterke excentriciteit (e ≈ 0,75), gemiddelde afstand ~5.513.400 km, afstandsbereik ~1.353.600–9.623.700 km, omlooptijd ~360 dagen.
• Waarnemingen: Voyager 2 leverde alleen lage-resolutiebeelden; nadere studies met HST en grote telescopen blijven essentieel om meer te leren over samenstelling en rotatie.

Hoewel er al ruim zeventig jaar onderzoek naar Nereid gedaan wordt, blijft veel onzeker en vormen nieuwe waarnemingen met moderne instrumenten de beste weg om meer over deze intrigerende, ongewone maan te weten te komen.

Zoek op letter