Paradigma (wetenschapsfilosofie)

In de wetenschapsfilosofie is een paradigma een manier van denken over een probleem. Het woord komt van het Griekse παράδειγμα (paradeigma), "patroon, voorbeeld, monster" van het werkwoord παραδείκνυμι (paradeiknumi), "tentoonstellen, voorstellen, blootleggen" en dat van παρά (para), "naast, voorbij" en δείκνυμι (deiknumi), "om te laten zien, om op te wijzen". Paradigma kan ook worden gebruikt om te verwijzen naar een set van ideeën over een bepaald onderwerp. Het idee dat de Aarde het centrum van het universum is, of dat de Aarde en andere planeten rond de zon bewegen zijn voorbeelden van paradigma's. Een van de eerste moderne mensen die het woord gebruikte was Georg Christoph Lichtenberg (1742-1799), een 18e eeuwse wiskundige en wetenschapper.

In de retoriek staat paradeigma bekend als een soort bewijs. Het doel van paradeigma is om een publiek te voorzien van een illustratie van soortgelijke gebeurtenissen. Deze illustratie is niet bedoeld om het publiek tot een conclusie te brengen, maar wordt wel gebruikt om hen daarheen te leiden. Een persoonlijke accountant is een goede vergelijking van paradeigma om uit te leggen hoe het bedoeld is om het publiek te begeleiden. Het is niet de taak van een personal accountant om hun cliënt precies te vertellen waaraan (en wat niet) ze hun geld moeten uitgeven, maar om te helpen bij het begeleiden van hun cliënt bij het uitgeven van geld op basis van hun financiële doelen. Anaximenes definieert paradeigma als: "acties die eerder hebben plaatsgevonden en die vergelijkbaar zijn met, of het tegenovergestelde zijn van, de acties die we nu bespreken". Aristoteles gebruikt het woord op een gelijkaardige manier, in inductieve logica. Meestal wordt inductie gebruikt om van een aantal speciale gevallen naar een algemene te komen. Aristoteles gebruikt het woord om van het ene speciale geval naar het andere te gaan.

De oorspronkelijke Griekse term παράδειγμα (paradeigma) werd in Griekse teksten zoals Plato's Timaeus (28A) gebruikt als het model of het patroon dat de Demiurg (god) gebruikte om de kosmos te creëren. De term had een technische betekenis op het gebied van de grammatica: het woordenboek Merriam-Webster uit 1900 definieert zijn technisch gebruik alleen in de context van de grammatica of, in de retoriek, als een term voor een illustratieve gelijkenis of fabel. In de taalkunde gebruikte Ferdinand de Saussure het paradigma om te verwijzen naar een klasse van elementen met overeenkomsten.

Een standbeeld van Lichtenberg, in Göttingen, werd hem onderwezen.
Een standbeeld van Lichtenberg, in Göttingen, werd hem onderwezen.

Andere pagina


AlegsaOnline.com - 2020 / 2022 - License CC3