Amendement voor een evenwichtige begroting (VS) — definitie en uitleg

Ontdek de definitie en uitleg van het Amendement voor een evenwichtige begroting (VS): doelen, uitzonderingen bij noodsituaties en politieke impact op schuldenbeleid.

Een balanced budget amendment is een voorgesteld grondwetsartikel dat vereist dat de federale regering van de Verenigde Staten jaarlijks niet meer uitgeeft dan zij ontvangt, zodat de regering geen geld hoeft te lenen. Het voorstel verschijnt in verschillende vormen, van strikte regels die elk jaar een exact evenwicht eisen tot flexibeler geformuleerde amendementen met uitzonderingen voor bijzondere omstandigheden. Een dergelijk amendement zou de bestaande begrotingspraktijk fundamenteel veranderen en vereist een wijziging van de grondwet van de Verenigde Staten.

Sommige varianten van het evenwichtige-begrotingsamendement staan toe dat de regering tijdelijk meer uitgeeft dan zij ontvangt (dus leent) in tijden van nood, bijvoorbeeld bij oorlog of bij andere door het Congres erkende calamiteiten. Andere versies bevatten mechanismen om uitzonderingen te definiëren of de begroting cyclisch te laten balanceren (verlies in recessies, overschot in hoogconjunctuur).

Wat houdt het precies in?

In de meest concrete vorm legt een balanced budget amendment een wettelijke plicht op: de jaarlijkse uitgaven mogen de jaarlijkse inkomsten niet overschrijden. Dat kan worden afgedwongen door:

• een automatische vermindering van uitgaven indien een begrotingssaldo negatief uitvalt,
• penalties voor wetgevers of bestuurders die de regel overtreden, of
• een verplichting om vóór het begin van het fiscale jaar een evenwichtige begroting aan te nemen.

Varianten en uitzonderingen

• Strikt jaarlijks evenwicht: elk jaar moet de begroting op nul uitkomen.
• Cyclische balans: begrotingen mogen over de economische cyclus heen fluctueren; tekorten in recessies worden gecompenseerd door overschotten in goede jaren.
• Uitzonderingen voor noodsituaties: toelating van extra uitgaven bij oorlog, natuurrampen of ernstige economische crises.
• Rekenregels: sommige voorstellen sluiten bepaalde posten (bijv. rentes, sociale zekerheid) uit of gebruiken aangepaste boekhoudprincipes.

Argumenten vóór en tegen

Voorstanders voeren aan:

• dat een evenwichtige begroting discipline afdwingt en overdreven schuldenopbouw voorkomt,
• dat het toekomstige rentelasten en belastingdruk verlaagt,
• en dat het prikkelt tot efficiënter overheidsbeleid en prioritering van uitgaven.

Tegenstanders waarschuwen dat:

• een rigide verplichting de mogelijkheid beperkt om in recessies contra-cyclisch te begroten (automatische stabilisatoren en stimuleringsmaatregelen),
• zodanige regels fiscale creativiteit kunnen stimuleren (off-balance-sheet constructies, oneigenlijke boekhoudtrucs),
• het afdwingen van een jaarlijks evenwicht politieke beslissingen overlast en onvoorspelbare bezuinigingen kan veroorzaken.

Hoe wordt een grondwetswijziging afgedwongen?

Een amendement op de Amerikaanse grondwet vereist een formeel proces: goedkeuring door ten minste tweederde van zowel het Huis van Afgevaardigden als de Senaat, en ratificatie door drie vierde van de deelstaten (momenteel 38 staten). Dit is een hoge drempel, waardoor eerdere pogingen om een balanced budget amendment in te voeren herhaaldelijk zijn gestrand.

Praktische problemen en kritiek

• Boekhoudkundige verschillen: welke inkomsten en uitgaven worden meegerekend? Uitsluitingen of speciale definities kunnen de effectiviteit ondermijnen.
• Ontwijking: regeringen kunnen uitgaven verschuiven naar onafhankelijke instanties, staats- en lokale overheden, of gebruikmaken van tijdelijke leningen buiten de normale begrotingscyclus.
• Economische flexibiliteit: in ernstige recessies kan het vermogen van de overheid om snel te reageren beperkt worden, met negatieve gevolgen voor werkgelegenheid en herstel.
• Handhaving: zonder duidelijk afdwingbare sancties of onafhankelijke controlemechanismen blijft naleving onzeker.

Alternatieven

In plaats van een grondwetswijziging kiezen sommige landen of deelstaten voor minder rigide instrumenten, zoals:

• wetgevende begrotingsregels met flexibele uitzonderingen,
• schuldremmen (debt brakes) die zijn gekoppeld aan economische indicatoren,
• onafhankelijke fiscale raden die aanbevelingen en prognoses geven,
• langetermijnbudgettaire doelen gecombineerd met transparantie en toezicht.

Samenvatting

Een balanced budget amendment is een voorstel om de federale begroting verplicht in evenwicht te brengen. Het kan stabiliteit en discipline bevorderen, maar roept ook vragen op over flexibiliteit, handhaafbaarheid en economische reacties op crises. Omdat invoering een grondwetswijziging vergt, blijven de politieke en technische debatten intens en onopgelost.

Zoek op letter