Basgitaren zijn gewoonlijk gemaakt van hout. De belangrijkste onderdelen zijn de body, de hals, de toets, de frets en de snaren. De body is gemaakt van hout. Een houten hals wordt op de body gelijmd of geschroefd. Een houten toets wordt dan op de hals gelijmd. Dunne metalen strips, frets genaamd, worden op de toets gelijmd. De fretten worden op specifieke plaatsen langs de toets geplaatst, waarbij elke fret een halve stap in de westerse toonladder vertegenwoordigt.
Aan de onderkant van de body bevindt zich een constructie die brug wordt genoemd, een grote metalen constructie waarin een uiteinde van de snaren wordt gemonteerd. Bij sommige ontwerpen worden de snaren door de achterkant van de body in de brug bevestigd; bij andere passen de snaren in de voorkant van de brug. Bij sommige bassen is er een holte in de achterkant van de body die de elektrische onderdelen van de bas bevat. Dit worden meestal actieve bassen genoemd. De brug heeft vaak afstelmogelijkheden waarmee de hoogte van de snaren kan worden veranderd. Andere onderdelen van de body zijn een of meer pickups en diverse knoppen of schakelaars die het geluid van de bas regelen.
De pickups zijn magnetische apparaten die zich onder de snaren bevinden. Wanneer de snaren trillen, wordt een elektrisch signaal geproduceerd dat via een instrumentkabel naar een versterker wordt gestuurd. Elementen zijn of "passief", wat betekent dat ze het signaal zonder extra versterking versturen, of "actief", wat betekent dat ze het signaal via een voorversterker verwerken. Sommige bassen hebben pickups die in de passieve of actieve modus kunnen worden gezet. Bassen met twee pickups (meestal brug- en halspickups genoemd) hebben vaak een schakelaar waarmee de speler alleen hals, alleen brug, of een gemengd signaal kan kiezen. Elke pickup kan verschillende tonale kwaliteiten hebben die het resultaat zijn van zijn plaatsing ten opzichte van de brug en zijn componenten.
Aan het andere eind van de toets bevindt zich de kop, waarin zich in het algemeen de stemmechanieken bevinden waarmee de speler de stemming van de snaren kan regelen. Helemaal aan het eind van de toets, waar de snaren van de toets naar de stemmechanieken lopen, bevindt zich een topkam, een stuk metaal of plastic met groeven om de snaren van de toets te houden.
In de meeste fretboards zit een lange metalen staaf, een trussrod genoemd, die wordt gebruikt om de spanning op de hals aan te passen. De hals is lichtjes hol, waardoor de snaren alle frets kunnen passeren zonder te "zoemen". De hoeveelheid boog, samen met aanpassingen op de brug, bepalen de hoogte van de snaren langs de toets.
De schaal van een elektrische bas - de lengte van de snaren van de topkam tot de brug - is over het algemeen 84 centimeter, hoewel er kortere en langere bassen worden geproduceerd. In vroegere decennia waren bassen met een korte schaal gebruikelijker, omdat veel ontwerpers gitaaronderdelen aanpasten voor vroege modellen. Omdat in sommige muziekstijlen, zoals heavy metal, de snaren lager worden gestemd, worden voor dergelijke stijlen soms bij voorkeur bassen met een langere schaal gebruikt, omdat de snaarspanning dan hoger is.
Standaard basgitaren hebben vier metalen snaren, maar er worden ook modellen met vijf, zes of acht snaren gemaakt. De snaren zelf worden op verschillende manieren en met verschillende materialen gemaakt om hun klankeigenschappen te veranderen.
In de jaren zestig en zeventig haalden sommige musici de fretten van hun basgitaren. Dit verandert het geluid van de bas, vooral als de speler met zijn vingers langs de snaren glijdt. Een basgitaar zonder frets wordt een fretloze basgitaar genoemd. Pino Palladino bijvoorbeeld bespeelde een fretloze bas in de jaren tachtig. Hij was sessiemuzikant en speelde voor bekende musici als Eric Clapton en David Gilmour. Hoewel fretloze bassen vaak worden gebruikt in jazz en jazzfusion, gebruiken bassisten uit andere genres ook fretloze bassen, zoals metalbassist Steve DiGiorgio en Colin Edwin van de moderne/progressieve rockband [Porcupine Tree].
