Geeuwreflex

Een geeuw is een reflex. Het gaat om een grote, lange inademing van lucht, het uitrekken van de trommelvliezen als de kaak wijd opengaat, en ten slotte een (soms luide) uitademing. Pandiculatie is het gelijktijdig geeuwen en strekken. Het is gemakkelijk te zien wanneer iemand geeuwt, maar niemand weet wat de functie ervan is.

Gapen wordt vaak geassocieerd met vermoeidheid, stress, overwerk, gebrek aan stimulatie en verveling. Bij mensen wordt geeuwen vaak uitgelokt door geeuwen van anderen (bv. iemand zien geeuwen, iemand aan de telefoon spreken die geeuwt) en is een typisch voorbeeld van positieve feedback. Dit "besmettelijke" geeuwen is ook waargenomen bij chimpansees en honden. Katten geeuwen en strekken zich uit, maar niet noodzakelijkerwijs op hetzelfde moment.

Twee strijkende vrouwen door Edgar Degas
Twee strijkende vrouwen door Edgar Degas

Gapende wolf
Gapende wolf

Gapende tijger
Gapende tijger

Mond van de sperweruil open, misschien geeuwend
Mond van de sperweruil open, misschien geeuwend

Besmettelijkheid

De gaapreflex is al lang bekend als besmettelijk. In 1508 schreef Erasmus: "Het geeuw van de een doet de ander geeuwen.", en de Fransen hebben het spreekwoordelijk gemaakt tot "Un bon bâilleur en fait bâillier deux." ("Een goede gaper doet twee anderen gapen"). Vaak, als één persoon geeuwt, kan dit een andere persoon "empathisch" laten geeuwen. Het geeuwende gezicht van een ander (vooral zijn/haar ogen) gadeslaan, zelfs lezen, of denken aan gapen, of kijken naar een geeuwende foto kan iemand doen gapen.

De directe oorzaak van aanstekelijk geeuwen zijn wellicht de spiegelneuronen in de frontale cortex van bepaalde gewervelde dieren, die bij blootstelling aan een stimulus dezelfde gebieden in de hersenen activeren. Spiegelneuronen zijn voorgesteld als een drijvende kracht voor imitatie, die aan de basis ligt van veel menselijk leren, zoals taalverwerving. Geeuwen kan een uitloper zijn van dezelfde imitatie-impuls.

Redenen, functies

Charles Darwin stelde, in The Expression of the Emotions in Man and Animals, dat als een gedrag in vele culturen aanwezig was, het (geheel of gedeeltelijk) moest zijn overgeërfd. Alle eigenschappen die bij een groot aantal dieren voorkomen, moeten een of andere functie hebben die door natuurlijke selectie wordt ondersteund (of werd ondersteund). In de meeste gevallen is de functie duidelijk, maar bij gapen weten we niet wat die functie is. Er zijn suggesties gedaan, maar die lijken geen verklaring te bieden voor het wijdverbreide voorkomen ervan bij zoogdieren, en mogelijk bij andere gewervelde dieren.

Andere gewervelde dieren

Omdat zoogdieren vergelijkbare emoties hebben, en hun emoties heel duidelijk kunnen tonen, is men het erover eens dat wanneer zij eruit zien alsof zij geeuwen, het in alle opzichten geeuwen is. De redenen hiervoor zijn vergelijkbaar met de redenen waarom wij denken dat andere mensen hetzelfde voelen als wij wanneer zij dezelfde signalen vertonen.


AlegsaOnline.com - 2020 / 2021 - License CC3