Malala Yousafzai (geboren op 12 juli 1997) is een Pakistaanse studente en onderwijsactiviste. Ze is bekend om haar activisme voor de rechten van meisjes en vrouwen, vooral om haar campagne om meisjes naar school te laten gaan. In oktober 2012 werd ze het slachtoffer van een schotwond.

Yousafzai is de jongste persoon die de Nobelprijs voor de Vrede heeft gewonnen. Ze kreeg de prijs in oktober 2014, toen ze pas 17 jaar oud was. Het jaar daarvoor was ze al genomineerd voor de prijs.

Vroege leven en begin van haar activisme

Malala is geboren in Mingora in het Swat-district van Pakistan. Haar vader, Ziauddin Yousafzai, is leraar en activist; hij speelde een belangrijke rol bij haar opvoeding en stimuleerde haar onderwijs en publieke betrokkenheid. Vanaf jonge leeftijd sprak Malala zich uit over het belang van onderwijs voor meisjes. Onder een pseudoniem schreef ze vanaf 2009 voor de BBC Urdu een blog over het leven in Swat en de beperkingen die het Taliban-gezag oplegde aan meisjes die naar school wilden.

Aanslag en herstel

In oktober 2012 werd Malala door gewapende mannen neergeschoten vanwege haar openlijke pleidooi voor onderwijs voor meisjes. Ze raakte ernstig gewond en kreeg eerst medische hulp in Pakistan. Vervolgens werd ze overgebracht naar het Verenigd Koninkrijk voor verdere behandeling en revalidatie, onder andere in het Queen Elizabeth Hospital in Birmingham. Na een langdurig herstel hervatte ze haar publieke werk en sprak ze wereldwijd over onderwijs en vrouwenrechten.

Nobelprijs, Malala Fund en verder onderwijs

Na de aanslag groeide Malala internationaal uit tot een symbool voor het recht op onderwijs. In 2013 richtte ze samen met haar vader de Malala Fund op, een organisatie die investeert in projecten en lokale activisten die meisjes wereldwijd naar school willen krijgen en houden. In 2014 ontving ze op 17‑jarige leeftijd de Nobelprijs voor de Vrede, die ze deelde met de Indiase kinderrechtenactivist Kailash Satyarthi.

Malala heeft ook geschreven en gepubliceerd. Haar memoires, I Am Malala (2013), vertellen over haar jeugd, de aanval en haar inzet voor onderwijs. In 2017 begon ze aan een studie aan de Universiteit van Oxford; ze studeerde af in 2020 met een graad in Philosophy, Politics and Economics (PPE).

Prijzen, erkenning en invloed

  • Belangrijke onderscheidingen: naast de Nobelprijs ontving Malala tal van internationale erkenningen en prijzen voor haar inzet voor onderwijs en mensenrechten.
  • Publieke optredens: ze sprak op grote internationale podia, onder meer bij de Verenigde Naties in 2013 (de bijeenkomst die vaak aangeduid wordt als "Malala Day").
  • Advocacy: via de Malala Fund lobbyt ze bij regeringen en internationale organisaties en ondersteunt ze initiatieven die barrières voor meisjes in het onderwijs wegnemen.

Kritiek en debat

Hoewel Malala wereldwijd veel steun kreeg, bestond er ook kritiek en scepsis, met name in bepaalde kringen in Pakistan. Kritieken varieerden van vragen over de politieke motieven achter haar rol tot twijfels over de aandacht van westerse media. Desondanks blijft zij voor velen een belangrijke stem in het debat over onderwijs en meisjesrechten.

Huidige werk en nalatenschap

Malala woont grotendeels in het Verenigd Koninkrijk en zet zich internationaal in voor onderwijsgel gelijkheid. Haar werk met het Malala Fund richt zich op het versterken van lokale stemmen en het investeren in concrete programma’s die meisjes helpen toegang te krijgen tot veilig en kwalitatief onderwijs. Haar verhaal heeft wereldwijd aandacht gebracht voor de obstakels die meisjes in veel landen tegenkomen en heeft duizenden mensen en organisaties gemobiliseerd om verandering te bevorderen.