Overzicht

Pocahontas (geboren rond 1595, overleden 21 maart 1617) was een vrouw uit de Powhatan-confederatie die bekendheid verwierf door haar contacten met de Engelse kolonisten in Virginia. Haar leven is zowel gedocumenteerd als gedramatiseerd: sommige gebeurtenissen zijn goed onderbouwd, andere kennen meerdere versies en zijn onderwerp van debat onder historici. Zij wordt vaak genoemd als schakel tussen twee culturele werelden in het begin van de Engelse kolonisatie van Noord-Amerika.

Naam, afkomst en betekenis

Haar eigen naam was naar alle waarschijnlijkheid Matoaka; "Pocahontas" lijkt een bijnaam te zijn die vrij vertaald iets als "speelse" of "ondeugende" vrouw betekent. Zij was dochter van Wahunsonacock, algemeen bekend als opperhoofd Powhatan, leider van een groep van Indiaanse stammen langs de kust van wat nu Virginia is. Deze positie gaf haar een herkenbare status binnen de lokale machtsverhoudingen.

Ontmoeting met kolonisten en de legende rond John Smith

In 1607 vestigden Engelse kolonisten een nederzetting bij Jamestown aan de James River. Volgens latere Engelse verslagen zou Pocahontas het leven van kapitein John Smith hebben gered toen hij in handen van haar vader was gevallen. Moderne historici plaatsen vraagtekens bij de details van dat verhaal en benadrukken dat bronnen uit die tijd gekleurd en fragmentarisch zijn. Feit is dat Pocahontas regelmatig contacten onderhield met de kolonisten en een rol speelde in de interactie tussen beide groepen.

Gevangenschap, doop en huwelijk

Tijdens gewelddadiger periodes van conflict met de Engelsen werd Pocahontas in 1613 tijdelijk gevangengehouden als gijzelaar, een gebruik dat destijds bij beide kanten voorkwam. Tijdens deze periode werd zij binnen de Engelse gemeenschap bekeerd en gedoopt onder de naam Rebecca, en zij leerde elementen van de Engelse taal. In 1614 huwde zij de tabaksplanter John Rolfe, een huwelijk dat bijdroeg aan een langdurige periode van relatieve vrede tussen de Powhatan-stammen en de kolonie. Uit dit huwelijk werd een zoon, Thomas, geboren.

Reis naar Engeland en overlijden

In 1616 reisde Pocahontas met haar man en zoon naar Londen waar zij door Engelse kranten en gasten werd voorgesteld als een voorbeeld van koloniale ‘succesverhalen’ en als bewijs van de mogelijkheden van bekering en verzoening. Haar verblijf in Engeland maakte haar tijdelijk tot een publieke figuur, maar zij werd ook gezien als promotiemiddel voor de kolonie. In maart 1617 overleed zij plotseling in Gravesend en werd kort daarna in Engeland begraven; de precieze plaats van haar graf is niet meer bekend.

Nalatenschap en historische perspectieven

Pocahontas is een complex symbool: voor sommigen staat ze voor vriendschap en bemiddeling tussen volkeren, voor anderen is haar verhaal een voorbeeld van de ongelijkwaardige machtsverhouding tussen kolonisators en inheemse gemeenschappen. Haar levensverhaal werd vanaf de 17e eeuw vaak geromantiseerd en mythologiseerd in liederen, boeken en films. Hedendaagse studies proberen het onderscheid te maken tussen wat uit contemporaine bronnen volgt en latere interpretaties. Belangrijke namen en locaties in haar leven kunnen verder worden bestudeerd via primaire en secundaire bronnen: data, etnografische context, Powhatan-confederatie, Jamestown, en de rol van de tabakseconomie in Virginia.

  • Geboorte: rond 1595
  • Belangrijke plaatsen: James River, Jamestown, Londen
  • Bekende personen: opperhoofd Powhatan, John Smith, John Rolfe
  • Overlijden: 21 maart 1617 (Gravesend)

Voor wie verder wil lezen zijn er vele bronnen en historisch onderzoek beschikbaar over de vroege Engelse kolonisatie, de Powhatan-stammen en de culturele veranderingen in die periode; nuttige startpunten zijn overzichten van de kolonie en biografische studies van betrokken figuren, die inzicht geven in zowel de menselijke als politieke kanten van Pocahontas' leven. Zie ook materiaal over gijzeling en verzoeningspraktijken (losgeld en gevangenschap) en over de invloed van de tabaksplantages op de ontwikkeling van Virginia.