Rosalind Franklin: Britse biofysicus en röntgenpionier van DNA
Rosalind Franklin — Britse biofysicus en röntgenkristallografie-pionier van DNA; onthulde met röntgenfoto's de dubbele helix en legde het fundament voor moderne genetica.
Vroege leven en opleiding
Rosalind Franklin (Notting Hill, Londen, 25 juli 1920 - Londen, 16 april 1958) was een Britse biofysicus en deskundige op het gebied van röntgenkristallografie. Ze wist al op jonge leeftijd dat ze wetenschapper wilde worden. Franklin bezocht de St. Paul's Girls' School en studeerde daarna aan het Newham College in Cambridge. Op Newham College behaalde ze een Ph.D. in fysische chemie (haar proefschrift richtte zich op de fysische eigenschappen van koolstof en carbonaatmaterialen).
Onderzoek naar kool en kristallen
Vóór haar werk aan DNA deed Franklin veel onderzoek naar de structuur van kolen en koolstofmaterialen. Ze werkte onder meer bij onderzoeksinstellingen waar ze experimentele technieken ontwikkelde om de porositeit en structuur van kolen met röntgendiffractie te bestuderen. Ook bracht ze een periode in Parijs om kristallen en röntgenmethoden te bestuderen, waarmee ze haar praktische expertise verder versterkte. Het vroege werk legde technisch en methodologisch de basis voor haar latere onderzoek naar biologische moleculen.
Het DNA-onderzoek bij King's College
In 1951 verhuisde ze naar Londen en sloot ze zich aan bij een onderzoeksafdeling van King's College. Haar opdracht was om met röntgentechnieken foto's te maken van DNA en zo informatie te verzamelen over de structuur van de moleculen. Dit werk was technisch zeer veeleisend: de opstellingen en de belichtingstijden waren lang en de analyse van diffractiebeelden vergde nauwkeurige interpretatie.
Tijdens deze periode werkte Franklin nauw samen met Raymond Gosling (Raymond Gosling), die haar hielp bij het maken van röntgenfoto's. Er waren spanningen met collega Maurice Wilkins, en Franklin werkte daarom liever met Gosling dan met Wilkins. Met gedetailleerde röntgendiffractiegegevens onderscheidde ze twee vormen van DNA (de zogenaamde A- en B-vorm) en leverde ze precieze metingen van steek- en helixparameters. Eén van de beroemde opnamen uit deze periode — bekend geworden als "Photo 51" — toonde duidelijk kenmerken die wezen op een helixvorm.
Invloed op het model van de dubbele helix
In 1951 presenteerde Franklin haar bevindingen over de structuur van DNA op een conferentie, waar onder anderen James D. Watson aanwezig was. Watson en Francis Crick bouwden in diezelfde jaren modellen om de ruimtelijke structuur van DNA te begrijpen. Zij gebruikten onder meer gegevens en beelden die voortkwamen uit Franklin's experimenten — waaronder de röntgendiffractiegegevens en metingen die wezen op een regelmatige, helixachtige structuur.
In 1953 presenteerden Watson en Crick hun model van de dubbele helix. Hoewel Franklin zelf geen deel uitmaakte van het modelbouwteam, leverden haar data belangrijke experimentele ondersteuning voor de uiteindelijke structuurvoorstellen. De manier waarop die gegevens met anderen werden gedeeld en gebruikt heeft later veel discussie en historische aandacht gekregen.
Latere onderzoeken en overlijden
Na haar tijd bij King's College verlegde Franklin haar onderzoek naar viraal RNA en eiwit-RNA-structuren. Ze werkte aan het tabaksmozaïekvirus en droeg wezenlijk bij aan het inzicht in de bouw en replicatie van virussen. Haar latere onderzoek leverde belangrijke inzichten op in hoe virale RNA-moleculen zijn gerangschikt en hoe virussen zich op moleculair niveau opbouwen en functioneren.
Rosalind Franklin stierf op 16 april 1958 op 37-jarige leeftijd aan eierstokkanker. Omdat de Nobelprijzen niet postuum worden toegekend, kon zij in 1962 niet meer als mogelijke laureaat meegenomen worden toen de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde werd uitgereikt aan Francis Crick, James D. Watson en Maurice Wilkins.
Nalatenschap en erkenning
Tegenwoordig wordt Franklin algemeen erkend als een leidende experimentele wetenschapper die cruciale gegevens leverde voor het begrip van DNA en die belangrijke bijdragen leverde aan de structuurbiologie van virussen. Haar vakmanschap in röntgendiffractie en haar strenge interpretatie van gegevens zijn vaak geroemd. Na haar dood werden verschillende boeken, artikelen en biografieën aan haar leven en werk gewijd, en haar naam wordt gebruikt voor onderzoeksinstituten en beurzen ter nagedachtenis aan haar bijdrage aan de wetenschap.
Hoewel de precieze rolverdeling en de waarde van ieders bijdrage in de ontdekking van de DNA-structuur onderwerp van historisch onderzoek en debat is gebleven, staat vast dat Franklin wetenschappelijk belangrijke en duurzame bijdragen leverde aan de moleculaire biologie.
Vragen en antwoorden
V: Wie was Rosalind Franklin?
A: Rosalind Franklin was een Britse biofysica die bekend staat om haar bijdrage aan de ontdekking van de structuur van DNA.
V: Wat studeerde zij aan het Newham College in Cambridge?
A: Aan het Newham College studeerde Rosalind Franklin fysische chemie en promoveerde zij.
V: Wat voor onderzoek deed zij?
A: Rosalind Franklin deed onderzoek naar steenkool, RNA, virussen en röntgenkristallografie van DNA. Zij bestudeerde ook enkele jaren kristallen in Parijs.
V: Hoe gebruikten Watson en Crick haar werk?
A: Watson en Crick gebruikten de röntgenfoto's die Franklin maakte om aan te tonen dat DNA de vorm heeft van een dubbele helix in hun werk om de structuur van DNA te ontdekken.
V: Kwam zij in aanmerking voor de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde in 1962?
A: Nee, omdat Nobelprijzen niet worden toegekend na de dood van een persoon, kwam zij niet in aanmerking voor deze prijs, die werd toegekend aan Francis Crick, James D. Watson en Maurice Wilkins.
V: Wat heeft zij naast de structuur van DNA nog meer ontdekt?
A: Behalve de structuur van DNA ontdekte Rosalind Franklin een paar jaar voor haar dood ook de structuur van het tabaksmozaïekvirus.
V: Wanneer overleed Rosalind Franklin?
A: Rosalind Franklin overleed aan eierstokkanker in 1958.
Zoek in de encyclopedie