Tupac Amaru Shakur (16 juni 1971 – 13 september 1996), beter bekend als 2Pac en soms onder het pseudoniem Makaveli, was een invloedrijke Amerikaanse rapper, dichter en acteur. Hij verkocht wereldwijd naar schatting tientallen miljoenen platen; exacte cijfers lopen uiteen: sommige bronnen noemen meer dan 75 miljoen albums, terwijl andere (onder meer een vermelding in Guinness-gerelateerde overzichten) hogere totalen rapporteren. Shakur begon zijn carrière als roadie, reservedanser en MC voor de alternatieve hiphopgroep Digital Underground, aanvankelijk onder de naam "MC New York". In 1991 brak hij door als soloartiest met zijn debuutalbum 2Pacalypse Now, waarmee hij snel uitgroeide tot een icoon van de West Coast hip hop.
Vroege leven en achtergrond
Tupac werd geboren in East Harlem, New York. In 1984 verhuisde hij met het gezin naar Baltimore en in 1988 naar de San Francisco Bay Area. Zijn jeugd werd sterk beïnvloed door de politieke betrokkenheid van zijn ouders: zijn moeder, Afeni Shakur, en zijn vader Billy Garland waren verbonden met de Black Panther Party. Het gezin kende periodes van armoede en instabiliteit en verhuisde vaak; soms verbleven ze tijdelijk in opvangvoorzieningen. De ervaringen uit zijn jeugd en zijn schooltijd in Baltimore en later Californië spelen een duidelijke rol in de thematiek en de persoonlijkheid die in zijn muziek naar voren komt.
Muziekcarrière en stijl
Shakurs muziek combineerde maatschappijkritische en politiek geladen teksten met persoonlijke en autobiografische verhalen. Zijn vroege werk, waaronder nummers als "Brenda's Got a Baby", behandelde onderwerpen als armoede, politiegeweld en sociaal onrecht. Na 2Pacalypse Now volgden succesvolle albums zoals Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z... (1993), Me Against the World (1995) — met de hit "Dear Mama" — en het dubbelalbum All Eyez on Me (1996), dat verscheen nadat hij tekende bij Death Row Records. Kort na zijn dood verscheen onder zijn alias Makaveli het album The Don Killuminati: The 7 Day Theory (1996).
Bekende singles en controversiële tracks van Shakur zijn onder andere "California Love" (met Dr. Dre), "How Do U Want It", "Changes" en het felbevochten dissnummer "Hit 'Em Up". Zijn stijl varieerde van sociaal bewogen rap tot harde straatpoëzie, wat hem zowel lof als kritiek opleverde.
Acteerwerk
Naarmate zijn muzikale ster steeg, kreeg Shakur ook kansen in de filmwereld. Hij speelde in meerdere speelfilms en kreeg lof voor zijn acteertalent. Enkele van de bekendere titels waarin hij te zien is, zijn onder andere Juice (1992), Poetic Justice (1993), Above the Rim (1994) en de postuum uitgebrachte films Gridlock'd (1997) en Gang Related (1997). In totaal verscheen hij in acht films, waarmee hij naast zijn muzikale nalatenschap ook een sporen in de filmwereld achterliet.
Controverses en rechtszaken
Shakur had een turbulent privéleven en kwam meerdere malen in aanraking met justitie. Hij werd in verschillende incidenten beschuldigd of veroordeeld voor geweldsdelicten en in 1994 veroordeeld voor seksuele aanranding; hij diende een deel van zijn straf uit voordat hij in afwachting van beroep werd vrijgelaten. Deze juridische problemen en zijn openlijke conflicten met andere artiesten droegen bij aan zijn publieke imago en aan de spanningen binnen de hiphopgemeenschap in de jaren 1990.
East Coast–West Coast-vete en moord
Tupac raakte verwikkeld in de beruchte East Coast–West Coast-confrontatie binnen de hiphopscene, een periode van rivaliteit die vaak met name tussen Death Row Records (West Coast) en Bad Boy Records (East Coast) werd uitgevochten. De gespannen relaties met andere artiesten, onder wie The Notorious B.I.G., en rivaliserende platenmaatschappijen escaleerden in publieke woordenwisselingen en diss-tracks.
Op 7 september 1996 raakte Shakur in Las Vegas, Nevada, slachtoffers van een drive-by schietpartij toen hij in een auto zat met Suge Knight nadat hij een bokswedstrijd van Mike Tyson had bijgewoond. Hij werd vier keer getroffen en overleed zes dagen later, op 13 september 1996, aan zijn verwondingen. De moordzaak is tot op heden niet volledig opgelost en blijft een onderwerp van intensief onderzoek en veel speculatie.
Postume releases en nalatenschap
Sinds Shakurs dood zijn meerdere postume albums uitgebracht; veel hiervan kregen platina- of gouden status en houden zijn muziek levend voor nieuwe generaties. In totaal zijn er na zijn overlijden meerdere officiële en semi-officiële platen en compilaties verschenen — in het origineel genoemde aantal van zeven postume albums komt overeen met veel rapportages over de directe opvolging van uitgaven kort na zijn dood.
Shakur wordt vaak genoemd als één van de grootste en meest invloedrijke rappers aller tijden. Zijn teksten, thematiek en persona hebben een blijvende invloed gehad op de hiphopcultuur en popmuziek. Hij ontving postume eerbetonen zoals de opname in de Rock & Roll Hall of Fame in 2017. Er bestaan verschillende schattingen over zijn totale platenverkoop; sommige bronnen, waaronder gerelateerde wereldwijde lijsten, noemen aantallen tot in de honderden miljoenen, waarbij een genoemde notering spreekt van 165 miljoen wereldwijd en 43 miljoen in de VS — cijfers die per bron kunnen verschillen.
Biopics en culturele herinnering
De levensloop van Shakur is onderwerp van boeken, documentaires en films. Een grote biografische speelfilm, getiteld All Eyez on Me, werd aangekondigd en uiteindelijk uitgebracht op 16 juni 2017; de film probeert delen van zijn verhaal en carrière te verbeelden. Zijn muziek, poëzie en publieke persona blijven onderwerp van studie, tributes en discussies over ras, geweld, armoede en artistieke vrijheid.
Hoewel zijn leven voortijdig en gewelddadig eindigde, leeft Tupac Shakurs invloed voort in hedendaagse artiesten, fans en maatschappelijk debat — niet alleen als entertainer, maar ook als culturele figuur die problemen aan de kaak stelde die nog steeds relevant zijn.