Aaron (Albert) Alexandre (Hebreeuws: אהרון אלכסנדר, circa 1765–1768 in Hohenfeld, Frankenland - 16 november 1850 in Londen, Engeland) was een joodse Duits-Frans-Engelse schaker en schrijver, bekend om zijn invloedrijke naslagwerken over schaakopeningen en schaakproblemen.

Biografie

Alexandre kreeg een opleiding als rabbijn. Rond 1793 vestigde hij zich in Frankrijk, waar hij actief werd binnen bredere intellectuele en technisch-mechanische kringen. Hij was ook een mechanische uitvinder en ontwikkelde een brede interesse in taal en techniek; later werkte hij professioneel als schaker en schaakschrijver. In de laatste jaren van zijn leven woonde hij in Londen, waar hij op 16 november 1850 overleed.

Belangrijkste werken

Alexandre verwierf zijn grootste faam door twee omvangrijke werken die lange tijd als standaard naslagwerken golden:

  • Encyclopédie des échecs (Parijs, 1837) — een systematische overzichtswerk van de bekende schaakopeningen van die tijd. Dit boek viel op door het gebruik van de algebraïsche notatie en door de toepassing van de daarvoor gangbare castratiesymbolen 0-0 en 0-0-0 voor korte en lange rokade. Door de overzichtelijkheid en systematiek werd het een belangrijk referentiepunt voor spelers en theoretici.
  • Collection des plus beaux Problèmes d'Echecs (Parijs, 1846) — een verzameling van ongeveer 2000 eindspelstellingen en schaakproblemen. Dit werk liet Alexandres brede kennis van het eindspel en probleemcompositie zien. Het verscheen ook in vertaling: in het Engels als Beauties of Chess (Londen) en in het Duits als Praktische Sammlung bester Schachspiel-Probleme (Leipzig), waardoor zijn invloed buiten Frankrijk snel toenam.

Nalatenschap en betekenis

Beide boeken werden lange tijd als standaard naslagwerken gebruikt en tonen Alexandres grondige technische kennis van zowel openingen als problemen. Zijn systematische aanpak en het consequent toepassen van algebraïsche notatie droegen bij aan de professionalisering van schaakpublicaties in de 19e eeuw. Alexandre wordt nog steeds genoemd in verband met de vroege verspreiding en normalisatie van notaties en methoden die later algemeen werden.

Daarnaast was Alexandre een van de schakers die betrokken waren bij de beroemde schaakmachine, de Turk, een mechanisch ogende automaat waarmee in die periode veel aandacht werd gegenereerd. Zijn betrokkenheid bij zulke voorstellingen illustreert zowel zijn praktische schaakvaardigheid als zijn interesse in technische snufjes.

Samengevat was Aaron Alexandre een veelzijdige figuur: rabbijn opgeleid, technisch geďnteresseerd en uiteindelijk een invloedrijk schaakpublicist wiens werken belangrijke bronnen vormden voor spelers en problemisten in de 19e eeuw.