Veldmaarschalk Horatio Herbert Kitchener, 1st Earl Kitchener KG, KP, GCB, OM, GCSI, GCMG, GCIE, ADC, PC (24 juni 1850 - 4 juni 1916) was een in Ierland geboren Britse veldmaarschalk. Hij werd een van de meest herkenbare militaire figuren van het Britse rijk aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw, zowel geroemd om zijn organisatorische kwaliteiten als bekritiseerd vanwege zijn harde koloniale tactieken.
Carrière in Egypte en Soedan
Kitchener diende lange tijd in Noord-Afrika en het Midden-Oosten en maakte naam als een efficiënt en methodisch commandant. Kitchener was Sirdar (Britse opperbevelhebber) van het Egyptische leger. Met goed geplande logistiek, gebruik van spoorwegen en moderne wapens leidde hij in 1898 de Anglo-Egyptische troepen naar een beslissende overwinning op de Mahdistische rebellen bij de Slag bij Omdurman. Daarmee veroverde hij de Sudan voor Groot-Brittannië en (nominaal) Egypte en legde hij de fundamenten voor een langdurige Anglo-Egyptische controle over de regio.
Boerenoorlog en controverse
In Zuidelijk Afrika speelde Kitchener een belangrijke rol tijdens de Boerenoorlog van 1899–1902. Hij diende aanvankelijk als stafchef onder Lord Roberts en volgde hem later op als opperbevelhebber van de Britse strijdkrachten in Zuid-Afrika. In de tweede fase van de oorlog leidde hij de tegenmaatregelen tegen de Boeren-guerilla's: tactieken zoals de 'scorched earth'-politiek en de instelling van concentratiekampen voor vrouwen en kinderen werden ingezet om de guerrilla-ondersteuning te onderbreken. Deze maatregelen waren effectief in militair opzicht, maar veroorzaakten veel kritiek vanwege de menselijke tol en de hoge burgerlijke verliezen, en ze blijven een bepalend en omstreden onderdeel van Kitchener's nalatenschap.
Onderscheidingen en posities
Gedurende zijn loopbaan ontving Kitchener vele ridderorden, zowel Britse als buitenlandse, waaronder Ridder van St. Patrick en Ridder van de Kousenband. Naast militaire bevelen bekleedde hij diverse hoge posten en had hij grote invloed op zowel militaire als koloniale beleidskwesties.
Minister van Oorlog en Eerste Wereldoorlog
Aan het begin van de Eerste Wereldoorlog benoemde de premier, Asquith, al snel Lord Kitchener tot staatssecretaris van Oorlog. In die functie organiseerde hij de mobilisatie en opbouw van het Britse leger voor een conflict van ongekende omvang. Hij lanceerde een massale wervingscampagne, waarvan zijn afbeelding in een beroemde advertentie (de iconische poster met de wijzende figuur en de tekst “Your country needs you”) de bekendste uiting werd. De campagne leidde tot miljoenen vrijwilligers en veranderde de Britse oorlogsvoering door de snelle uitbreiding van de expeditiemachten.
Dood en nalatenschap
Kitchener verdronk in 1916 toen de HMS Hampshire bij de Orkney-eilanden zonk na het raken van een Duitse mijn. Hij was op weg naar Rusland voor overleg over militaire samenwerking. Zijn plotselinge dood leidde tot veel speculatie en nationale rouw. Zijn naam leeft voort in verschillende monumenten en herinneringen, maar zijn reputatie blijft dubbelzinnig: men erkent zijn vaardigheden als strateeg en organisator, maar ook de harde en soms meedogenloze methoden die hij toepaste tijdens koloniale oorlogen.
Beoordeling
Historici blijven verdeeld over Kitchener. Aan de ene kant wordt hij gezien als een van de meest effectieve militaire hervormers en veldcommandanten van zijn tijd; aan de andere kant vertegenwoordigt hij de harde kanten van het Britse imperialisme. Zijn carrière illustreert de sterke invloed die militaire leiders konden uitoefenen op zowel het slagveld als op politiek en koloniale politiek rond de eeuwwisseling.
