Interlingua is een kunstmatig geconstrueerde internationale hulp- of contacttaal die is ontworpen om zo direct mogelijk herkenbaar te zijn voor sprekers van veel West-Europese talen. De ontwikkeling werd geleid door de International Auxiliary Language Association (IALA) en kreeg bekendheid door het werk van linguïst Alexander Gode. Het eerste omvangrijke woordenboek en een beknopte grammatica verschenen in 1951 (publicatie 1951), waarna Interlingua als moderne poging gold om communicatie over taalgrenzen heen te vergemakkelijken.

Belangrijkste kenmerken

Interlingua baseert zijn lexicon en woordvormen op woorden die gemeenschappelijk voorkomen in meerdere moderne Europese talen. De belangrijkste referentietalen die het woordmateriaal bepaalden zijn onder meer Engels, Frans, Spaans, Portugees en Italiaans. Daardoor zijn veel termen direct herkenbaar voor lezer en luisteraar uit die taalgroepen.

  • Lexicale herkenbaarheid: woordkeuze volgt vormen die in meerdere Romaanse talen en in het Engels voorkomen.
  • Vereenvoudigde grammatica: minder morfologische uitzonderingen en relatief weinig verbuigingen, met een focus op transparante regels.
  • Natuurlijke, niet te schematische aanleg: in tegenstelling tot sommige kunsttalen is Interlingua 'naturalistisch' ontworpen om bestaande woordvormen te behouden.
  • Leesbare spelling en uitspraak die dicht bij de Latijnse en Romaanse traditie blijft.

Ontstaan en methode

De constructie van Interlingua was geen arbitraire uitvinding maar het resultaat van jarenlang vergelijkend taalonderzoek dat de meest internationale en herkenbare woordvormen identificeerde. Naast de vijf hoofdtalen werden ook overeenkomsten met talen als het Occitaans en het Roemeens in ogenschouw genomen, en men liet zich inspireren door de erfenis van het Latijn zoals dat zich historisch ontwikkelde in en rond Rome. De methode was empirisch: woorden die in meerdere control-talen aanwezig en herkenbaar waren, kregen prioriteit bij opname.

Gebruik, gemeenschap en toepassingen

Interlingua wordt door een kleine maar actieve gemeenschap gebruikt voor correspondentie, publicaties, wetenschappelijke samenvattingen, vertalingen en als hulpmiddel voor internationale communicatie. Omdat veel termen sterk lijken op die in andere Europese talen, beweren gebruikers dat de taal een hoge mate van passieve verstaanbaarheid heeft: veel lezers kunnen een Interlingua-tekst begrijpen zonder vooraf formeel onderwijs. Actieve spreiding en aantal moedertaalsprekers blijven beperkt in vergelijking met natuurlijke talen.

Vergelijking met andere geplande talen

Interlingua staat vaak tegenover meer schematische kunsttalen zoals Esperanto en Ido. Waar Esperanto en Ido regels en morfologie sterk regulariseren om productieve eenvoud te bereiken, kiest Interlingua voor herkenbaarheid en behoud van natuurlijke woordvormen. Dit leidt tot twee uiteenlopende strategieën: onmiddellijke leesbaarheid voor sprekers van bepaalde talen versus systematische regelmaat die actieve productiviteit bevordert.

Opmerkelijk is dat Interlingua door aanhangers soms wordt beschreven als een «nieuw Latijn»: een modern, vereenvoudigd en internationaal bruikbaar vocabulaire dat voortbouwt op de historische en gedeelde wortels van Europese talen. Voor wie meer wil weten bestaan er grammaticaboekjes, woordenboeken en een online aanwezigheid van verenigingen en tijdschriften die het gebruik en de studie van Interlingua ondersteunen. Zie onder meer de organisaties en bronnen genoemd in de referenties hierboven voor verdere verkenning.