Karel Willem Frederik Marie Doorman (23 april 1889 in Utrecht - 28 februari 1942) was een Nederlandse admiraal tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij doorliep een lange loopbaan bij de Koninklijke Marine en bekleedde verschillende commando- en staffuncties, zowel in Europees Nederland als in Nederlands-Indië. Doorman stond bekend om zijn inzet en plichtsbesef; in de eerste jaren van de oorlog kreeg hij de leiding over gecombineerde maritieme operaties in de regio.
Commandant van de gecombineerde vloot (ABDA)
In 1942 werd hij commandant van de gecombineerde Amerikaanse, Britse, Nederlandse en Australische vloot in Nederlands-Indië, de zogeheten ABDA‑organisatie (American‑British‑Dutch‑Australian Command). Het doel van deze vaak improviserende samenwerking was het tegengaan van de snelle Japanse opmars in Zuidoost‑Azië en het beschermen van zeestraten en convoys. De geallieerde eenheden in de regio waren echter vaak onderbemand, slecht uitgerust of verspreid over grote afstanden, wat de gezamenlijke verdediging bemoeilijkte.
De Slag in de Javazee en zijn laatste daad
In februari 1942 leidde hij zijn vloot tegen een veel sterkere Japanse vloot in de Javazee. Deze strijd, die plaatsvond op 27 februari 1942 en bekendstaat als de Slag in de Javazee, werd een ramp voor de geallieerden. De overmacht aan Japanse schepen en de effectieve inzet van torpedo's en luchtsteun leidden tot het verlies van meerdere geallieerde eenheden. Doorman werd na de strijd en later in Nederland een nationaal symbool van moed en plichtsbesef, mede door zijn laatst overgeleverde bevel aan de vloot: "Ik val aan, volg mij!"
Karel Doorman stierf toen zijn schip De Ruyter (genoemd naar de beroemde Nederlandse admiraal Michiel de Ruyter) door een torpedo werd geraakt en zonk. Er was volgens verslagen nog tijd voor sommige bemanningsleden om te ontsnappen, maar Doorman koos, naar eigen zeggen en volgens maritieme traditie van die tijd, om aan boord te blijven en ten onder te gaan met zijn vlaggenschip. Zijn lichaam werd niet teruggevonden; hij overleed tijdens het zinken van het schip.
Nalatenschap
Doorman wordt in Nederland herinnerd als een heldhaftige figuur en als voorbeeld van leidinggeven onder moeilijke omstandigheden. Zijn naam leeft voort in de Koninklijke Marine: meerdere schepen zijn naar hem vernoemd, en er bestaan monumenten, straten en herdenkingen die zijn offer en leiderschap gedenken. Historisch onderzoek plaatst de Slag in de Javazee in de bredere context van de snelle Japanse veroveringen in het begin van 1942 en benadrukt zowel de heroïek als de strategische tekorten aan geallieerde kant.
Hoewel de uitkomst van de slag rampzalig was voor de geallieerden, blijft de daad van Karel Doorman een herinnering aan plichtsbesef en de persoonlijke offers die in oorlogstijd worden gevraagd.
