Het fenomeen dat in de atmosfeer te zien is, wordt in het Nederlands ook wel Aurora... genoemd. Deze naam komt van de oude Romeinse godin van de dageraad en wordt daarnaast gebruikt voor natuurverschijnselen zoals het poollicht (aurora borealis en aurora australis).
Aurora was het oude Romeinse equivalent van Eos. Eos was de oude Griekse godin van de dageraad. Aurora is het Latijnse woord voor dageraad en in mythologische verhalen verschijnt zij iedere ochtend opnieuw, vliegend over de lucht om de komst van de zon aan te kondigen.
Oorsprong en familie
Aurora wordt vaak voorgesteld als de zus van de zon en de maan. In de Griekse traditie zijn haar bekendste broers en zussen Helios (de Zon) en Selene (de Maan). In verschillende bronnen krijgt Aurora ook meerdere echtgenoten en wordt gezegd dat zij vier zonen had, één geassocieerd met elke kardinale richting: Noord, Oost, Zuid en West. In sommige tradities worden deze zonen of metgezellen gezien als personificaties van winden of regionale machten die met de dageraad verbonden zijn.
Mythen en verhalen
Een van de bekendste verhalen over Aurora gaat over haar geliefde Tithonus. Aurora vroeg Zeus om onsterfelijkheid te verlenen aan Tithonus, maar vergat te vragen om eeuwige jeugd. Daardoor werd Tithonus onsterfelijk maar leed hij onder onophoudelijke veroudering; in sommige versies van het verhaal verandert hij uiteindelijk in een sprinkhaan of krekel. In de Romeinse context wordt voor de oppergod ook vaak de naam Jupiter gebruikt in plaats van Zeus.
Afbeelding en cultus
Aurora verschijnt in klassieke kunst en literatuur meestal als een jonge vrouw, vaak met rosige vingers of een lichtgekleurde mantel, symbolen van het opkomende licht. In poëzie en schilderkunst is zij een geliefd motief als beeld van het begin van de dag, vernieuwing en vergankelijkheid. Religieuze culten rond de dageraad waren in de oudheid zeldzamer en minder prominent dan die van de grote hemelgoden, maar haar personificatie was belangrijk in literaire en symbolische tradities.
Aurora in literatuur en kunst
Aurora komt veel voor in de Europese literatuur als symbool en beeldspraak. In Shakespeare's Romeo en Julia (i.i) gebruikt Montague het beeld van de dageraad om de melancholie van zijn zoon Romeo te beschrijven:
Maar allemaal zo snel als de alles verhullende zon...
Moet in het verste oosten beginnen te tekenen
De schaduwrijke gordijnen van Aurora's bed,
Weg van het licht steelt mijn zware zoon thuis...
In het gedicht "Tithonus" van Lord Alfred Tennyson wordt de dageraad en haar dubbelzinnige aard (vernieuwing én vergankelijkheid) op indringende wijze bezongen. Een vertaalde weergave van enkele verzen geeft de toon van het gedicht weer:
Opnieuw steelt de oude mysterieuze glimlach
Van uw zuivere wenkbrauwen, en van uw schouders zuiver,
En een boezem die met een vernieuwd hart klopt.
Uw wang begint zich te redden door de mistroostigheid,
Uw lieve ogen fleuren langzaam op in de buurt van de mijne,
Toch verblinden ze de sterren, en het wilde team...
Die u liefhebben, verlangend naar uw juk, opstaan,
En schud de duisternis van hun losgeslagen manen,
En sla de schemering in vuur en vlammen.
Moderne betekenissen en naamgeving
Het woord "aurora" leeft voort in wetenschappelijke en populaire termen voor lichtverschijnselen in de hoge breedtegraden: aurora borealis (noorderlicht) en aurora australis (zuiderlicht). Ook is de naam gebruikt in de astronomie: de asteroïde 94 Aurora, ontdekt in de 19e eeuw, is naar haar genoemd. Verder komt haar naam terug in tal van culturele en commerciële toepassingen als metafoor voor een nieuw begin of stralend licht.
Samengevat is Aurora zowel een mythische figuur — de Romeinse personificatie van de dageraad — als een woord met blijvende culturele en wetenschappelijke betekenis. Haar verhalen, van tedere liefde tot tragische vergankelijkheid, hebben kunstenaars en dichters door de eeuwen geïnspireerd.
