Barentszzee: ligging, diepte en energiebronnen van de Arctische zee
Barentszzee: ontdek ligging tussen Noorwegen en Rusland, diepte (gem. 230 m, max. 450 m) en rijke fossiele energiebronnen van deze Arctische zee.
De Barentszzee is een marginale zee van de Noordelijke IJszee. Ze ligt ten noorden van Noorwegen en Rusland. In de Middeleeuwen werd het de Moermanzee genoemd. De nieuwe naam is van de Nederlandse zeevaarder Willem Barents. Het is een tamelijk diepe plaatzee: de gemiddelde diepte is 230 m en de maximale diepte 450 m. Hij wordt begrensd door de Noorse Zee in het westen, de eilanden Spitsbergen (Noorwegen) in het noordwesten en de eilanden Franz Josef Land en Novaja Zemlya in het noordoosten en oosten. Novaya Zemlya scheidt de Kara-zee van de Barentsz-zee. In het Barentszzeegebied bevinden zich veel fossiele energiebronnen.
Ligging en kenmerken
De Barentszzee ligt op de overgang tussen gematigde en arctische klimaatzones, waardoor het een zone met sterke milieu- en weerschommelingen is. De zee bestaat grotendeels uit ondiepe continentale plaat (vandaar de term plaatzee), met uitgestrekte schappen en enkele dieper liggende bekken. De zuidgrens wordt gevormd door de kusten van Noorwegen en Rusland; naar het westen gaat de zee over in de Noorse Zee en naar het oosten sluit ze aan op de Kara-zee via de doorgang langs Novaja Zemlya.
Klimaat, zee- en ijscondities
De Barentszzee wordt sterk beïnvloed door de warme noordwaartse stroming van de Noord-Atlantische Drift (onderdeel van de Golfstroom) en door koude arctische wateren. Daardoor ontstaan scherpe verschillen in temperatuur en zoutgehalte, wat de oceaanstroming en het ijs- en weerpatroon bepaalt. In de winter treedt in grote delen vaak zeeijsvorming op, vooral in het oostelijke en noordelijke deel; in de zomer trekt het ijs zich terug. Door de recente opwarming van het klimaat neemt de ijsbedekking in veel jaren af, wat gevolgen heeft voor ecosystemen, scheepvaart en winning van hulpbronnen.
Natuur en ecosystemen
De Barentszzee is één van de productiefste zeegebieden van het noordpoolgebied. De wisselwerking tussen koude en warme wateren stimuleert de planktonproductie, wat de basis vormt voor rijke visbestanden zoals kabeljauw, schelvis, haring en vleugelvis (capelin). Die visbestanden ondersteunen ook grote populaties zeevogels, zeehonden, bruinvissen en walvissen. Tegelijkertijd is het gebied ecologisch gevoelig: veranderingen in temperatuur, overbevissing en risico's van olie- en gasactiviteiten bedreigen de kwetsbare voedselketen.
Economie en energiebronnen
Het gebied onder de Barentszzee bevat aanzienlijke reserves van fossiele brandstoffen. Zowel op Russisch als Noors gebied zijn olie- en gasvelden ontdekt en gedeeltelijk ontwikkeld. Voorbeelden van activiteiten in de regio zijn gasvelden die worden ontgonnen voor export via LNG-installaties of pijpleidingen en offshore-olie-exploratie. De exploitatie van deze energiebronnen levert economische baten op, maar brengt ook uitdagingen en risico’s met zich mee, zoals technische moeilijkheden door koude en ijs, en milieugevaar bij lekkages of olievervuiling.
Beheer, onderzoek en internationale samenwerking
Vanwege de grensoverschrijdende aard van de Barentszzee is internationaal beheer belangrijk. Noorwegen en Rusland stemmen visserijquota en onderzoeksprogramma’s op elkaar af via bilaterale verdragen en commissies. Daarnaast zijn er regionale samenwerkingsverbanden en wetenschappelijke programma’s die zich richten op monitoring van klimaatverandering, biodiversiteit en veilige exploitatie van hulpbronnen. Toegenomen belangstelling voor scheepvaartroutes en winning van grondstoffen heeft geleid tot versterkte aandacht voor maritiem beleid, milieuvoorschriften en noodresponscapaciteit in de regio.
Belang en bedreigingen
- Ecologisch belang: zeer productief marien ecosysteem met belangrijke visbestanden en trekroutes voor zeezoogdieren en vogels.
- Economisch belang: visserij, olie- en gaswinning en toenemende scheepvaart zijn van groot belang voor omringende landen.
- Bedreigingen: klimaatverandering, verminderde ijsbedekking, risico’s van olielekkages, verstoring van habitat en mogelijke conflicten over hulpbronnen.
Door onderzoek, grensoverschrijdende afspraken en voorzorgsmaatregelen wordt geprobeerd het evenwicht te bewaren tussen economisch gebruik en het behoud van de unieke natuurlijke waarden van de Barentszzee.
Ligging van de Barentszzee
Geografie
De zuidelijke helft van de Barentszzee blijft het hele jaar door ijsvrij door de warmte die de Noord-Atlantische drift met zich meebrengt. Dit omvat de havens van Moermansk in Rusland en Vardø in Noorwegen. In september is de hele Barentszzee grotendeels ijsvrij. Tot het einde van de Winteroorlog reikte het grondgebied van Finland tot aan de Barentszzee. Hierdoor werd de haven van Petsamo Finlands enige ijsvrije winterhaven.
Ecologie
Door de Noord-Atlantische drift is de Barentszzee rijk aan planten en dieren in vergelijking met andere oceanen op vergelijkbare breedtegraad. De voorjaarsbloei van fytoplankton kan vrij vroeg beginnen dicht bij de ijsrand. Het zoete water van het smeltende ijs vormt een waterlaag bovenop het zeewater. De fytoplanktonbloei voedt het zoöplankton. De dieren die zoöplankton eten zijn onder andere jonge kabeljauw, lodde, poolkabeljauw, walvissen en kleine alk. De lodde is een hoofdvoedsel voor dieren zoals de Noordoost-Arctische kabeljauw, zadelrobben en zeevogels zoals de zeekoet en de zeekoet van Brunnich. De visserij in de Barentszzee, met name de kabeljauwvisserij, is van groot belang voor zowel Noorwegen als Rusland.
Fytoplanktonbloei in de Barentszzee. De melkachtig-blauwe kleur van de bloei suggereert dat deze grote aantallen coccolithoforen bevat.
Vragen en antwoorden
V: Wat is de Barentszzee?
A: De Barentszzee is een marginale zee van de Noordelijke IJszee, ten noorden van Noorwegen en Rusland.
V: Hoe werd de Barentszzee in de Middeleeuwen genoemd?
A: In de Middeleeuwen heette deze zee de Moermanzee.
V: Wie is Willem Barents?
A: Willem Barents is een Nederlandse navigator naar wie de Barentszzee is genoemd.
V: Wat is de gemiddelde diepte van de Barentszzee?
A: De gemiddelde diepte van de Barentszzee is 230 meter.
V: Wat is de maximale diepte van de Barentszzee?
A: De maximale diepte van de Barentszzee is 450 meter.
V: Wat zijn de grenzen van de Barentszzee?
A: De Barentszzee wordt begrensd door de Noorse Zee in het westen, de eilanden Svalbard (Noorwegen) in het noordwesten, en de eilanden Franz Josef Land en Novaya Zemlya in het noordoosten en oosten.
V: Wat scheidt de Karazee van de Barentszzee?
A: Novaya Zemlya scheidt de Kara Zee van de Barentszzee.
Zoek in de encyclopedie