De hobbit Bilbo Balings leidt een rustig en vredig leven. Op een dag komt de tovenaar Gandalf naar hem toe, en met hem dertien dwergen: Thorin Oakenshield, Fíli en Kíli, Balin, Dwalin, Óin, Glóin, Dori, Nori, Ori, Bifur, Bofur en Bombur. De dwergen vertellen hun verhaal: Lang geleden leefden ze in de Eenzame Berg. Thorins vader was hun koning, de Koning onder de Berg. Maar op een dag kwam de draak Smaug naar de Eenzame Berg en doodde alle dwergen die hij aantrof. De draak nam hun schat mee en woont nu in de Eenzame Berg. Maar sommige dwergen konden vluchten. Nu willen de dwergen terug naar de Eenzame Berg, en hun huis en schatten terughalen van de draak. Gandalf wil dat Bilbo met hen meegaat, en als meesterdief gaat werken. Eerst wil Bilbo niet, maar later gaat hij toch mee.
Gandalf, de dwergen en Bilbo beginnen aan hun reis naar het oosten, naar de Eenzame Berg. Nadat Gandalf de groep heeft gered van drie trollen, vinden ze de grot van de trollen. Tussen de spullen van de trollen zit wat goud en zwaarden. Gandalf, Thorin en Bilbo krijgen elk een zwaard. De groep gaat verder naar de elfenstad Rivendel. De meester, Elrond, geeft hen nuttige informatie.
Terwijl de groep naar het oosten reist over het Nevelgebergte, worden ze aangevallen door Goblins (Orks). De Goblins nemen de dwergen en Bilbo mee in hun grotten. Gandalf redt hen en de groep vlucht. Tijdens hun vlucht verdwaalt Bilbo, en probeert zelf een uitweg te vinden. In de tunnels vindt Bilbo een ring, die hij in zijn zak stopt. Bij een ondergronds meer ontmoet Bilbo het wezen Gollem. Gollem en Bilbo spelen een spelletje raadsels. Als Bilbo het spel wint, zal Gollem hem de weg naar buiten wijzen; als Gollem wint, zal hij Bilbo opeten. Als Bilbo geen raadsel meer weet om aan Gollem te vragen, vindt hij de ring in zijn zak en vraagt zich af: "Wat heb ik in mijn zak?" Gollem denkt dat dit een raadsel is, maar kan het niet beantwoorden, en zo wint Bilbo het spel. Gollem is boos en wil Bilbo niet helpen. Dan gaat Gollem weg om iets te halen wat hij bezit: een magische ring, die de drager onzichtbaar maakt. Gollem kan zijn ring niet vinden, en beseft dat Bilbo hem heeft. Gollem gaat terug, maar Bilbo is bang en rent weg. Tijdens het rennen glijdt de ring om Bilbo's vinger en wordt hij onzichtbaar. Gollem rent Bilbo voorbij, naar de uitgang van de grotten. Bilbo realiseert zich dat de ring hem onzichtbaar maakt. Met behulp van de ring kan hij Gollem volgen en uit de grotten komen. Buiten ontmoet Bilbo opnieuw Gandalf en de dwergen.
De groep wordt aangevallen door Goblins en Wargs, maar gered door de Grote Adelaars. De groep komt bij het huis van Beorn, een grote man die een beer kan worden. Na een verblijf in het huis van Beorn gaan ze verder naar het bos Mirkwood. Bij de grens van Mirkwood verlaat Gandalf de groep. Bilbo en de dwergen moeten zonder hem door Mirkwood. De dwergen worden aangevallen en gevangen genomen door reuzenspinnen. Met behulp van zijn ring en zijn zwaard redt Bilbo hen. Bilbo noemt zijn zwaard Sting. De Woud-Elfen nemen de dwergen gevangen. Bilbo gebruikt opnieuw de ring en redt de dwergen. Hij bevrijdt ze en stopt ze in vaten, die hij een rivier uit Mirkwood laat afzwemmen. De groep komt bij Meerstad, een mensenstad bij de Eenzame Berg.
De dwergen en Bilbo reizen naar de Eenzame Berg. Ze vinden de geheime deur naar de berg en openen die. Bilbo gaat twee keer naar binnen en ontmoet de draak Smaug. Bilbo steelt een gouden beker, en ontdekt dat Smaug een zwakke plek heeft op zijn linkerborst. Bilbo vertelt dit aan de dwergen, maar een lijster (een vogel) hoort het ook. Smaug is boos en gaat erop uit om Meerstad te vernietigen. Maar in Meerstad vertelt de lijster de boogschutter Bard over het zwakke punt van de draak, en Bard schiet de draak neer. Een groot deel van Meerstad wordt vernietigd, maar Smaug wordt gedood.
De dwergen zijn blij terug te zijn in hun oude huis, en hun oude schatten terug te hebben. Thorin stuurt een bericht naar de dwergen van zijn volk, en zegt hen te komen. Maar al snel arriveren de mensen uit Lakenstad en de Mirkwood-Elfen. Beide volkeren willen een deel van de schat, maar de dwergen willen hen niets geven. De mensen en elfen beginnen een belegering van de Eenzame Berg. Na een tijdje komen de andere dwergen van Thorins volk: Dáin II IJzervoet en een leger van dwergen.
De drie legers beginnen bijna met elkaar te vechten, maar dan verschijnt de tovenaar Gandalf. Gandalf vertelt hen dat er een leger van Goblins naar de Eenzame Berg komt, en daarom moeten de mensen, elven en dwergen samen tegen de Goblins vechten. De Slag der Vijf Legers is lang en zwaar, maar wordt uiteindelijk gewonnen met de hulp van de Grote Adelaars en Beorn. Thorins neven Fíli en Kíli worden gedood in de strijd. Thorin raakt gewond en sterft daarna. Dáin wordt Koning onder de Berg. Iedereen krijgt een deel van de schat van de dwergen. Uiteindelijk keert Bilbo terug naar huis, en leeft nog lang en gelukkig.
