De universiteit van Bologna is de oudste nog bestaande universiteit. Zij werd rond 1088 in Bologna, Italië, opgericht.
De universiteit kreeg in 1158 een oorkonde van Frederik I Barbarossa. In de 19e eeuw traceerde een comité van historici de stichting van de universiteit terug tot 1088, waardoor het de oudste ononderbroken universiteit ter wereld zou zijn. Dat is iets vroeger dan de Universiteit van Oxford, waar al in 1096 onderwijs werd gegeven.
Bologna was ook de eerste die de term universitas gebruikte voor de groep studenten en meesters die samen een universiteit vormen.