Sir John Cowdery Kendrew CBE FRS (24 maart 1917 – 23 augustus 1997) was een Engels biochemicus en kristallograaf. Hij wordt gerekend tot de pioniers van de structurele biologie en speelde een centrale rol bij het bepalen van de driedimensionale structuren van eiwitten.
Belangrijkste wetenschappelijke bijdrage
Hij deelde de Nobelprijs voor de scheikunde in 1962 met Max Perutz. Hun groep in het Cavendish Laboratory was de eerste die de structuur van proteïnen bepaalde, met behulp van röntgenkristallografie. Het werk van Kendrew en Perutz legde de basis voor de moderne structurele biologie en maakte inzicht in de ruimtelijke opbouw en werking van biologische macromoleculen mogelijk.
Myoglobine en methoden
In wat het MRC Laboratory of Molecular Biology werd, bepaalde Kendrew de structuur van het eiwit myoglobine, dat zuurstof opslaat in spiercellen. De structuur van myoglobine — een klein globulair eiwit van ongeveer 153 aminozuren — toonde duidelijk dat het grotendeels uit alfa-helices bestaat en liet voor het eerst zien hoe een eiwit in drie dimensies is opgevouwen.
Voor het oplossen van deze structuur combineerde Kendrew experimentele en rekenkundige technieken: kristallisatie van eiwitten, röntgendiffractie, zware-atoommethoden en Fourier-synthese om elektronendichtheidskaarten te verkrijgen, en daarna het systematisch opbouwen van atomaire modellen in die kaarten. Dit werk vereiste intensief gebruik van vroege computers en nauwgezette modelbouw en vormde daardoor ook een mijlpaal in de toepassing van rekenkracht in de biologie.
Oorlogsdienst en loopbaan
Hij bracht de eerste maanden van de Tweede Wereldoorlog door met onderzoek naar radar. In 1940 ging hij zich bezighouden met operationeel onderzoek op het hoofdkwartier van de Royal Air Force, waar hij de eretitel Wing Commander R.A.F. kreeg. Na de oorlog keerde hij terug naar wetenschappelijk onderzoek en droeg jarenlang bij aan de ontwikkeling van de MRC-eenheid die later bekend zou worden als het Laboratory of Molecular Biology.
Onderwijs, erkenning en nalatenschap
Hij was ook Fellow (leraar) aan het Peterhouse College in Cambridge. Kendrew ontving tal van onderscheidingen voor zijn werk — naast de Nobelprijs waren dat onder meer lidmaatschappen en ridderorden (hij voert de titel Sir en de afkortingen CBE en FRS). Zijn onderzoek naar myoglobine en samenwerking met Perutz hebben een blijvende invloed gehad op de manier waarop biologen eiwitstructuren bestuderen en begrijpen.
Zijn werk maakte niet alleen fundamentele kennis over eiwitvouwing en zuurstoftransport mogelijk, maar legde ook het technische en conceptuele fundament voor latere ontwikkelingen zoals structureel gedreven geneesmiddelontwerp en de snelle groei van de structurele biologische technieken in de tweede helft van de 20e eeuw.
