Robert de Magnifieke (†1035): hertog van Normandië en vader van Willem
Robert de Magnifieke (†1035): intrigerende hertog van Normandië en vader van Willem de Veroveraar; ontdek zijn bewogen bewind, pelgrimstocht en invloed op middeleeuws Europa.
Robert de Magnifieke (Frans: le Magnifique) (ca. 1000–1035), was de zesde hertog van Normandië van 1027 tot zijn dood op de terugweg van een pelgrimstocht. Roberts bewind was een turbulente maar bepalende periode in de geschiedenis van Normandië. Hij was de vader van Willem de Veroveraar, die in 1066 koning van Engeland werd.
Afstamming en jeugd. Robert was een zoon van hertog Richard II van Normandië en Judith van Bretagne. Zijn geboorte wordt meestal rond het jaar 1000 geplaatst. Als lid van het Normandische leenadellijk huis hoorde hij tot een familie die de overgang van vikingleiderschap naar een meer feodale hertogelijke macht doormaakte.
Hertogschap (1027–1035). Na de korte regering van zijn oudere broer Richard III volgde Robert in 1027 op de hertogelijke troon. Tijdens zijn bewind probeerde hij de macht van de hertog te consolideren tegenover rivaliserende edelen en buurvorsten. Dat gebeurde onder meer door militaire actie, door strategische huwelijksallianties en door het versterken van ducal gezag op lokaal niveau. Bronnen uit de middeleeuwen schilderen hem zowel als een genereuze beschermheer van zijn krijgers en geestelijken als als een vorst die hard kon optreden tegen tegenstanders.
Familie en nakomelingen. Robert had een buitenhuwelijkse relatie met een vrouw uit Falaise, vaak aangeduid als Herleva of Arlette; uit die relatie werd rond 1028 zijn zoon Willem geboren, de latere Willem de Veroveraar. William was onwettig geboren, maar Robert erkende hem en stelde hem aan als zijn erfgenaam. Dat voorzag in de juridische basis voor Williams opvolging, al werd die opvolging na Roberts dood zwaar betwist en leidde tot jaren van onrust in Normandië.
Pelgrimstocht en dood. In 1035 vertrok Robert op pelgrimstocht naar het Heilige Land, mogelijk uit religieuze beweegredenen of als boetedoening voor daden tijdens zijn regering. Tijdens de terugreis overleed hij — volgens de meeste bronnen in 1035 — en zijn lichaam werd teruggebracht naar Normandië. Zijn vroegtijdige dood liet de hertogelijke troon over aan zijn jonge, nog niet volwassen zoon; dat veroorzaakte een langdurige periode van rivaliteit en geweld tussen Normandische edelen.
Nalatenschap. Roberts korte maar krachtige regering legde meerdere fundamenten voor de latere macht van Normandië. Door het formeel aanstellen en beschermen van zijn zoon als erfgenaam maakte hij mogelijk dat Willem, ondanks een moeilijke minderjarigheid en veel interne strijd, uiteindelijk de macht kon consolideren en zich voorbereiden op zijn verovering van Engeland in 1066. Robert wordt in de geschiedschrijving herinnerd als een complex figuur: enerzijds een vorst die instituties en autoriteit probeerde te versterken, anderzijds iemand wiens harde middelen en wrede confrontaties soms tot vernietigende conflicten leidden.
Belangrijke feiten in het kort
- Levensjaren: ca. 1000–1035.
- Hertog van Normandië: 1027–1035.
- Vader van Willem de Veroveraar, geboren uit zijn relatie met Herleva (Arlette) van Falaise.
- Stierf tijdens de terugkeer van een pelgrimstocht; zijn dood leidde tot een gewelddadige periode van strijd om de regentschap over de jonge hertog.
Door zijn erkenning van Willem als erfgenaam en door zijn acties als hertog droeg Robert bij aan de ontwikkeling van het middeleeuwse Normandië als een machtige machtsfactor in Noordwest-Europa.
Carrière
Robert was de tweede zoon van Richard II van Normandië en Judith. Hij werd waarschijnlijk geboren tussen 1005 en 1010. Hun vader had besloten dat de oudste zoon, Richard III, hem zou opvolgen als hertog. Robert zou graaf van Hiémois worden. In augustus 1026 stierf hun vader, Richard II, en werd Richard III de vijfde hertog. Maar toen Richard III eenmaal begon te regeren, was Robert niet tevreden met zijn positie. Hij overviel het bisdom van zijn oom Robert II, aartsbisschop van Rouen. Ook veroverde hij de vestingstad Falaise van zijn broer. Roberts opstand duurde eind 1026 tot begin 1027. Uiteindelijk belegerde Richard III Falaise en haalde de muren neer. Robert gaf zich over en beloofde zijn trouw.
Vroege heerschappij
Toen Richard III kort na Roberts overgave stierf, waren er vermoedens dat Robert mogelijk de dood van zijn broer had veroorzaakt. Robert werd echter geaccepteerd als zesde hertog na zijn broer. Maar de burgeroorlog die Robert I was begonnen tegen zijn broer Richard III hield niet op toen de twee vrede sloten. Er waren nog steeds veel vetes ontstaan tussen naburige baronnen. Deze gingen door in Normandië gedurende een groot deel van Robert's bewind. Het was ook in deze periode dat veel van de lagere adel Normandië verliet om hun fortuin te zoeken in Zuid-Italië en elders. Kort nadat hij hertog was geworden en mogelijk uit wraak voor de steun aan zijn broer, verzamelde Robert I een leger en begon hij het land van zijn oom, Robert II, aartsbisschop van Rouen, te plunderen. Dankzij een korte wapenstilstand kon zijn oom Normandië in ballingschap verlaten. De aartsbisschop vaardigde vervolgens een banvloek uit over Robert en heel Normandië. Het edict werd pas opgeheven toen aartsbisschop Robert mocht terugkeren en al zijn landerijen werden hersteld. Robert viel ook een andere machtige kerkleider aan, zijn neef Hugo d'Ivry, bisschop van Bayeux. Robert verbande hem uit Normandië. Robert nam ook een aantal kerkelijke eigendommen van de abdij van Fécamp in beslag.
Buiten Normandië
Ondanks al zijn problemen in Normandië besloot Robert zich te mengen in de burgeroorlog in Vlaanderen. Deze vete ging tussen Baldwin V, graaf van Vlaanderen, en zijn vader Baldwin IV, die de jongere Baldwin uit Vlaanderen had verdreven. Baldwin V werd, gesteund door koning Robert II van Frankrijk, zijn schoonvader, overgehaald om in 1030 vrede te sluiten met zijn vader. Dit gebeurde pas nadat hertog Robert de oudere Baldwin zijn militaire steun had toegezegd.
Robert gaf onderdak aan Hendrik I van Frankrijk tegen zijn moeder, koningin Constance. De koningin wilde dat haar jongere zoon Robert zijn vader Robert II zou opvolgen als koning van Frankrijk. Voor zijn hulp schonk Hendrik I Robert de Franse Vexin. Begin jaren 1030 begon Alan III, hertog van Bretagne, uit te breiden vanuit het gebied rond Rennes en leek het gebied rond de Mont Saint-Michel te willen hebben. Nadat hij Dol had overvallen en Alan's pogingen om Avranches te overvallen had tegengehouden, voerde Robert een grote campagne tegen zijn neef Alan III. Alan deed echter een beroep op aartsbisschop Robert van Rouen (beiden waren zijn neven). De aartsbisschop zorgde voor vrede tussen hertog Robert en zijn vazal Alan III.
Roberts neven, de Athelings Edward en Alfred, leefden in ballingschap aan het Normandische hof. Zij waren de zonen van zijn tante Emma van Normandië en Athelred, koning van Engeland. Op een gegeven moment probeerde Robert namens hen een invasie van Engeland uit te voeren, maar hij werd tegengehouden door ongunstige wind. De koning van Engeland, Cnut de Grote, stuurde gezanten naar hertog Robert met het aanbod de helft van het koninkrijk Engeland aan Edward en Alfred af te staan. Nadat hij de invasie had uitgesteld koos hij ervoor de beslissing ook uit te stellen tot na zijn terugkeer uit Jeruzalem.
De Kerk en zijn pelgrimstocht
Roberts houding tegenover de Kerk veranderde volledig sinds de terugkeer van zijn oom uit ballingschap. Om goed te maken wat hij de kerk eerder had aangedaan, herstelde hij alle bezittingen die hij of zijn vazallen hadden buitgemaakt. Hij besloot ook een pelgrimstocht naar Jeruzalem te maken om zijn zonden goed te maken. Nadat hij zijn onwettige zoon Willem tot erfgenaam had gemaakt, ging hij op pelgrimstocht. Hij reisde via Constantinopel en bereikte Jeruzalem. Hij werd ernstig ziek en stierf op de terugreis in Nicaea op 2 juli 1035. Zijn zoon Willem, ongeveer acht jaar oud, volgde hem op.
Volgens de historicus William of Malmesbury stuurde Roberts zoon William tientallen jaren later een missie naar Constantinopel en Nicaea om het lichaam van zijn vader terug te brengen naar Normandië voor een begrafenis. De toestemming werd verleend, maar nadat de gezanten op de terugreis tot in Apulië (Italië) waren gereisd, hoorden ze dat Willem zelf was overleden. Daarop besloten zij het lichaam van Robert in Italië te herbegraven.
Issue
Door zijn concubine, Herleva van Falaise, was hij vader van:
- Willem de Veroveraar (ca. 1028-1087).
- Adelaide van Normandië, die eerst trouwde met Enguerrand II, graaf van Ponthieu. Zij trouwde ten tweede met Lambert II, graaf van Lens, en ten derde met Odo II van Champagne.
Auteur
AlegsaOnline.com Robert de Magnifieke (†1035): hertog van Normandië en vader van Willem Leandro Alegsa
URL: https://nl.alegsaonline.com/art/144944