Geregeerd vanaf het begin van het Frankische Koninkrijk in 486 tot 1870. Gedurende het grootste deel van zijn geschiedenis werd Frankrijk geregeerd door koningen. Vier Karolingische vorsten waren ook Romeinse keizers en de Bonapartes waren keizers van de Fransen.

Dit artikel somt alle heersers op die de titel "Koning der Franken", "Koning van Frankrijk", "Koning der Fransen" of "Keizer der Fransen" hebben gedragen.

Dynastieën en grote perioden

Het koningschap in wat later Frankrijk zou worden, doorliep meerdere dynastieën en staatsvormen. Overzicht van de belangrijkste perioden en huwelijken van dynastieën:

  • Merovingen (ca. 486–751) – Aanvang met Clovis I; het Frankische koninkrijk ontstond uit de samenvoeging van Frankische stammen en Gallische gebieden.
  • Karolingen (751–987) – Machtsovername door Karel de Grote en zijn opvolgers; verschillende Karolingische vorsten werden tot keizer van de Romeinen gekroond.
  • Capetingen (vanaf 987) – Uiteenlopend in oudere en latere afstammingen:
    • Kapetingische dynastie (directe lijn) (987–1328)
    • Huis Valois (1328–1589)
    • Huis Bourbon (1589–1792; 1814–1830; 1870 is het eind van het monarchale tijdperk)
  • Huis Bonaparte – leidde tot twee keizerrijken: het Eerste Keizerrijk onder Napoleon I en het Tweede Keizerrijk onder Napoleon III.
  • Huis Orléans – vertegenwoordigd door koning Louis-Philippe (1830–1848), vaak aangeduid als de Julimonarchie.

Titels en stijl

De officiële titulatuur veranderde in de loop der eeuwen en weerspiegelde zowel politieke als constitutionele veranderingen:

  • "Koning der Franken" (Rex Francorum) — dit was de traditionele Romeinse en middeleeuwse stijl en bleef gebruikelijk tot in de hoge middeleeuwen. De omschrijving benadrukte het heersen over het Frankische volk.
  • "Koning van Frankrijk" (Rex Franciae) — vanaf de late 12e eeuw, met name onder Filips II, trad geleidelijk een nationale territoriale titulatuur naar voren: de koning werd eerder gezien als vorst van een koninkrijk dan als stamvorst van de Franken.
  • "Koning der Fransen" (Roi des Français) — deze stijl werd adoptie in 1791 door de Franse grondwet van 1791 tijdens de korte constitutionele monarchie (1791–1792) en later opnieuw door de Julimonarchie na de juli-revolutie van 1830. Deze titulatuur benadrukte de koningsrelatie met de bevolking in plaats van met het grondgebied.

Keizerrijken

Naast het koninkrijk bestonden er twee moderne Franse keizerrijken:

  • Eerste Franse Keizerrijk (1804–1815) — Uitgeroepen en geregeerd door Napoleon I. Het keizerrijk eindigde na de nederlaag bij Waterloo en de daaropvolgende restauratie van de monarchie.
  • Tweede Franse Keizerrijk (1852–1870) — Gesticht en geregeerd door Napoleon III, neef van Napoleon I. Dit keizerrijk eindigde na de Frans-Duitse Oorlog (1870–1871) en de gevangenneming van Napoleon III.

Belangrijke constitutionele omwentelingen

  • 1791: invoering van de grondwet van 1791 en de aanname van de stijl Koning der Fransen tijdens de korte constitutionele monarchie.
  • 1792–1804: afschaffing van de monarchie en uitroeping van de Eerste Franse Republiek.
  • 1804: uitroep van het Keizerrijk door Napoleon I.
  • 1814–1815 en 1815–1830: Restauratie en het Tweede Restauratieperiode met het Huis Bourbon (na de val van Napoleon I).
  • 1830: juli-revolutie; instelling van de Julimonarchie onder Louis-Philippe met de stijl Koning der Fransen.
  • 1848: revolutie en uitroeping van de Tweede Republiek; later opkomst van Napoleon III en instelling van het Tweede Keizerrijk in 1852.
  • 1870: val van Napoleon III, einde van het Tweede Keizerrijk, en begin van de Derde Republiek.

Na 1870

Het einde van het Tweede Franse Keizerrijk in 1870 markeerde het definitieve einde van het traditionele monarchale bewind over Frankrijk. Direct na 1870 volgde de Derde Republiek (1870–1940). Later, in de 20e eeuw, werden de Vierde Republiek (1946–1958) en uiteindelijk de huidige Vijfde Republiek (vanaf 1958) gevormd.

Dit overzicht plaatst de verschillende titels en staatsvormen in hun historische context. Voor een volledige lijst met individuele heersers, inclusief regeerdata, dynastieke afstammingen en bijzondere gebeurtenissen, hoort dit artikel gekoppeld te zijn aan een uitgebreide chronologische tabel of afzonderlijke lijsten per dynastie en periode.