Een kubieke centimeter (symbool cm³ of cc) (Amerikaanse spelling: cubic centimeter) is een algemeen gebruikte eenheid van volume. Het komt overeen met het volume van een kubus van 1 cm × 1 cm × 1 cm. De kubieke centimeter breidt de afgeleide SI-eenheid kubieke meter uit: aangezien 1 cm = 10-2 m, geldt 1 cm³ = 10-6 m³. Eén kubieke centimeter is ook gelijk aan 1⁄1000 van een liter, oftewel 1 cm³ = 1 mL. Op veel wetenschappelijke gebieden is het gebruik van kubieke centimeters vervangen door de milliliter, omdat die rechtstreeks met de liter correleert en vaak duidelijker is in laboratorium- en medische contexten.

Symbolen, namen en gebruik

De eenheid wordt vaak afgekort als cm³ of informeel als cc. In notaties die geen superscript ondersteunen wordt soms cm^3 gebruikt. Hoewel de kubieke centimeter rechtstreeks af te leiden is van de SI-eenheid meter, is de gangbare SI-volume-eenheid de kubieke meter; voor kleinere volumes zijn liter en milliliter wijdverspreid en officieel geaccepteerd naast SI.

In de medische wereld en in de automobielsector (bijvoorbeeld bij cilinderinhoud van motoren) wordt de term cc nog veel gebruikt, vooral in de Verenigde Staten. In veel andere landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, geven medische richtlijnen de voorkeur aan milliliters boven kubieke centimeters om verwarring te voorkomen.

Belangrijke conversies

  • 1 cm³ = 1 mL
  • 1 cm³ = 10-6 m³ (1 miljoenste kubieke meter)
  • 1 cm³ = 0,001 L (1/1000 liter)

Enkele veelvoorkomende voorbeelden:

  • 250 cm³ = 250 mL = 0,25 L
  • 5 000 cm³ = 5 000 mL = 5 L
  • 3 000 cm³ = 0,003 m³

Relatie met massa (voorbeeld: water)

Een kubieke centimeter water heeft een massa van ongeveer 1 gram. Dit is de reden dat men vaak zegt: 1 cm³ ≈ 1 g (water). Strikt genomen geldt die gelijkheid het best bij ongeveer 4 °C, waar de dichtheid van zuiver water het dichtst bij 1 g/cm³ ligt. Voor andere stoffen geldt: massa (g) = volume (cm³) × dichtheid (g/cm³).

Formule en berekeningen

Als je de zijlengte van een kubus in centimeters kent, bereken je het volume in cm³ eenvoudig als:

volume (cm³) = lengte (cm) × breedte (cm) × hoogte (cm)

Voor niet-kubieke vormen gebruik je de bijbehorende volumeformules en zorg je dat alle afmetingen in centimeters staan voordat je het resultaat in cm³ uitdrukt.

Praktische toepassingen

  • Medische doseringen en injectievolumes (mL of cm³).
  • Cilinderinhoud van verbrandingsmotoren (aangeduid in cc of cm³).
  • Kleine laboratoriumvolumes en recepten in de chemie en keuken.

Samengevat: de kubieke centimeter is een handige en veelgebruikte volume-eenheid voor kleine volumes. Omdat 1 cm³ exact gelijk is aan 1 mL, zijn conversies tussen deze twee eenheden direct en eenvoudig.