Alto Adige is de Italiaanse naam van een gebied rond de Alpen van waaruit de tweede grote rivier van Noord-Italië ontspringt: de Adige. De geschiedenis van de naam geeft aan dat de etymologie afkomstig is van de rivier de Adige, met "alto" dat bovenste betekent, omdat het bovenste deel van de rivier door de provincie stroomt. De naam werd voor het eerst bedacht door de Napoleontische Fransen om dit Italiaans sprekende gebied te onderscheiden (verschil aan te geven) van het direct noordelijk gelegen Tirol van het Oostenrijkse rijk.
Alto Adige
Geschiedenis
De naam "Alto Adige" werd aan het eind van de achttiende eeuw bedacht (gecreëerd) door Napoleon, toen hij het grondgebied van Noord-Italië in de buurt van de Alpen bezette.
In Italië heeft Alto Adige momenteel de volledige naam "Provincia autonoma di Bolzano - Alto Adige", maar meestal wordt de naam Alto Adige gebruikt, sinds academicus Ettore Tolomei deze na de Grote Oorlog in Italië officieel maakte.
Dit was de naam van de Franse administratieve afdeling bekend als het "Departement van Alto Adige" (Dipartimento dell'Alto Adige), opgericht tijdens Napoleons "Koninkrijk Italië" in 1810, die verband houdt met de rivier Adige die in deze provincie is ontstaan.
Tegenwoordig is het de Italiaanse naam van het deel van Tirol dat ten zuiden van de Brennerpas lag. Samen met Trentino vormt het de Italiaanse regio Trentino-Alto Adige/Südtirol: wettelijk is de hoofdstad Trento, maar in de praktijk heeft ook Bolzano deze functie.
Net na de Tweede Wereldoorlog sprak ongeveer vijfenzestig procent van de bevolking Duits als moedertaal, ongeveer een derde Italiaans en ongeveer vijf procent de Latijnse taal. In de volkstelling van 2011 waren de percentages: 63%, 23% en 4% (nog eens 10% zijn immigranten van buiten Italië).
Napoleon's Alto Adige
Tijdens de Franse controle van de regio kreeg Zuid-Tirol officieel de naam Haut Adige om de relatie met het historische "graafschap Tirol" van Oostenrijk te verbreken.
Het district Alto Adige werd door Napoleon gecreëerd als onderdeel van het Dipartamento del Benaco in zijn Cisalpine Republiek, en lag in de buurt van Verona. Dit in 1797 opgerichte Benaco-departement werd in 1798 opgeheven als gevolg van bestuurlijke veranderingen in de Cisalpine Republiek.
Enkele jaren later creëerde Napoleon het departement Alto Adige verder naar het noorden; dit departement maakte van 1810 tot 1814 deel uit van het Koninkrijk Italië.
Het ontstond het departement Alto Adige bij de verdeling van het Oostenrijkse Tirol tussen Frans Beieren en het Koninkrijk Italië, en omvatte het zuidelijke deel van het gegermaniseerde Tirol met de stad Bolzano met omgeving (samen met het Trentino).
De grenzen werden vastgesteld door Oostenrijkse en Duitse commissarissen, die zeiden dat een gebied tot het Koninkrijk Italië zou behoren als het door Italianen werd bewoond, volgens het principe: "belonging to the Kingdom of Italy because inhabited by Italians" (da appartenersi al Regno d'Italia perché paese italiano ).
Hieruit blijkt dat Bolzano in de Napoleontische tijd een overwegend Italiaanse stad was, die in de daaropvolgende eeuw werd "gegermaniseerd" (in de Oostenrijkse volkstelling van 1911 was Bolzano met bijna 91% overwegend Duitstalig).
Tussen de Renaissance en de 19e eeuw heeft het hele gebied, dat oorspronkelijk werd bevolkt door Latijnen uit de tijd van het Romeinse Rijk, veel germanisering ondergaan. In de eeuwen voor Napoleon bleef alleen het Dolomietengebied in het westelijke deel van de huidige provincie Bolzano (vooral het Val Venosta bij Merano) neolatijns.
Verwante pagina's
- Departement Alto Adige
- District Alto Adige
- Bolzano
- Provincie Bolzano-Bozen